Ogień na pustyni | Recenzja

Kubiak K, Nadolski Ł, Ogień na pustyni – konflikt izraelsko arabski w latach 1967 – 1973

W ostatnich latach wśród czytelników pasjonujących się historią XX wieku, wzrosło zainteresowanie konfliktami zbrojnymi toczącymi się po 1945 roku. Trudno się temu dziwić. Wraz z upadkiem systemu komunistycznego, Polska weszła w orbitę wpływów świata zachodniego. Przestała istnieć cenzura, nastąpił gwałtowny wzrost znajomości języka angielskiego w społeczeństwie, przekraczanie granic państw, zwłaszcza po wstąpieniu naszego kraju do Unii Europejskiej stało się niezwykle proste. Niebagatelny wpływ na opisywany stan rzeczy miał również internet ułatwiający dostęp do licznych źródeł i opracował oraz umożliwiający nawiązywanie bezpośrednich kontaktów z krajowymi oraz zagranicznymi autorami, świadkami zdarzeń oraz instytucjami. Dominująca w latach dziewięćdziesiątych, tematyka Drugiej Wojny Światowej niejako musiała ustąpić pola nowym zagadnieniom. W pewnym sensie uległa ona również pewnemu zużyciu.

Niemniej już w latach dziewięćdziesiątych powstawały pierwsze, dość niezgrabne opracowania poświęcone konfliktom zbrojnym po II Wojnie Światowej. Za dobry przykład może posłużyć nam seria popularno – naukowych monografii Największe Bitwy XX Wieku wydawnictwa Altair opisujących między innymi konflikt pakistańsko – indyjski z 1971 roku, wojnę iracko – irańską 1980 – 1988, czy liczne wojny izraelsko – arabskie w drugiej połowie XX wieku. W zestawieniu z współczesnymi, profesjonalnymi monografiami uwidaczniają się liczne braki zeszytów powyższej serii. Mimo to sama w sobie zasługuje na pewne uznanie. Dzięki niej wielu znanych dzisiaj, a wtedy początkujących autorów miało szansę zaistnieć na rynku, zdobyć cenne doświadczenie. Jednym z nich jest profesor Krzysztof Kubiak, współautor recenzowanej publikacji. W obecnych czasach przedstawianiem konfliktów zbrojnych po 1945 roku zajmuje się między innymi wydawnictwo Bellona, głównie w ramach starej serii Historyczne Bitwy oraz stosunkowo młode i prężne wydawnictwo Infort Editions, pod którego szyldem pojawiła się w ostatnim czasie praca Ogień na pustyni – Konflikt izraelsko arabski w latach 1967 – 1973. Celem wydawnictwa Infort Editions z Zabrza jest popularyzacja szeroko pojętej historii wojskowości, od czasów antycznych po współczesne. Zrzeszając młodych doktorantów, doświadczonych pracowników naukowych i znanych autorów prac historycznych, stanowią poważną konkurencję na rynku wobec innych wydawnictw. W tym kontekście nie powinna nas dziwić, istniejąca już od pewnego czasu współpraca profesora Krzysztofa Kubiaka i doktora Łukasza Nadolskiego. Autorów cieszących się dużym uznaniem wśród czytelników pasjonujących się historią wojskowości.

Urodzony w 1967 roku Krzysztof Kubiak jest absolwentem Akademii Marynarki Wojennej w Gdyni. W 1998 roku uzyskał stopień naukowy doktora i w 2003 habilitację. Obecnie cieszy się statusem jej samodzielnego pracownika. Pracuje również na Uniwersytecie im. Jana Kochanowskiego w Kielcach – Wydział Prawa, Administracji i Zarządzania, Katedra Krajów Europy Północnej. Ponadto ukończył politologię na Uniwersytecie Gdańskim. Profesor nadzwyczajny od 2015 roku.

Czytelnicy kojarzą Krzysztofa Kubiaka z jego licznymi i niezwykle szczegółowymi publikacjami poświęconym konfliktom zbrojnym mających miejsce po 1945 roku. Jako oficer Marynarki Wojennej, siłą rzeczy sporo uwagi poświecił zagadnieniom marynistycznym. Niestety, pasja autora podparta ogromną wiedzą przekłada się na dość wyczuwalną hermetyczność jego publikacji o tematyce marynistycznej. Przeciętny czytelnik zderzając się z mnogością detali ,specjalistycznych pojęć oraz terminów może odczuwać pewien dyskomfort. W kontekście opracowań dotyczących wojen prowadzonych na lądzie i w powietrzu Kubiak jest bardziej przystępny.

Drugim autorem recenzowanej pracy jest Łukasz Mamert Nadolski – historyk, kustosz Muzeum Wojsk Lądowych w Bydgoszczy. Doktor nauk historycznych, specjalizujący się w badaniu wojen mających miejsce po 1945 roku. Od 2009 pełni również funkcję redaktora Militariów Pomorskich – zbiór studiów, a od 2015 również Wojen i konfliktów zbrojnych po 1945 roku – Zbiór Studiów. Współpraca obu autorów trwa już od dłuższego czasu.

Książka: Ogień na pustyni – konflikt izraelsko – arabski w latach 1967 – 1973, dość szczegółowo przedstawia czytelnikom mało znany okres zmagań militarno – politycznych między Izraelem i jego arabskimi sąsiadami od zakończenia Wojny Sześciodniowej w czerwcu 1967 roku, aż po wybuch Wojny Jom Kippur w październiku 1973 roku. Autorzy słusznie zwracają uwagę na ten, wydawało by się niewiele znaczący okres czasu, dotychczas bagatelizowany w polskiej historiografii. Wojna na wyczerpanie toczona między Egiptem a Izraelem, jak i starcia z pozostałym sąsiadami miały niebagatelny wpływ na rozwój myśli wojskowej i taktyki użycia nowoczesnego sprzętu, zwłaszcza lotniczego. W pewnym sensie była zapowiedzią trudności z jakimi spotkały się walczące z sobą strony w wojnie Jom Kippur. Zdaniem autorów, czerwcowy pogrom z 1967 roku bardziej przypominał niemiecką wojnę błyskawiczną z ostatniego światowego konfliktu. Wojna na wyczerpanie z Egiptem i konflikt z 1973 roku stanowią już zupełnie nową jakość.

Niebywałą zaletą Ognia na pustyni jest obiektywność i bezstronność autorów. Mimo niewielkiej objętości pracy, wynikającej z stosunkowo niewielkiej bibliografii, zmagania antagonistów są przedstawione w niezwykle szczegółowy sposób. Sami autorzy słusznie zwracają uwagę na trudności związane z odtwarzaniem historii wojen w których uczestniczył Izrael. Państwo to chroniąc swoje tajemnice, w maksymalnym stopniu utrudnia badaczom dostęp do swoich archiwów.

Dzięki pracy Kubiaka i Nadolnego możemy zapoznać się z dokładnymi statystykami dotyczącymi strat poszczególnych stron, organizację sił powietrznych jak i nazwiska zwycięskich pilotów. Ogromne doświadczenie autorów w obcowaniu z historią wojskowości w widoczny sposób przekłada się na treść książki. Niestety, Ogień na pustyni nie jest pozbawiona poważnych wad, za którymi najprawdopodobniej stał pośpiech. Liczne literówki, niekiedy błędy stylistyczne psują dobry wizerunek pracy. W odczuciu niektórych czytelników, monografia może być nieco trudna w odbiorze. Raczej nie powinno się jej polecać osobom nie mającym pewnej wiedzy z zakresu historii wojskowości.

W kontekście Ognia na pustyni, warto również zwrócić uwagę na wcześniejsze prace Kubiaka i Nadolskiego: Wojna o niepodległość Izraela 1947 – 1949, oraz Wojna sześciodniowa 1967. Ze względu na tematykę oraz ciągłość narracji, siłą rzeczy wszystkie powyższe prace powinniśmy traktować jako całość. Próbę dość dokładnego odtworzenia historii relacji Izraela z jego arabskimi sąsiadami. Dwa ostatnie tytuły, czytane oddzielnie mogą wydawać się nieco wyrwane z kontekstu. Niemniej nie stanowi to aż tak wielkiego problemu.

Mimo widocznych błędów, które nie powinny mieć miejsca, dzieło Łukasza Nadolskiego i Krzysztofa Kubiaka jest pozycją godną polecenia. Mocnym argumentem przemawiającym za recenzowaną pracą jest jej pionierski charakter. Ponadto za recenzję naukową odpowiadają niezwykle doświadczeni pracownicy naukowi: prof. dr. Hab. Jerzy Będźmirowski z Akademii Marynarki Wojennej w Gdyni oraz dr hab. Maciej Franz związany z Uniwersytetem im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Do pozostałych zalet należy również zaliczyć doskonałe mapy i schematy opracowane przez Andrzeja Michalika. Reasumując, recenzowana książka, nie bez pewnych uwag jest godna polecenia czytelnikom interesującym się konfliktami zbrojnymi po 1945 roku. Jej pozbawiona literówek i błędów stylistycznych wersja zasługiwała by na wysoką ocenę 5/6, niestety tak nie jest. W efekcie czyjegoś zaniechania bądź niedbalstwa otrzymujemy naprawdę wartościowy produkt z głębokimi rysami, psującymi dobre wrażenie.

Arkadiusz Tomczak

Ocena: 4/6

Wydawnictwo: Infront Editions

Leave a Comment

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

*