ORP Gryf, polski stawiacz min zwodowany w 1936 roku

29 listopada 1936 roku zwodowano stawiacz min ORP Gryf

Tego dnia 1936 roku zwodowano stawiacz min ORP Gryf

ORP Gryf był największym okrętem bojowym marynarki II RP. Podczas swojej krótkiej służby wyszkolił wielu marynarzy, odbył kilkukrotnie wizyty w innych krajach oraz posłużył do obrony polskiego wybrzeża Bałtyku podczas agresji niemieckiej w 1939 roku.

Historia ORP Gryf przed II wojną światową

Wzorem państw zachodnich w latach 30. XX wieku Kierownictwo Marynarki Wojennej zdecydowało, że potrzebny będzie duży okręt. Okręt musiał być wielozadaniowy, zdolny do samodzielnych operacji w czasie wojny, szkolenia marynarzy w czasie pokoju oraz jako jednostka reprezentacyjna.

Budowa okrętu takiej klasy była w obecnym czasie nie możliwa, stocznie nie posiadały odpowiednich zasobów. Pod naciskami politycznymi do produkcji wybrano stocznie Chantiers et Ateliers Augustin Normand w Hawrze.

11 maja 1934 roku podpisano umowę, a już 11 listopada postawioną stępkę. Po dwóch latach 29 listopada 1936 roku okręt zwodowano. Jeszcze przez dwa lata trwały prace wykończeniowe, w szeregach polskiej marynarki okręt został wcielony 27 lutego 1938 roku. Swoją nazwę zawdzięcza Jadwidze Frankowskiej, która była żoną radcy w polskiej ambasadzie w Paryżu.

Komandor podporucznik Stanisław Dzieniszewicz, jako pierwszy dowódca okrętu przypłynął nim z Hawru do Gdyni. Na miejsce, mimo trudności po drodze dotarli 6 czerwca 1938 roku. Tego samego roku 16 września dowódcą okrętu komandor Roman Stankiewicz. Ostatnim dowódcą Gryfa został mianowany 1 kwietnia komandor podporucznik Stefan Kwiatkowski.

Gryf w II wojnie światowej

Podczas coraz silniejszych napięć na linii Niemcy-Polska, przygotowywano plany na wypadek wojny. W ramach nich Gryf miał uczestniczyć w misje o kryptonimie Rurka. Zdecydowano o odcięciu zatoki gdańskiej, stawiając na linii Hel – Gdynia 300 min.

Wrak ORP Gryf, zniszczonego 3 września 1939 roku
Wrak ORP Gryf, zniszczony 3 września 1939 roku

O wcieleniu tego planu w życie miał zdecydował marszałek Edward RydzŚmigły.

Działania wojenne dla Gryfa rozpoczęły się już o godzinie 7:00 rano 1 września 1939 roku, kiedy stacjonując w porcie wojennym na Oksywiach, dostrzeżono niemieckie wodnosamoloty.
O godzinie 16:00 otrzymano rozkaz by rozpocząć operację Rurka.

Czy wiesz, że podczas wojny obronnej Polski 1939 roku doszło do wyrównanego starcia polskich i niemieckich okrętów?

Towarzyszyć mu miały trałowce, kanonierki i niszczyciel Wicher. Nie było to łatwe zadanie, od początku wojny niemieckie lotnictwo dominowało w powietrzu, a okręty były non stop na celowniku Luftwaffe.

Podczas pierwszej w trakcie II wojny bitwy powietrzno-morskiej, śmierć poniósł Stefan Kwiatkowski oraz 5 osób, a 17 zostało rannych. Dowództwo na okręcie przejął kapitan Wiktor Łomidze, Wbrew wcześniejszym rozkazom, zdecydował o wrzuceniu min oraz wpłynięciu do portu celem przekazania rannych do szpitala. Rozkaz ten do dziś budzi kontrowersje, szczególnie niepoinformowanie o nim dowódców pozostałych jednostek.

Następnym dowódcą został komandor porucznik Stanisław Hryniewiecki, pozostał nim do 3 września. Od godziny 6:55 atak przypuściły dwa niemieckie niszczyciele Leberecht Maass i Wolfgang Zenker. Atak odparto, nie obyło się jednak bez strat, następny atak przypuszczono o 9:00. Niemieckie samoloty Junkersy Ju 87 wywołały pożar na okręcie i zatopiły niszczyciel Wicher. Los Gryfa dopełnił się o godzinie 18:00 przez niemieckie wodnosamoloty.

Parametry techniczne Gryfa

Ze względu na swoje szerokie zastosowanie okręt mógł pomieścić załogę składającą się
z 2 oficerów, 6 chorążych, 62 starszych i młodszych podoficerów oraz 82 marynarzy. Dodatkowo, podczas rejsów szkoleniowych można było zaokrętować 60 słuchaczy.

  • Długość całkowita okrętu – 103,2 metry,
  • szerokość – 13,6 metra,
  • wyporność standardowa – 2231 ton,
  • wyporność pełna – 2646,4 ton.

Uzbrojenie

Głównym uzbrojeniem były miny morskie typu wz. 08 minimalnie 300 sztuk, maksymalny zapas wynosił 600 sztuk. Dodatkowo:

  • sześciu 120 mm armat L/50 wz. 36 Bofors,
  • czterech dział przeciwlotniczych Bofors L/60 kal. 40 mm,
  • czterech wielkokalibrowych karabinów maszynowych Hotchkiss wz. 30 kal. 13,2 mm.

W celu kierowania ogniem zainstalowano dwa dalmierze 4-metrowe produkcji francuskiej.

Napęd

  • 2 silniki Diesla Sulzer o mocy 6000KM,
  • 2 śruby napędowe,
  • 1 ster.

Minimalny zapas paliwa jaki mógł pomieścić okręt wynosił 100 ton, maksymalny 310 ton. Zasięg 9500 mil morskich przy 14 węzłach, maksymalna prędkość wynosiła 20 węzłów.

Obecnie fragmenty okrętu znajdują się w Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie i Muzeum Marynarki Wojennej w Gdyni.

Comments are closed.