Początki lotnictwa wojskowego

Kolejnym etapem rozwoju lotnictwa była nowa faza wyścigu zbrojeń, który ostatecznie doprowadził do wybuchu I wojny światowej. Lata 1911 – 1914 to okres olbrzymiego wzrostu budżetów wojskowych największych potęg. Progres nastąpił także w przyznawaniu funduszy na aeronautykę. Zamówienia wojskowe umożliwiły rozwój fabryk samolotów. Do największych należały: Bleriot, Nieuport i Farman (Francja), Gotha, Rumpler oraz DFW (Niemcy), Etrich (Austro-Węgry), Bristol (Wielka Brytania). Każda z tych firm produkowała 15-50 samolotów rocznie. Wzrost zainteresowania kręgów wojskowych lotnictwem najlepiej pokazuje przyrost liczby samolotów w poszczególnych krajach. Od 1910 do 1914 liczba samolotów wzrosłą w Niemczech z 14 do 300, we Francji z 36 do 560, w Rosji z 7 do 263, w Wielkiej Brytanii z 4 do 272, a we Włoszech z 2 do 143 sztuk[4].

Bojowe wykorzystanie lotnictwa

W pierwszych latach istnienia wojskowych jednostek lotniczych, możliwości ich wykorzystania bojowego były czysto teoretyczne. Jedynie wojna sprawdza teorię w praktyce. Pierwszy konflikt, w którym pojawiła się możliwość użycia samolotów miał miejsce w Afryce, podczas wojny włosko-tureckiej (1911-1912). Zakwaterowana pod Trypolisem włoska eskadra liczyła 9 samolotów obsługiwanych przez 40 ludzi ( w tym 11 pilotów). Pierwszy w historii lot bojowy miał miejsce 23 października 1911 roku, a już następnego dnia zwiad lotniczy wykrył maszerującą na Trypolis kolumnę wojsk tureckich. Dzięki pozyskaniu tej informacji Włosi zdołali odeprzeć atak. Dzień wcześniej, pierwszy raz w historii, samolot został ostrzelany z ziemi. Uszkodzenia były minimalne i nie wpłynęły na utratę zdolności bojowych maszyny.

Kolejnym kamieniem milowym w rozwoju wojskowego lotnictwa było przeprowadzenie ataku na pozycje przeciwnika. Pierwszy w dziejach atak przeprowadzony przez samolot miał miejsce 1 listopada 1911 roku. Porucznik Giulio Gavatti zrzucił wówczas 4 bomby na pozycje tureckie w Ain Zara i oazie Tagiura. Rezultatu bombardowania były niewielkie, osiągnięto jednak piorunujący efekt psychologiczny. Od tego momentu piloci zawsze zabierali do kabiny kilka bomb (ówczesne samoloty nie posiadały żadnych instalacji, pod które można było podczepić bomby, z tego względu pilot musiał sam nimi rzucać).

Po kilku tygodniach szok, jaki wywoływały samoloty minął. Wojska tureckie zaczęły się uczyć, w jaki sposób walczyć z latającym przeciwnikiem. Poza ostrzałem karabinowym zaczęto przystosowywać do obrony przeciwlotniczej karabiny maszynowe. Nowa taktyka przyniosła efekty już 31 stycznia 1912 roku. Lecący na wysokości 600 metrów włoski pilot został zraniony w udo. Maszyna została wprawdzie uszkodzona, ranny zdołał jednak bezpiecznie wylądować. Poza opisanymi dokonaniami lotniczymi podczas wojny trypolitańskiej zginął także pierwszy raz w dziejach pilot. Był nim por. Piero Manzini, który utonął zaraz po tym, jak jego samolot uległ awarii i runął do morza.

Oprócz samolotów, Włosi wykorzystali w Afryce także balony na uwięzi oraz sterowce. Dzięki temu wszystkie znane wówczas obiekty latające zostały sprawdzone w walce. Podobne doświadczenia z wykorzystania lotnictwa wojskowego wyniesiono z dwóch wojen bałkańskich[5].

Podsumowanie

Wszystkie poczynania lotnictwa w latach 1911 – 1913 były bacznie śledzone prze sztaby wszystkich liczących się armii. Obserwacje z tych lat doprowadziły do wniosku, że samoloty mogą odegrać ważniejszą rolę, niż przewidywano wcześniej. Z tego względu postanowiono zwiększyć nakłady finansowe na lotnictwo oraz uwzględnić nowy rodzaj broni, w doktrynie wojennej, w bardziej widoczny sposób. Mankamentem, który do wybuchu I wojny światowej nie został rozwiązany była możliwość wykorzystania karabinów maszynowych w samolotach.

Kamil Domagała –  absolwent Akademii Pomorskiej w Słupsku, doktorant, historyk wojskowości i dyplomacji, nauczyciel historii.

Bibliografia:

Cormack Peter, British Air Forces 1914–18, Oxford 2000.

Mordawski Hubert, Siły powietrzne w I wojnie światowej, Wrocław 2008.

Orłowki Bolesław, Powszechna historia techniki, Warszawa 2010.

Summer Graham, German Air Forces 1914–18, Oxford 2005.

Przypisy: