10 listopada 1444 roku miała miejsce bitwa pod Warną

Tego dnia 1444 roku miała miejsce klęska wojsk chrześcijańskich pod Warną w bitwie z Turkami

Bitwa pod Warną miała miejsce 10 listopada 1444 roku niedaleko Warny we wschodniej Bułgarii. Armia osmańska pod dowództwem sułtana Murada II (który faktycznie nie panował w sultanacie w tamtym czasie) pokonała krzyżowców dowodzonych przez króla Władysława III Polski i Węgier, Jana Hunyadego (działającego jako dowódca połączonych sił chrześcijańskich) oraz Mirceę II Wołoszczyznę. To była ostatnia bitwa nieudanej krucjaty warniańskiej, ostatniej próby powstrzymania dalszej ekspansji osmańskiej na Bałkanach.

Zajrzyj też do naszego artykułu: Gdzie i jak zginął Władysław III Warneńczyk?

Po śmierci króla Zygmunta w 1437 roku Królestwo Węgier pogrążyło się w chaosie. Król Albert, zięć i następca Zygmunta, rządził przez krótkie dwa lata przed śmiercią w 1439 roku. Wdowa po nim, Elżbieta, została z nienarodzonym dzieckiem, Władysławem Pogrobowcem.

W obliczu tej sytuacji szlachta węgierska zaprosiła młodego króla Polski Władysława III do wstąpienia na tron węgierski, licząc na jego pomoc w obronie przed zagrożeniem osmańskim. Po koronacji na Węgrzech Władysław III pozostał w swoim nowym królestwie, obejmując władzę u boku wpływowego szlachcica Jana Hunyadiego.

Pomimo nieudanych wypraw w latach 1440-1442 przeciwko Belgradowi i Siedmiogrodowi, a także tureckich porażek podczas „długiej kampanii” Hunyadiego w latach 1442-1443, podpisano dziesięcioletni rozejm między sułtanem osmańskim Muradem II a Węgrami. Po zawarciu porozumienia pokojowego z emiratem Karaman w Anatolii w sierpniu 1444 roku, Murad II abdykował z tronu na rzecz swojego dwunastoletniego syna Mehmeda II.

Kardynał Cesarini opowiadał się jednak za zerwaniem rozejmu przez węgierskiego króla Władysława III, twierdząc, że jest on nieważny, ponieważ został zawarty z niechrześcijanami. Węgry, we współpracy z Wenecją i papieżem Eugeniuszem IV, zorganizowały nową armię krzyżowców dowodzoną przez Hunyadiego i Władysława III.

Dowiedziawszy się o tych wydarzeniach, Çandarlı Halil Pasha wezwał Murada II do stawienia czoła Koalicji Chrześcijańskiej. Pomimo panowania Mehmeda II to Murad II przejął dowództwo nad armią osmańską.

Armia chrześcijańska skłądała się głównie z wojsk węgierskich, polskich, czeskich (łącznie 16 000) i wołoskich (4000), obejmowała mniejsze jednostki żołnierzy papieskich, Krzyżaków, Czechów, Bośniaków, Chorwatów, Bułgarów, Litwinów i Rusinów. Siły chorwackie i bośniackie, dowodzone przez szlachcica Franko Talovaca, były częścią tej koalicji.

Siły morskie z państw papieskich, Wenecji i Burgundii, pod dowództwem Alvise Loredana, starały się zablokować Dardanele, gdy armia węgierska posuwała się w kierunku Warny. Jednocześnie druga flota, składająca się z sześciu okrętów (dwóch burgundzkich, dwóch rahusańskich i dwóch bizantyjskich), zablokowała Bosfor.

Obie próby zakończyły się niepowodzeniem, umożliwiając głównym siłom osmańskim, w tym sułtanowi, przekroczenie Bosforu 18 października 1444 roku. Węgierskie natarcie, omijające osmańskie fortece, zachęciło lokalnych Bułgarów z Widynia, Orjachowa i Nikopolis, do przyłączenia się do armii. W pobliżu Nikopolis 10 października dołączyło również około 7000 wołoskich jeźdźców pod dowództwem Mircei II, jednego z synów Vlada Dracula.

Bitwa pod Warną

Pod koniec 9 listopada spora armia osmańska licząca około 60 000 ludzi zbliżyła się do Warny od zachodu. Podczas rady wojskowej zwołanej tej nocy przez Hunyadiego, kardynał Julian Cesarini opowiedział się za szybkim wycofaniem.

Jednak chrześcijanie znaleźli się w pułapce między Morzem Czarnym, jeziorem Warna, stromymi zalesionymi zboczami płaskowyżu Franga (356 m wysokości) i zbliżającym się wrogiem. Cesarini zasugerował strategię obronną z wykorzystaniem Taborów na modłę husycką do czasu przybycia floty chrześcijańskiej.

Węgierscy możnowładcy, wraz z chorwackimi i czeskimi dowódcami, poparli ten plan. Jednak młody Władysław (20 lat) i Hunyadi odrzucili taktykę obronną. Hunyadi oświadczył: „Ucieczka jest niemożliwa, poddanie się jest nie do pomyślenia. Walczmy mężnie i szanujmy naszą broń”. Władysław zaakceptował to stanowisko i powierzył mu dowództwo.

Rankiem 10 listopada Hunyadi ustawił armię liczącą około 20 000 krzyżowców w łuku między jeziorem Warna a płaskowyżem Franga, tworząc linię o długości około 3,5 km. Centrum, utrzymywane przez dwie chorągwie liczące łącznie 3500 ludzi z polskiej i węgierskiej gwardii króla, węgierskich najemników królewskich i chorągwi węgierskich szlachciców, było wspierane przez wołoską kawalerię w rezerwie.

Prawa flanka, licząca 6 500 ludzi w 5 chorągwiach, ustawiła się na wzgórzu w kierunku wioski Kamenar. Dalmatyńczyk Jan de Dominis, biskup Varadin, dowodził tymi siłami, a Cesarini dowodził chorągwią niemieckich najemników i bośniacką. Biskup Egeru Simon Rozgonyi dowodził swoją chorągwią, a wojskowy gubernator Slawonii, Ban Franko Talovac, chorągwią chorwacką.

Lewa flanka, składająca się z 5 000 ludzi w 5 choroągwiach, była dowodzona przez Michaela Szilágyi, szwagra Hunyadiego, i składała się z Siedmiogrodzian, Bułgarów, niemieckich najemników i sztandarów węgierskich magnatów. Za Węgrami, bliżej Morza Czarnego i jeziora, znajdował się Wagenburg, broniony przez 300 lub 600 czeskich i ruskich najemników pod wodzą hetmana Ceyki, wraz z Polakami, Litwinami i Wołochami. Każdy wóz był obsadzony przez 7 do 10 żołnierzy, a Wagenburg był wyposażony w bombardy.

Centrum osmańskie składało się z janczarów i żołnierzy z Rumelii, ustawionych wokół dwóch trackich kurhanów. Murad obserwował i kierował bitwą z jednego z nich. Janczarzy okopali się za rowami i dwiema palisadami. Prawe skrzydło składało się z Kapikulusów i Sipahów z Rumelii, podczas gdy lewe skrzydło składało się z Akıncıs, Sipahów z Anatolii i innych sił. Łucznicy janczarów i lekka kawaleria Akıncı zostali rozmieszczeni na płaskowyżu Franga.

Lekka kawaleria sił osmańskich pod dowództwem Bana Franco Talotsi rozpoczęła atak na Chorwatów. W odpowiedzi chrześcijanie po lewej stronie odpowiedzieli ogniem bombard i broni palnej, skutecznie zatrzymując natarcie Osmanów.

Chrześcijańscy żołnierze zaangażowali się następnie w bezładny pościg, ale zostali zaskoczeni uderzenia na flance przez anatolijską kawalerii. Chrześcijańskie prawe skrzydło próbowało uciec w kierunku małej fortecy Galata po przeciwnej stronie Zatoki Warneńskiej. Jednak większość z nich została zabita na bagnach wokół jeziora Warna i rzeki Devnya, gdzie swój koniec spotkał również kardynał Cesariniego. Jedynie oddziałom Bana Talotsi udało się wycofać za Wagenburg.

Na drugiej flance siły osmańskie zaatakowały Węgrów i Bułgarów dowodzonych przez Michała Szilagyi. Początkowe natarcie zostało odparte, ale Sipahowie zaatakowali ponownie. Widząc potrzebę wsparcia, Hunyadi poradził Władysławowi, by poczekał na jego powrót. Następnie Hunyadi ruszył naprzód z dwiema kompaniami kawalerii.

Ignorując radę Hunyadiego, młody król pospiesznie wysłał 500 polskich rycerzy przeciwko osmańskiemu centrum. Ich celem było pokonanie piechoty janczarów i pojmanie Murada. Jednak w pobliżu namiotu Murada koń Władysława albo wpadł w pułapkę, albo został dźgnięty, co doprowadziło do ścięcia króla przez najemnika Kodżę Hazara. Pozostała jazda koalicji chrześcijańskiej została pokonana przez Osmanów.

Po powrocie Hunyadi desperacko próbował odzyskać ciało króla, ale mógł jedynie zorganizować odwrót resztek swojej armii, która poniosła ciężkie straty i została prawie zniszczona. Ani głowy, ani ciała króla nigdy nie odnaleziono.

Hunyadi dotarł do Dunaju, ale został schwytany przez Vlada Dracula na Wołoszczyźnie i przetrzymywany jako ubezpieczenie przed odwetem osmańskim lub za znaczny okup. Ostatecznie został uwolniony za znaczną sumę pieniędzy, gdy węgierscy szlachcice lojalni Hunyadiemu zaczęli grozić Vladowi Draculowi kampanią przeciwko niemu. Inna wersja sugeruje, że wołoscy strażnicy graniczni, nie rozpoznając Hunyadiego, omyłkowo go schwytali, a Vlad Dracul uwolnił go, gdy spotkali się twarzą w twarz.

Po bitwie

Po śmierci Władysława III Hunyadi stał się jednym z najbardziej wpływowych członków węgierskiej szlachty, zostając 5 czerwca 1446 roku gubernatorem Węgier. Później w 1447 roku otrzymał tytuł książęcy od papieża.

Węgierskiej szlachcie trudno było zaakceptować śmierć zarówno króla, jak i Cesariniego. Aby potwierdzić wiadomości, szpiedzy zostali wysłani na południe od Dunaju, ale nie odkryto żadnych nowych informacji poza tymi, które były już znane.

Śmierć Władysława III pozostawiła Węgry pod rządami czteroletniego Władysława Jagiellończyka. W Polsce Kazimierz IV Jagiellończyk zastąpił go po trzyletnim bezkrólewiu.

Pomimo tego osmańskiego triumfu i późniejszego zwycięstwa w II bitwie pod Kosowem w 1448 roku, państwa europejskie powstrzymały się od udzielenia znaczącej pomocy wojskowej Bizantyjczykom podczas osmańskiego oblężenia Konstantynopola w 1453 roku. Hunyadi podpisał trzyletni rozejm z Turcją w 1451 roku.

Dopiero europejskie zwycięstwo pod Belgradem uniemożliwiło Osmanom podbój rozległych części Europy. Węgry pozostały bezpieczne przez kolejne 70 lat, aż siły osmańskie zmiażdżyły armię węgierską w bitwie pod Mohaczem w 1526 roku, oznaczając koniec Węgier jako niezależnego zjednoczonego królestwa na prawie cztery stulecia.

One Comment

  1. Polityczna wydmuszka

    to nie były wojska chrześcijańskie tylko katolickiego Rzymu.

Leave a Comment

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

*