Tego dnia 1704 roku urodził się Józef Pułaski
Józef Pułaski, twórca i marszałek konfederacji barskiej, ojciec Kazimierza Pułaskiego, to autor słynnej odpowiedzi na groźbę ambasadora Rosji, iż Rosja wprowadzi do Rzeczypospolitej 50 000 żołnierzy, było “Niech stanie sto tysięcy, naród wolny krew przeleje”.
Józef Pułaski herbu Ślepowron urodził się 17 lutego 1704 roku. Był postacią niezwykle aktywną w życiu politycznym XVIII-wiecznej Rzeczypospolitej, twórcą i marszałkiem związkowym konfederacji barskiej, starostą wareckim od 1739 roku, a także wielokrotnym posłem na sejm. Był ojcem Kazimierza Pułaskiego, jednego z najważniejszych bohaterów w walce o wolność Polski i Stanów Zjednoczonych.
W dniu 26 czerwca 1736 roku ożenił się z Marianną Zielińską, z którą miał trzech synów: Kazimierza, Antoniego i Franciszka Ksawerego.
Od 1724 roku sprawował urząd burgrabiego nurskiego, a jednocześnie był jednym z najbardziej uznanych palestrantów w Trybunale Koronnym w Piotrkowie. Karierę polityczną związał z rodem Czartoryskich, co znacznie ułatwiło mu awans i pomnażanie majątku.
W 1732 roku nabył starostwo wareckie, a w kolejnych latach gromadził kolejne dobra ziemskie: starostwa świdnickie i mszczonowskie, królewszczyzny na Podolu i w województwie ruskim, a także liczne wsie i miasteczka, w tym Piaseczno pod Warszawą. Był również właścicielem sieci zajazdów, zwanych wareckimi.
Jako aktywny polityk uczestniczył w sejmie elekcyjnym 1733 roku, reprezentując ziemię czerską. Poparł wówczas kandydaturę Stanisława Leszczyńskiego, a rok później został delegatem i konsyliarzem województwa mazowieckiego w konfederacji dzikowskiej. W 1736 roku uznał jednak panowanie Augusta III.
Jego kariera poselska była niezwykle bogata – wielokrotnie reprezentował ziemię czerską na sejmach, m.in. w 1744, 1748, 1750 i 1754 roku. W 1752 roku został pisarzem nadwornym koronnym i pisarzem skarbowym. Choć w 1764 roku podpisał wybór Stanisława Augusta Poniatowskiego, pozostał wiernym zwolennikiem dynastii saskiej.
Konfederacja barska i konflikt z Rosją
W 1767 roku Pułaski, jako przedstawiciel Podlasia, podpisał akt konfederacji radomskiej, której celem było obrona praw szlachty i sprzeciw wobec ingerencji Rosji w sprawy Rzeczypospolitej. Wówczas zasłynął publicznym starciem z rosyjskim ambasadorem Nikołajem Repninem. Gdy poseł rosyjski zagroził wprowadzeniem 50 000 wojsk rosyjskich do Polski, Pułaski odpowiedział odważnie:
Niech stanie sto tysięcy, naród wolny krew przeleje.
Według jednej z wersji wydarzeń, w odpowiedzi na te słowa, wściekły Repnin kopnął Pułaskiego publicznie, co stało się jednym z najbardziej poniżających incydentów dyplomatycznych tamtej epoki. W innej wersji opowieści było to tylko ostre starcie słowne, w którym padła riposta Pułaskiego:
Strzeż się, książe, aby ostatnia na was nie wybiła godzina!
Zagrożony aresztowaniem przez Rosjan, Pułaski opuścił kraj i udał się na Podole.
Wraz z biskupami Kajetanem Ignacym Sołtykiem i Krasińskim był jednym z głównych inicjatorów konfederacji barskiej, utworzonej 29 lutego 1768 roku. Pełnił funkcję marszałka związku wojskowego, nadając konfederacji charakter religijny i legalistyczny. To właśnie on odpowiadał za opracowanie aktów konfederacji oraz manifestu do narodu.
Aby finansować działania wojskowe, spieniężył znaczną część swojego majątku i stanął na czele pułku Krzyża Świętego. Zaangażował się także w działania dyplomatyczne, prowadziąc korespondencję z dworami europejskimi. Z czasem jednak popadł w konflikt z innymi przywódcami konfederacji i został odsunięty od działalności wojskowej.
Ostatnie lata i tragiczna śmierć
Podczas obrony Baru, zdobytego przez Rosjan, Pułaski zmuszony był do ucieczki na Wołoszczyznę. Tam został oskarżony przez Joachima Potockiego i Krasińskiego o zdradę i nieposłuszeństwo. W wyniku tych oskarżeń trafił do więzienia w Jassach, gdzie zmarł w 1769 roku. Przyczyny jego śmierci pozostają niepewne – mogła być ona wynikiem epidemii, ale rozważana była również wersja otrucia.
Po jego śmierci syn Franciszek Ksawery pochował go w stepie nad Dniestrem, przy kurhanie w pobliżu traktu prowadzonego w stronę Mohylowa.
Józef Pułaski pozostaje jedną z tych postaci, które na trwałe wpisały się w historię walki o niepodległość Polski. Jego niezłomność i odwaga uczyniły go bohaterem konfederacji barskiej, a jego syn Kazimierz kontynuował dziedzictwo ojca na polu walki o wolność.
