Tego dnia 24 lutego 1303 roku miała miejsce bitwa pod Roslin, w której Szkoci pokonali angielskie siły. Choć nie była to decydująca bitwa, miała zasadniczy wpływ dla dalszej walki Szkotów o niepodległość
Bitwa pod Roslin była jednym z kluczowych momentów pierwszej wojny o niepodległość Szkocji. Szkoci pod wodzą Johna Comyna i Simona Frasera pokonali siły angielskie dowodzone przez lorda Johna Segrave’a.
Kontekst historyczny
Bitwa pod Roslin zapisała się w historii Szkocji jako jedna ze znakomitych zwycięstw dzielnych Szkotów walczących o niepodległość swojego kraju. Mimo, iż bitwa ta miała istotne znaczenie na przyszłość Szkocji, została w dużej mierze zapomniana.
W latach 1249-1286 Szkocją rządził król Aleksander III. Były to czasy rozkwitu Szkocji – zostały wzniesione nowe, okazałe budowle, a administracja i system sądowniczy działały efektywnie, co przyczyniło się do umocnienia stabilności kraju.
Król miał dwie żony. Pierwszą była Małgorzata Plantagenet, angielska księżniczka, córka króla Henryka III i Eleonory Prowansalskiej. Z tego małżeństwa narodzili się dwaj synowie, Aleksander i Dawid, którzy zmarli w młodym wieku, oraz córka, Małgorzata, która wyszła za mąż za króla Norwegii, Eryka II.
W 1275 roku zmarła królowa Małgorzata. Król Aleksander nie śpieszył się z powtórnym ożenkiem. Zrobił to dopiero w 1285 roku. Tym razem, wybór padł na córkę hrabiego Dreux i Braine Roberta IV – Jolantę.
Małżeństwo to nie trwało długo, gdyż rok później w 1286 roku Aleksander zmarł, nie pozostawiając dziedzica. Jedyną spadkobierczynią tronu szkockiego została trzyletnia wnuczka Aleksandra – Małgorzata.
Po śmierci króla Aleksandra, król Anglii Edward I dostrzegł doskonałą okazję przejęcia władzy nad Szkocją. Zaproponował, więc małżeństwo Małgorzaty z jego sześcioletnim synem księciem Edwardem.
Zaślubiny nie odbyły się, gdyż ojciec Małgorzaty – Eryk II wysłał ją w podróż do Szkocji, podczas której w 1290 roku zmarła w wieku 7 lat.
Od śmierci jedynej dziedziczki tronu w Szkocji panowała napięta atmosfera.
Król Anglii nie odstąpił od planów przejęcia rządów w Szkocji i gdy Szkoci zwrócili się do niego o pomoc w wybraniu następcy, wskazał na Jana Balliola, którego przodkiem był król Dawid – król Szkocji w latach 1124–1153.
30 listopada 1292 roku Jan Balliol został koronowany na króla Szkocji.
Jednakże, wybrany na króla Szkocji z poparciem Edwarda I, szybko zaczął unikać wykonywania jego rozkazów i dążył do większej niezależności, co skutkowało gniewem króla Anglii, który w 1296 roku przystąpił do ataku na Szkocje.
Bitwa pod Roslin – przebieg
W 1296 roku rozegrała się bitwa pod Dunbar, w której wygrali Anglicy. Szkoci nie pozostali im dłużni. Waleczny William Wallace wzniecił powstanie niepodległościowe, zebrał Szkotów, wyszedł naprzeciw najeźdźcom i w 1297 roku w bitwie pod Stirling Bridge pokonali angielskie oddziały.
Szkotami przewodzili sam William Wallace i Andrew de Moraya.
Kolejna bitwa rozegrała się w 1298 roku pod Falkirk, gdzie wygrana była po stronie króla Anglii. Wreszcie doszło do bitwy pod Roslin.
Starcie Szkotów z Anglikami nastąpiło w 1303 roku. Armia angielska, została podzielona na trzy odziały dowodzone przez Johna Segrave’a, Ralpha Mantona i Roberta Neville’a.
Szkotów było znacznie mniej niż Anglików – szacuje się, że ich liczba wynosiła 8000 a armia angielska była aż czterokrotnie liczniejsza. Niemniej, dzięki skutecznej strategii oraz niebywałej waleczności Szkoci zwyciężyli.
24 lutego 1303 roku pod dowództwem Johna Comyna i Simona Frasera postanowili zaatakować Anglików z zaskoczenia – podczas postoju, pod osłoną nocy napadli na ich obozy. Anglicy nie spodziewali się nagłego ataku, co dało Szkotom znaczącą przewagę i było kluczowym elementem ich strategii.
Wyruszając nocą z Biggar, dokonali szturmu na pierwszy obóz Anglików znajdujący się pod wodzą lorda Johna Segrave’a, dekoncentrując ich i tworząc zamieszanie. Szkoci atakując angielski obóz nocą, gdy wielu żołnierzy spało, mieli okazję zadać przeciwnikowi poważne straty.
Zanim ten zorientował się w sytuacji stracili znaczną część swoich rycerzy, co osłabiło ich siły w dalszej walce, co pozwoliło Szkotom na ostateczne zwycięstwo. Niebawem, rozpoczęły się kolejne krwawe starcia z pozostałymi oddziałami, które ponownie zakończyły się zwycięstwem walecznych Szkotów.
Bitwa pod Roslin – następstwa
Bitwa pod Roslin, choć nie zakończyła walk Szkocko-Angielskich, miała znaczący wpływ na dalszą walkę Szkotów o niepodległość swojego kraju.
Zwycięstwo Szkotów w tej bitwie wzmocniło morale narodowe i pokazało, że pomimo licznej przewagi Anglików, Szkoci potrafili skutecznie walczyć, wykorzystując w tym celu taktowną strategię.
Bitwa pod Roslin była jedną z wielu krwawych bitew stoczonych, celem wyzwolenia Szkocji z rąk najeźdźców angielskich w tzw. I wojnie o niepodległość Szkocji, która trwała od 1296 roku do 1328 roku.
W 1320 roku szkoccy magnaci przekazali listowny dokument, tzw. deklarację z Arbroath, papieżowi Janowi XXII, w którym wyrazili wolę Szkotów dotyczącą ich niezależności od Anglii.
Papież pozytywnie rozpatrzył żądania Szkotów i nakazał królowi Anglii Edwardowi II zaniechania podboju Szkocji, podjęcia negocjacji oraz zawarcia pokoju.
Edward II zmarł w 1327 roku, lecz jego syn król Edward III podpisał w 1328 roku porozumienie z królem Szkocji Robertem I w Northampton, dzięki któremu oficjalnie uznano niepodległość Szkocji.
Bibliografia:
- Battle of Roslin (1303), Scotland BDM [dostęp: 4.02.2025].
- Battle of Roslin, Historic Environment Scotland [dostęp: 4.02.2025].
- Roslin 1303: Scotland’s forgotten battle, The Scotsman [dostęp: 4.02.2025].
Lidia Nosal
