Tego dnia 1382 roku została zamordowana lub zmarła z przyczyn naturalnych Joanna I, królowa Neapolu
Jeśli brać pod uwagę, że Joanna I, królowa Neapolu, została uduszona, to dokonano tego na polecenie jej kuzyna – Karola III z Durazzo, który najpierw zdetronizował swoją krewną, a później przejął po niej tron. Historyk i znawca dziejów średniowiecznych Węgier – prof. Stanisław A. Sroka uważa, że królowa Joanna zmarła z przyczyn naturalnych.
Była bezkompromisowa. Nie lubiła dzielić się władzą. Gdy dowiedziała się, że jej pierwszy mąż – Andrzej Andegaweński ma włożyć na swoje skronie koronę Królestwa Neapolu, postanowiła się go pozbyć. Nie ma dowodów na to, że to ona popełniła tę zbrodnię, ale jej własna teściowa uważała, że to właśnie Joanna zabiła męża. Elżbieta Łokietkówna pisała o tym z oburzeniem do papieża Klemensa VI, a Ojciec Święty stanął po stronie domniemanej mężobójczyni.
Zrobił z niej ofiarę, która straciła męża w tragicznych okolicznościach. Takie stanowisko papieża było ciosem prosto w serce zatroskanej matki, której dziecko zginęło w straszliwym zamachu! Jednak wkrótce Joanna zapłaciła za swoją bezduszność. Elżbieta Łokietkówna nie mogła już czerpać satysfakcji z faktu, że kobieta, która odebrała jej syna została zamordowana, gdyż sama już nie żyła. Tę satysfakcję odczuł z pewnością brat Andrzeja – Ludwik, który zmarł 1,5 miesiąca po Joannie. Być może jednak morderczyni wymknęła się sprawiedliwości.
Którego z braci mam poślubić?
Joanna I, królowa Neapolu była córką Karola, księcia Kalabrii i Marii Walezjuszki. Joanna była wnuczką króla Neapolu Roberta I Mądrego. Urodzona najprawdopodobniej w grudniu 1325 roku, została z inicjatywy samego papieża Jana XXII swatana z synem króla Węgier i Chorwacji Karola Roberta Andegaweńskiego, Ludwikiem.
Prepozyt pożoński Jakub z Piacenza, który był posłem króla Węgier Karola Roberta Andegaweńskiego, zawarł z królem Neapolu Robertem I Mądrym, umowę, w myśl której Ludwik Andegaweński miał poślubić Joannę I. Jednak wkrótce plany Karola Roberta Andegaweńskiego uległy zmianie. Postanowił, że inny jego syn poślubi Joannę, czyli – Andrzej Andegaweński. Węgierski monarcha chciał wybrać się do Neapolu, aby dopilnować wszystkiego.
W końcu, w lipcu 1333 roku, wraz z synem Andrzejem i orszakiem liczącym pół tysiąca ludzi, udał się do Neapolu. Król Robert I Mądry przyjął gości bardzo uroczyście. Zmieniono wówczas zapisy w umowie przedmałżeńskiej. Teraz Joanna I miała poślubić swojego niedoszłego szwagra, czyli Andrzeja Andegaweńskiego.
Następnie odbyły się zaręczyny Joanny i Andrzeja, a syn Elżbiety Łokietkówny i Karola Roberta otrzymał tytuł księcia Kalabrii oraz miał pozostać pod opieką wychowawców w Neapolu. 8 listopada 1333 roku papież Jan XXII zatwierdził wszystkie te ustalenia. Po czym Karol Robert zostawił syna w Neapolu i odjechał. Nie miał pojęcia, że widzi go ostatni raz w życiu!
Ciekawostką jest to, że podczas pobytu w Neapolu, Karol Robert Andegaweński dostał zatrucia pokarmowego. Nie wiadomo jednak, czy była to próba jego otrucia, czy po prostu sam zjadł coś nieświeżego.
Robert I Mądry odsuwa Andrzeja od władzy
Gdy 16 lipca 1342 roku Karol Robert Andegaweński zmarł, król Neapolu Robert I Mądry wyznaczył datę ślubu swojej wnuczki. Uroczystość miała się odbyć w Wielkanoc 1343 roku, dokładnie 13 kwietnia. Wcześniej, bo 9 kwietnia 1343 roku Andrzeja miano pasować na rycerza. Jednak w międzyczasie stan zdrowia króla Roberta I Mądrego znacznie się pogorszył.
I wkrótce zmarł. Zdążył spisać testament 16 stycznia 1343 roku. W myśl dokumentu następczynią Roberta I Mądrego zostawała jego wnuczka – Joanna I. Andrzej dostał natomiast w lenno księstwo Salerno. Taki rozwój zdarzeń oburzył brata Andrzeja – Ludwika Wielkiego, który od 1342 roku został królem Węgier.
Postanowił wysłać swoją matkę – Elżbietę Łokietkównę do Neapolu, aby tam walczyła o interesy Andrzeja. Zdaniem niektórych historyków małżeństwo Andrzeja z Joanną zostało zawarte kilka dni po śmierci Roberta I Mądrego. Jednak tak naprawdę, dokładna data jego zawarcia nie jest znana.
Matka walczy o tron dla syna
Elżbieta Łokietkówna dotarła do Neapolu 24 lipca 1343 roku. Królowa Węgier przez cały sierpień 1343 roku prowadziła działania, zmierzające do tego, aby jej syn Andrzej Andegaweński otrzymał koronę neapolitańską. W tym celu udała się nawet do Awinionu, czyli ówczesnej siedziby papieży, aby prosić Ojca Świętego Klemensa VI, by zezwolił na koronację jej syna.
Papież odłożył wszystkie sprawy, którymi się zajmował na bok, i zajął się sprawą Andrzeja. W końcu wydał bullę zezwalającą na koronację Andrzeja. Koronacji syna Łokietkówny i jego żony na władców Neapolu miał dokonać legat papieski Aymericus. Decyzję tę miał zablokować prokurator Jean de Revest, który interweniował w kurii.
Na nic się to zdało.
Tymczasem Elżbieta Łokietkówna popełniła fatalny błąd. Będąc przekonaną o tym, że załatwiła sprawę koronacji swojego syna, wróciła na Węgry, zostawiając Andrzeja przy wściekłej żonie. Joanna nie mogła pogodzić się z decyzją papieża Klemensa VI i ostatecznie tylko ją koronowano na królową Neapolu. Andrzej Andegaweński natomiast został brutalnie zamordowany, poprzez uduszenie. Morderstwa dokonano w nocy z 18 na 19 września 1345 roku w leżącej niedaleko Neapolu, Aversie, a zwłoki wyrzucono przez okno do ogrodu. Wcześniej pozbawiając je genitaliów!
Wieści o brutalnym morderstwie Andrzeja Andegaweńskiego, szybko rozeszły się po całej Europie. Twierdzono, że Joanna zabiła męża, bo była seksoholiczką! Jej teściowa – Elżbieta Łokietkówna uważała, że jeszcze przed zabiciem Andrzeja, Joanna planowała ślub ze swoim kuzynem – Ludwikiem z Tarentu.
Elżbieta Łokietkówna napisała do papieża, że po śmierci Andrzeja, Joanna nie ma prawa do tronu neapolitańskiego, lecz powinien go objąć syn Łokietkówny – Ludwik Andegaweński. Papież odpowiedział, że Joanna nie jest morderczynią, lecz ofiarą, ponieważ w tragicznych okolicznościach straciła męża. Ze związku Joanny i Andrzeja urodził się syn – Karol Martel. Jednak istnieje teoria, według której ojcem tego dziecka był jeden z kochanków królowej.
Być może inicjatorami zamachu na życie Andrzeja Andegaweńskiego byli: cesarzowa Konstantynopola – Katarzyna II de Valois i jej syn – Ludwik, książę Tarentu. Miałoby to sens, bo kolejnym mężem Joanny I był właśnie ten jej kuzyn. Do zawarcia tego małżeństwa doszło 22 sierpnia 1347 roku. Z tego związku pochodziły dwie córki: Katarzyna i Franciszka. Obie zmarły w dzieciństwie. Małżeństwo Ludwika i Joanny było nieudane. Traktował on Joannę jak służącą. W końcu zmarł w 1362 roku, a już w kolejnym roku wnuczka Roberta I Mądrego stanęła na ślubnym kobiercu po raz trzeci.
Joanna I i kolejne małżeństwa
Jej trzecim mężem został król Majorki – Jakub IV. Joanna poroniła dziecko pochodzące z tego małżeństwa. Jakub IV zmarł w 1375 roku. Jej ostatnim mężem był książę Brunszwiku – Otton. Małżeństwo z nim Joanna I zawarła w 1376 roku. Było ono bezdzietne.
Joanna I, królowa Neapolu i kontrowersje wokół jej śmierci
Jak twierdzi prof. Stanisław A. Sroka, kiedyś twierdzono, że Joanna I zmarła 12 maja 1382 roku. Jednak odnaleziono list miasta Florencji do starosty Pizy – Piotra Gambacurta. Na jego podstawie ustalono, że wnuczka Roberta I Mądrego zmarła 27 lipca 1382 roku.
Niejasne są przyczyny jej śmierci. Miała być więziona przez Karola III z Durazzo. Najpierw miała przebywać w zamku Castel Nuovo w Neapolu, a później przewieziono ją do zamku Muro Lucano. Tam miała zostać uduszona na polecenie Karola III z Durazzo. Jednak pojawiły się pewne wątpliwości. Wspomniany wyżej list miasta Florencji do starosty Pizy – Piotra Gambacurta zawiera informację, jakoby Joanna zmarła z przyczyn naturalnych, a przed śmiercią była przykuta do łóżka. Prof. Stanisław A. Sroka uważa, że bardziej prawdopodobne było to, że królowa Neapolu Joanna I zmarła z przyczyn naturalnych, aniżeli poprzez uduszenie.
Bibliografia:
- Sroka Stanisław A. Genealogia Andegawenów węgierskich, Kraków 2015.
