Tego dnia 1341 roku odbył się ślub Kazimierza III Wielkiego z Adelajdą Heską
Ślub Kazimierza III Wielkiego z Adelajdą Heską odbył się w Poznaniu. Jednocześnie abp Janisław koronował Adelajdę na królową.
Władysław Łokietek chciał ożenić swojego syna – królewicza Kazimierza, z córką króla Czech Jana Luksemburskiego – Bonną Luksemburską. W ostatecznym rozrachunku jednak, królewicz Kazimierz poślubił, w 1325 roku Annę „Aldonę” Giedyminównę i zawarto sojusz z pogańską jeszcze wtedy Litwą. Anna urodziła Kazimierzowi Wielkiemu dwie córki i umarła w maju 1339 roku. Przeżyła w małżeństwie z Kazimierzem 14 lat. Natomiast królową była zaledwie 6 lat (1333-1339).
Jan Luksemburski nie daje za wygraną
Gdy tylko Anna „Aldona” Giedyminówna zmarła, Kazimierz Wielki zaczął poszukiwania nowej żony. Z pomocą przyszedł mu niedoszły teść – Jan Luksemburski. Bonna Luksemburska była już co prawda żoną następcy francuskiego tronu – Jana II Dobrego, ale król Czech miał Kazimierzowi Wielkiemu rękę jej siostry – Małgorzaty Luksemburskiej.
Małgorzata zapowiadała się obiecująco. Była wdową po Henryku XIV Bawarski i miała nawet syna – Jana Dziecię. Niestety, jeszcze w trakcie negocjowania umowy przedmałżeńskiej, Małgorzata zachorowała. Kazimierz Wielki najprawdopodobniej nie został o tym powiadomiony, ale nie tylko o tym…
Jan Luksemburski posunął się do podłego podstępu. W obliczu choroby córki, która przecież mogła skończyć się jej śmiercią, Jan Luksemburski dopisał do umowy drobnym druczkiem, że nawet jeśli Małgorzata Luksemburska umrze, to sojusz polsko-czeski będzie trwał nadal. Wkrótce spełnił się najczarniejszy scenariusz. Małgorzata Luksemburska zmarła, a król Kazimierz Wielki nie został o tym najprawdopodobniej poinformowany. Wiemy o tym dlatego, że gdy król Polski przyjechał poślubić córkę Jana Luksemburskiego to zamiast weselnych dzwonów usłyszał te pogrzebowe.
Cóż począć, trzeba było znaleźć nową żonę dla króla Kazimierza Wielkiego. Król Polski mógł nawet nie wiedzieć, że za znalezienie nowej żony dla niego, będzie odpowiedzialny człowiek, który już dwukrotnie miał zostać jego teściem – Jan Luksemburski.
Wybór padł na Adelajdę Heską, córkę landgrafa Hesji, Henryka II Żelaznego. Adelajda w chwili ślubu z Kazimierzem Wielkim, który odbył się w Poznaniu 29 września 1341 roku, miała zaledwie 17 lat. Nie było zatem okazji, by „przetestować” drugą żonę polskiego króla i sprawdzić czy jest płodna. Czas pokazał jednak, że przez to małżeństwo, Kazimierz Wielki bardzo zagmatwa swoją sytuację polityczną i będzie zmuszony przekazać prawa do polskiego tronu Andegawenom.
Rozmowy na ten temat zaczęły się już toczyć w 1335 w Wyszehradzie, gdy syn Władysława Łokietka był jeszcze żonaty z litewską księżniczką Anną „Aldoną” Giedyminówną, z którą doczekał się tylko dwóch córek.
Ślub Kazimierza III Wielkiego i małżeństwo z Adelajdą Heską
Drugie małżeństwo Kazimierza Wielkiego to istny koszmar. Król Polski przez 15 lat starał się o dziecko z Adelajdą, ale ta w ogóle nie zachodziła w ciążę. W tym przypadku było wiadomo, że to Adelajda Heska jest winna, bo przecież Kazimierz Wielki doczekał się dwóch córek w swoim pierwszym małżeństwie.
Wobec tego starał się zmienić partnerkę, która wreszcie obdarzyłaby go potomstwem. Niewierność wobec żony, której przecież co innego przysięgał król przed Bogiem, nie spodobała się Kościołowi. Wysłany do króla wikary – Marcin Baryczka, którego historyczność jest ostatnio przez badaczy podważana, miał przybyć do ostatniego Piasta na polskim tronie z aktem ekskomuniki.
Kazimierz Wielki nie lubił, gdy ktoś go pouczał. W związku z tym postanowił, że rozkaże utopić księdza w Wiśle. Wyrok wykonano, a król został ekskomunikowany. Kara została zdjęta, gdy polski monarcha zobowiązał się do wybudowania kilku kościołów, w ramach pokuty.
Kazimierz Wielki – podwójny bigamista
Od 1356 roku Adelajda Heska przebywała w Żarnowcu, oddalona od męża i krakowskiego dworu. Kazimierz zabronił żonie używania tytułu królowej Polski, starał się także, jak się okazało bezskutecznie, unieważnić małżeństwo z Adelajdą, które przysporzyło mu tylu problemów.
Postanowił, że nie będzie czekał na pozytywną decyzję papieża, tylko od razu poślubi Krystynę Rokiczanę, którą poznał przebywając w Pradze, na cesarskim dworze Karola IV Luksemburskiego. Tak stał się bigamistą. Wkrótce miało się okazać, jak zanotował Jan Długosz w swojej kronice, że Krystyna jest łysa i nosi peruki oraz ma świerzb. Ta ostatnia informacja wydaje się być przesadzona, gdyż świerzb jest chorobą zaraźliwą, a nie ma nigdzie informacji, że Kazimierz Wielki chorował na świerzb.
Niemniej jednak wkrótce oddalił trzecią żonę, która zamieszkała w zamku w Łobzowie. Sam natomiast w 1365 roku we Wschowie poślubił Jadwigę Żagańską – córkę Henryka V Żagańskiego i Anny Płockiej. Stał się wówczas podwójnym bigamistą. Miał w jednym momencie aż trzy żony: Adelajdę Heską, Krystynę Rokiczanę i Jadwigę Żagańską.
Krystyna zmarła po 1365 roku, a Jadwiga Żagańska urodziła Kazimierzowi Wielkiemu trzy córki, z których jedna została później matką przyszłej królowej Polski Anny Cylejskiej – drugiej żony Władysława II Jagiełły.
Kazimierz Wielki zmarł 5 listopada 1370 roku, w wyniku powikłań po nieodpowiednim leczeniu złamania nogi, którego nabawił się dwa miesiące wcześniej, podczas polowania na jelenia, kiedy goniąc to zwierzę spadł z konia. Po śmierci ostatniego Piasta na polskim tronie Jadwiga Żagańska została oddalona z dworu przez Andegawenów. Udała się do Legnicy, gdzie poślubiła Ruprechta Legnickiego. Urodziła mu dwie córki: Barbarę i Agnieszkę.
Co do Adelajdy Heskiej to przeżyła męża. Zmarła w 1371 roku, do końca życia uważając się za królową Polski i prawowitą żonę Kazimierza Wielkiego. Walczyła także o powrót na Wawel. Jak wiemy bez rezultatu.
Bibliografia:
- Wyrozumski J., Kazimierz Wielki, Wrocław, Warszawa, Kraków, Gdańsk, Łódź 1986.
