7 maja 1794 roku Tadeusz Kościuszko wydał uniwersał połaniecki

Uniwersał urządzający powinności gruntowe włościan i zapewniający dla nich skuteczną opiekę rządową, bezpieczeństwo własności i sprawiedliwość w komisjach porządkowych, został wydany w oparciu o art. IV Konstytucji Trzeciego Maja.

Postanowienia Uniwersału dotyczyły:
– ograniczenia poddaństwa chłopów,
– nadania im wolności osobistej,
– przyznania prawa opuszczenia ziemi, po spełnieniu określonych warunków (spłata długów, zaległych podatków, zawiadomienie wojewódzkiej komisji porządkowej),
– uznania ograniczonego prawa chłopów do dochodzenia swoich spraw w sądach,
– zapewnienia nieusuwalności z ziemi, zakazania rugów i potwierdzenia własności podległej,
– zmniejszenia pańszczyzny od 1/3 do 1/2, z obietnicą dalszych ulg po wygranym powstaniu,
– zawieszenie wykonania pańszczyzny chłopom powołanym do wojska,
– polecenia zawierania umów między szlachtą a chłopami,
– wprowadzenia urzędu dozorcy, który był pierwszym w dziejach Polski urzędnikiem państwowym reprezentującym sprawy chłopskie. Jeden dozorca miał mieć pod swoją opieką okręg liczący ok. 1000 gospodarstw. Miał dbać o przestrzeganie postanowień Uniwersału.

Uniwersał ten, jak większość aktów prawnych wydanych w czasie insurekcji kościuszkowskiej, nie przetrwał jej upadku i nie miał prawie żadnego wpływu na faktyczną sytuację chłopów.

Leave a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*