Piloci 1 PLM nie zakończyli jeszcze swoich działań w rejonie stolicy. Ich ostatnie zadania bojowe w rejonie Warszawy polegały na zapewnieniu ochrony powietrznej defiladzie i przeprawie przez Wisłę w rejonie Żoliborza. Zadanie ochrony defilady w dniu 19 stycznia trwało od godziny 11.00 do 17.00. Co półtorej godziny dochodziło do zmiany klucza patrolującego. Każdy klucz dzielił się na dwie pary, które patrolowały na różnych wysokościach – pierwsza na pułapie 1000 m, druga 500 m wyżej. Prowadzącymi poszczególnych kluczy byli: płk. Tałdykin, kpt. Konieczny i mjr. Gaszyn. W czasie kiedy klucze myśliwców krążyły nad miastem, udział w defiladzie wziął 3 PLSz, który w szyku przeleciał nad trybuną honorową. Patrolowanie nad Warszawą obyło się bez większych niespodzianek. Dopiero następnego dnia, kiedy pułk ponownie krążył nad miastem, około godziny 15.00 pojawiły się nieprzyjacielskie samoloty. Pierwszym intruzem był dwusilnikowy myśliwiec Messerschmitt Bf-110, który odpędzono bez większych problemów[18].
Kolejnym nieproszonym gościem okazał się niemiecki bombowiec Heinkel He-111. Heinkel został zaatakowany przez klucz prowadzony przez mjr. Wasyla Gaszyna. Bombowiec został przechwycony i ostrzelany przez por. Włodzimierza Bojewa. Niestety, uszkodzony Heinkel zdołał uciec przed myśliwcami. Ostatni lot bojowy pułku w rejonie Warszawy miał miejsce 22 stycznia, kiedy to jednostka osłaniała przeprawy na Wiśle.
Oprócz poważnej bojowej służby w okresie pobytu pułku w rejonie stolicy zdarzały się również wydarzenia zabawne. Jedno z nich opisał E. Chromy. Podczas lotu na osłonę defilady pilot stwierdził, że oprócz niego w ciasnej kabinie myśliwca był ktoś jeszcze:
W ciepłej, przytulnej kabinie mojego Jaka mam pasażera. Na ramce optycznego celownika siedzi tłusta mysz. Machnąłem w jej stronę ręką. Czmychnęła po grzbiecie burty i wywijając ogonem schowała się za pancerną płytą mojego fotela.
Jesteśmy na kursie do Zadybia. Nie mogę się zająć poszukiwaniem mojego „pasażera”, rozglądam się jedynie podejrzliwie, czy to paskudztwo nie wlezie mi na plecy lub na głowę.
Zaraz po wylądowaniu powiedziałem memu mechanikowi parę cierpkich słów. Był bardzo tym przejęty, ale gryzonia nie znalazł. Stwierdził natomiast, że trzeba będzie wymienić pokładową rację żywnościową, sprytna bowiem mysz dobrała się do czekolady, cukru i sucharów. Nie było jednak czasu na poszukiwanie jej[19].
Podsumowując działalność 1 PLM „Warszawa” w rejonie stolicy, należy stwierdzić, że jednostka zdobyła pierwsze doświadczenia bojowe i przeszła szkołę ognia. Prawdopodobnie gdyby pułk nie znalazł się w rejonie stolicy, ogólny obraz walk powietrznych toczonych w tym rejonie nie uległby zmianie. Pojawienie się polskiej jednostki na froncie i jej udział w lotach bojowych miał jednak duże znaczenie propagandowe i został wykorzystany do budowania legendy „odrodzonego” w ZSRR lotnictwa polskiego.
Piotr Rapiński
Bibliografia:
Chromy E., Uwaga Messerschmitty, Warszawa 1966.
Chromy E., Szachownice nad Berlinem, Warszawa 1967.
Koliński I., Ludowe lotnictwo polskie 1943–1945, Warszawa 1969.
Michulec R., Monografie lotnicze. Ił-2, Ił- 10, Gdynia 1995.
Wierszynin W., Ił-2: Narodziny legendy, [w:] Czerwona gwiazda przeciw swastyce, Warszawa 2007.
Zmyślony W., 1 Pułk Lotnictwa Myśliwskiego „Warszawa”, [dostęp 27 XII 2015] http://www.polishairforce.pl/1plmstraty.html.
Przypisy:
[1] R. Michulec, Monografie lotnicze. Ił-2, Ił-10, Gdynia 1995, s. 5.
[2] CAGI – Centralny Instytut Aerohydrodynamiczny (ros. Centralnyj Aero-Gidrodinaniczeskij Institut).
[3] R. Michulec, dz. Cyt., s. 5.
[4] W. Wierszynin, Ił-2: Narodziny legendy, [w:] Czerwona gwiazda przeciw swastyce, Warszawa 2007, s. 8.
[5] R. Michulec, dz. cyt., s. 7.
[6] M. Sołonin, Na uśpionych lotniskach, s. 85.
[7] Tamże, s. 85–86.
[8] Tamże, s. 86.
[9] Tamże, s. 86–87.
[10] R. Michulec, dz. cyt., s. 5.
[11] E. Chromy, Uwaga…, s. 27.
[12] Tamże, s. 37.
[13] Tenże, Szachownice…, s. 133.
[14] Tenże, Uwaga…, s. 36.
[15] W. Zmyślony, 1 Pułk Lotnictwa Myśliwskiego „Warszawa”, [dostęp 27 XII 2015] http://www.polishairforce.pl/1plmstraty.html.
[16] E. Chromy, Uwaga…, s. 39.
[17] Tamże, s. 39–40.
[18] Tenże, Szachownice…, s. 186–189.
[19] Tamże, s. 188.
Bibliografia
Chromy E., Uwaga Messerschmitty, Warszawa 1966.
Chromy E., Szachownice nad Berlinem, Warszawa 1967.
Koliński I., Ludowe lotnictwo polskie 1943–1945, Warszawa 1969.
Michulec R., Monografie lotnicze. Ił-2, Ił- 10, Gdynia 1995.
Wierszynin W., Ił-2: Narodziny legendy, [w:] Czerwona gwiazda przeciw swastyce, Warszawa 2007.
Zmyślony W., 1 Pułk Lotnictwa Myśliwskiego „Warszawa”, [dostęp 27 XII 2015] http://www.polishairforce.pl/1plmstraty.html.
