Czy historia Polski mogłaby wyglądać zupełnie inaczej, gdyby wszystko potoczyło się zgodnie z planem? Praga stała się stolicą Polski? Choć brzmi to jak prowokacja, za tą tezą stoi nie tylko ambicja, lecz także bezwzględna siła. W środku tej burzliwej układanki znalazł się Bolesław I Chrobry, który na moment podporządkował sobie czeskie ziemie i zasiadł w ich sercu. To krótki, lecz niezwykle znaczący epizod, który wciąż budzi emocje wśród historyków.
Temat jest dość kontrowersyjny, bo przecież każdy uczeń wie, że pierwszą stolicą Polski było Gniezno. Był jednak taki krótki okres, w latach 1003-1004, gdy Bolesław Chrobry rezydował w czeskiej Pradze. Przyjmując wczesnośredniowieczną definicję stolicy, według której była ona tam, gdzie akurat przebywał władca, można byłoby przyjąć, że od 1003 do 1004 roku to obecna czeska stolica była stolicą Polski. Jak to było naprawdę? Poznajcie epizod z życia pierwszego polskiego króla, który jeszcze jako książę najechał Pragę i uczynił z niej swoją główną siedzibę.
Stosunki Bolesława Chrobrego z Ottonem III
Otton III objął rządy w cesarstwie w 996 roku, gdy miał 16 lat. Jego stosunki z polskim księciem Bolesławem Chrobrym układały się bardzo dobrze. Na tyle dobrze, że polski władca myślał o ścisłym związku Polski z cesarstwem Ottonów. Apogeum tych dobrych stosunków przypadło na rok 1000. Wtedy Otton III udał się do Gniezna, by odwiedzić grób św. Wojciecha, który trzy lata wcześniej zginął śmiercią męczeńską, podczas misji chrystianizacji Prusów. Już w dwa lata po śmierci ten biskup praski został wyniesiony na ołtarze przez papieża Sylwestra II.
Według kronik Otton III wszedł do Gniezna na boso. Oprócz wizyty przy grobie św. Wojciecha, uczestniczył w zjeździe w Gnieźnie, podczas którego odbyła się symboliczna koronacja polskiego księcia na króla. Przynajmniej tak to interpretują niektórzy historycy. Otton III włożył na głowę Chrobrego cesarski diadem. Wszystko oczywiście miało być jeszcze sformalizowane u papieża Sylwestra II.
Obaj władcy rozmawiali na temat wydania siostrzenicy cesarza Rychezy Lotaryńslkiej, za jednego z synów Bolesława Chrobrego. Początkowo miał to być jego pierworodny syn Bezprym, ale ostatecznie kandydatem na męża dla cesarskiej siostrzenicy został przyrodni brat Bezpryma – Mieszko II Lambert. Ich ślub odbył się w 1013 roku.
Jednak w dwa lata po zjeździe gnieźnieńskim zmarł cesarz Otton III, a w kolejnym 1003 roku w jego ślady poszedł papież Sylwester II. Takim oto sposobem Bolesław Chrobry musiał czekać następne ponad dwie dekady na koronę królewską.
Stosunki z Henrykiem II Świętym i opanowanie Pragi
Następcą Ottona III był Henryk II Święty, który nie był już tak przychylny polskiemu władcy – Bolesławowi Chrobremu. Konflikt między władcami wisiał w powietrzu. Jednak Henryk II Święty borykał się z kłopotami wewnątrz własnego państwa. To sprawiło, że musiał odłożyć plany zaatakowania polskiego władcy. Tymczasem Bolesław Chrobry wykorzystał sytuację, która wydarzyła się nad Wełtawą.
Zmarł tam czeski władca Bolesław II Pobożny z dynastii Przemyślidów. Jego następcą został jego syn – Bolesław III Rody. Jednak Bolesław Chrobry trafił na godnego siebie przeciwnika, który krwawo zwalczał swoich wrogów. Polski książę, nie zamierzał się tym przejmować. Zwalczył go jego własną bronią – okrucieństwem. Kazał oślepić przeciwnika, a kiedy ten był już bezbronny, Bolesław Chrobry zajął Pragę. Uczynił z niej swoją główną siedzibę. Trzeba przyznać, że nie był to pokojowy sposób wtargnięcia do Czech.
Warto jednak zwrócić uwagę na to, że Chrobry był wnukiem Bolesława I Okrutnego – ojca Dobrawy. Z uwagi na to, że bratem Dobrawy był Bolesław II Pobożny, to Bolesław III Rudy i Bolesław Chrobry byli bliskimi kuzynami. Na tej podstawie polski książę mógł zgłaszać pretensję do tronu czeskiego.
Praga stała się stolicą Polski?
Czescy możni bez oporu wybrali Bolesława Chrobrego na następcę oślepionego Bolesława III Rudego. Przez przejęcie Pragi, Bolesław Chrobry zyskał dostęp do ważnych szlaków lądowych. Jednak panowanie pierwszego polskiego króla w czeskiej Pradze nie podobało się Henrykowi II Świętemu, a warto w tym miejscu dodać, że ówczesne Czechy były lennem niemieckim.
Wkrótce o wszystkim dowiedział się Henryk II Święty i stwierdził, że zgadza się na panowanie Bolesława Chrobrego w Pradze, ale tylko wtedy, gdy tak samo jak inni czescy książęta, polski książę również będzie mu podległy. Znając temperament pierwszego polskiego króla nietrudno zgadnąć, że poczuł się poniżony i nie zgodził się na propozycję Henryka II. Doprowadziło to do wojny między królem niemieckim, a polskim księciem. Bolesław Chrobry musiał opuścić Czechy w 1004 roku.
Niemniej przez ten krótki okres, kiedy zajmował Pragę, według definicji, że stolica państwa była tam, gdzie przebywał jego władca. Można uznać, że Praga przez ten krótki czas była stolicą obszaru, którym władał Chrobry.
Bibliografia:
- Samp Mariusz, Bolesław Chrobry. Król Polski. Przyjaciel i wróg cesarzy. Warszawa 2021.
- Zakrzewski Stanisław, Bolesław Chrobry Wielki, Kraków 2024.
