Prawdziwa eksplozja sektora nielegalnego wydobycia i dystrybucji węgla nastąpiła jednakże wraz z wejściem w życie NIRA. Gdy narzucono arbitralnie ustalone regulacje, przede wszystkim cenowe, nielegalny węgiel stał się jeszcze bardziej atrakcyjną alternatywą – zarówno dla nabywców szukających niższych cen, jak i dla bezrobotnych szukających rozsądnych zarobków. Mimo oporu legalnie działających właścicieli kopalni biznes oparty na nielegalnym węglu dynamicznie się rozwijał. Podczas gdy w 1931 roku węgiel pozyskiwany z nielegalnych „biedaszybów” sprzedawany był w promieniu 25 mil od miejsca wydobycia, to w 1932 dystans wzrósł nawet do 90 mil. By transportować urobek wynajmowano bądź kupowano ciężarówki, których coraz większe karawany podróżowały w kierunku miast i ośrodków przemysłowych. Według szacunków Louisa Adamica rok po wejściu w życie NIRA na terenie Pensylwanii istniało około 5 000 szybów oraz małych, prymitywnych kopalń, w których pracowano nielegalnie 6 dni w tygodniu (podczas gdy w legalnie działającej kopalniach rzadkością był już nawet czterodniowy tydzień pracy) oraz ponad 10 000 niedziałających szybów, które już zostały wyeksploatowane. Dla wielu miasteczek, jak m.in. Centralia, Shamokin, czy Mount Carmel, było to główne źródło utrzymania. W roku 1934 z nielegalnego wydobycia i handlu węglem utrzymywało się około 100 000 ludzi, a obroty na ten sam rok sięgnąć mogły nawet do 45 000 000 dolarów! Kolumny ciężarówek nieustannie kursowały pomiędzy miejscami wydobycia, a miastami, takimi jak Nowy Jork, Brooklyn, New Jersey, Filadelfia, Chester, Wilmington, Baltimore oraz okolicznymi miasteczkami. Coraz większe pieniądze sprawiały, że nikt w lokalnych społecznościach nie dostrzegał w procederze nic złego – w końcu jest kryzys, a żyć z czegoś trzeba.
Ujarzmienie potwora
Zdj. Wikimedia Commons
Konkurencja między legalnym biznesem ograniczanym kodeksami a nielegalnymi „niezależnymi górnikami” nasilała się. Próby wysadzania nielegalnych kopalń i szybów nie przynosiły oczekiwanych skutków, a proceder rozkwitał w najlepsze. Nikt nie chciał, lub nie mógł podjąć zdecydowanej akcji przeciwko czarnemu rynkowi węgla. Mówi się, że jeśli nie możesz pokonać wroga, to powinieneś się z nim sprzymierzyć. Tak uczyniły niektóre firmy – zaczęły zawierać ugody i umowy z dokonującymi intruzji na ich ziemie bezrobotnymi. Wśród pracujących nielegalnie robotników nie było wpływów komunistycznych oraz radykalnych pomysłów rodem z wieców związków zawodowych, więc szły zazwyczaj na ugodę. Rządy stanowe i federalne zaczęły także planować przesiedlanie części z eks-górników na samowystarczalne farmy utworzone z udzielonego przez państwo kredytu by ograniczyć statystyczne bezrobocie oraz realny czarny rynek. W ten sposób próbowano ujarzmić stworzonego przez państwo potwora.
Czarny rynek, niezależnie, czy dotyczy on węgla, alkoholu, narkotyków, dopalaczy, czy świerszczyków, jest zawsze dziełem państwa. W tym przypadku skumulowane zostały efekty załamania napędzonego przez Rezerwę Federalną inflacyjnego boomu oraz regulacji zabijających zdrową przedsiębiorczość w przemyśle. Próba sterowania gospodarką w przypadku węgla poniosła absolutną klęskę, a siły rynkowe pokazały, że w przypadku narzucenia odgórnych ograniczeń w odpowiedzi oddolnie zostaną znalezione konkretne rozwiązania. W momencie gdy wszyscy ponoszą straty, siłą rzeczy ludzie będą szukać próby „odkucia się” – nawet jeśli będzie to nielegalne.
Jan Jakub Tyszkiewicz – absolwent historii i student prawa, z przekonania libertarianin, wolnorynkowiec i monarchista. Szczególnym zainteresowaniem darzy historię USA oraz kryzysów, mechanizmy gospodarki i naukę jaką jest ekonomia
Bibliografia
Adamic L., The Great ‘Bootleg’ Coal Industry, http://newdeal.feri.org/nation/na3446.htm, 04.06.2015.
Francis H. W., Report, Clarksburg, West Virginia, December 1, 1934, http://newdeal.feri.org/hopkins/hop12.htm, 04.06.2015.
Francis H. W., Report, Clarksburg, West Virginia, November 25, 1934, http://newdeal.feri.org/hopkins/hop09.htm, 04.06.2015.
Francis H. W., Report, Williamson, West Virginia, December 7, 1934, http://newdeal.feri.org/hopkins/hop04.htm, 04.06.2015.
Moser J. E., Presidents from Hoover Through Truman, 1929-1953, Westport 2002.
Shi David, Tindall George, Historia Stanów Zjednoczonych, Zysk i S-ka, Poznań 2002.
