Z jednej strony charyzmatyczna i pełna uroku, z drugiej – nieco mniej widowiskowa, ale również silna i zdeterminowana. Władysław II Jagiełło, mając za żony dwie wyjątkowe kobiety, nie spodziewał się, jak bardzo różne, ale zarazem podobne będą jego partnerki. Jadwiga Andegaweńska i Anna Cylejska – mimo że w wielu aspektach zdawały się być całkowitymi przeciwieństwami, łączyły je cechy, które miały ogromny wpływ na polską historię.
Po charyzmatycznej, pięknej i inteligentnej Jadwidze kazano ożenić mu się z jej całkowitym przeciwieństwem – tak małżeństwo Władysława II Jagiełły z Anną Cylejską określiła jedna z internautek. Sprawdźmy zatem, co łączyło pierwszą i drugą żonę Władysława II Jagiełły. Wbrew pozorom obie władczynie miały ze sobą więcej wspólnego, niż Ci się wydaje.
Brać do domu i do łoża NIEMKĘ, gdy się miało Polkę, piękną Jadwigę
Czy Jadwiga Andegaweńska rzeczywiście była Polką czystej krwi? Absolutnie nie! Co prawda była prawnuczką króla Polski Władysława I Łokietka i jego żony Jadwigi Bolesławówny zwanej Kaliską, ale przecież to byli również pradziadkowie Anny Cylejskiej. Po ojcu – Ludwiku Węgierskim, Jadwiga Andegaweńska miała również korzenie francuskie, ponieważ była potomkinią Karola I Andegaweńskiego, który był synem króla Francji – Ludwika VIII Lwa i bratem Ludwika IX Świętego. Ludwik VIII Lew ożenił się z Blanką Kastylijską i przez nią Jadwiga Andegaweńska miała również korzenie kastylijskie.
To, że pierwsza żona Jagiełły była prawnuczką Jadwigi Bolesławówny sprawiało, że jej przodkiem był także król Węgier Bela IV. Z kolei jego matką była Gertruda von Andechs-Meran. Niemka, która została żoną Andrzeja II Węgierskiego. Zdaniem Jana Długosza, Gertruda została napadnięta i zamordowana, ponieważ węgierscy możni nie tolerowali ogromnego wpływu, jaki Gertruda miała na męża oraz, że faworyzowała Niemców, z którymi przybyła na Węgry.
Jadwiga Andegaweńska – miejsce urodzenia i komunikacja z mężem
W dodatku trzeba wspomnieć o tym, że Jadwiga Andegaweńska urodziła się na Węgrzech, w Budzie. Dopiero w wieku 10 lat przyjechała do Polski i została koronowana na króla tego nadwiślańskiego kraju. Wcześniej była przygotowywana na żonę dla syna Leopolda III Habsburga – Wilhelma i nawet została wysłana na wiedeński dwór. Znała dobrze niemiecki i łacinę, węgierski oraz czeski. Gdy później wyszła za mąż za Władysława II Jagiełłę, to rozmawiała z nim po łacinie i po niemiecku. Szybko uczyła się też języka polskiego.
Założyciel dynastii Jagiellonów musiał znać język niemiecki, przynajmniej w stopniu komunikatywnym, ponieważ utrzymywał kontakty z Zakonem Krzyżackim. Poza tym sama Jadwiga kontaktowała się z Zakonem informując, że wojny da się uniknąć tylko do momentu, kiedy ona żyje. Później Krzyżacy muszą być na nią przygotowani. Proroctwo to wypełniło się równo dekadę po śmierci władczyni.
Anna Cylejska – całkowite przeciwieństwo Jadwigi Andegaweńskiej?
Nie koronowano jej na króla Polski, ale była wnuczką Kazimierza Wielkiego. Babka Jadwigi Andegaweńskiej od strony ojca – Elżbieta Łokietkówna i dziad Anny Cylejskiej od strony matki, wspomniany już ostatni Piast na polskim tronie, byli rodzeństwem. Według legendy, to właśnie Jadwiga Andegaweńska miała poprosić Jagiełłę, by po jej śmierci ożenił się z jej kuzynką – Anną Cylejską.
Zarówno Jadwiga Andegaweńska, jak i Anna Cylejska, przyjeżdżając do Polski miały ten sam problem. Obie nie znały języka polskiego i musiały się go uczyć. Andegawence szło to szybko. Wobec Anny Cylejskiej, Jagiełło dopuścił się czegoś, czego nie odważyłby się zrobić z Jadwigą. Zamknął Annę w klasztorze, żeby zaczęła uczyć się polskiego. Była tam zamknięta kilka miesięcy. 29 stycznia 1402 roku odbył się jej ślub z Władysławem II Jagiełłą. Druga żona Jagiełły, miała co prawda wtedy nadal nie umieć mówić po polsku, lecz prawdopodobnie rozumiała już mowę swoich poddanych.
Władca powinien mówić płynnie w języku państwa, którym włada
Zarówno Jadwiga Andegaweńska, jak i Anna Cylejska, przyjeżdżając do Polski, musiały dopiero nauczyć się mówić w języku swoich nowych poddanych. Mimo to, szybko odnalazły się w nowej sytuacji. Najmłodsza córka Ludwika Węgierskiego, na wiosnę 1387 roku, kilka miesięcy po tragicznej śmierci swojej matki – Elżbiety Bośniaczki, zorganizowała wyprawę na Ruś, w wyniku której odzyskała dla Polski Lwów, który został utracony jeszcze za panowania króla Kazimierza Wielkiego. Ponadto, gdyby Jadwiga Andegaweńska nie znała dobrze języka niemieckiego, nie mogłaby porozumiewać się z Krzyżakami i łagodzić mężowskich zapędów do ataku na Zakon.
Politykę kuzynki kontynuowała Anna Cylejska. To ona wykorzystała to, że była bliską krewną drugiej żony Zygmunta Luksemburskiego – Barbary Cylejskiej. W sporze polsko-krzyżackim, król Węgier stał po stronie Zakonu. Królowa Anna Cylejska wykorzystując powiązania rodzinne próbowała załagodzić spór na linii Kraków-Buda. Druga żona Władysława II Jagiełły próbowała zatem również angażować się w politykę. Niestety, zgodnie z proroctwem swojej kuzynki – Jadwigi Andegaweńskiej, Wielka Wojna z Zakonem Krzyżackim wybuchła dekadę po jej śmierci.
Nie można jednak odmówić Annie Cylejskiej charyzmy i uporu w dążeniu do łagodzenia sporów. Podsumowując, trzeba zaznaczyć, że obie królowe, z których jedna była nawet królem Polski, miały w genach zmysł polityczny. W przypadku Anny Cylejskiej jednak, nie było to tak widoczne z uwagi na to, że mimo tego, iż miała wspólne korzenie z Andegawenką, to nie miała takich uprawnień jak ona, bo nie była królem. Jednak to dzięki tej Niemce, Władysław II Jagiełło mógł pozostać na tronie.
Jadwiga Andegaweńska i Anna Cylejska
Jadwiga Andegaweńska i Anna Cylejska, choć na pierwszy rzut oka mogą wydawać się zupełnymi przeciwieństwami, w rzeczywistości miały wiele wspólnego. Obie pochodziły z arystokratycznych rodów, miały zmysł polityczny i, mimo początkowych trudności z językiem polskim, szybko adaptowały się do nowej roli w Polsce.
Jadwiga, dzięki swojej inteligencji i umiejętnościom lingwistycznym, odegrała kluczową rolę w kontaktach z Krzyżakami, a jej polityczna mądrość była nieoceniona. Anna, choć nie była koronowana na króla, kontynuowała polityczne działania Jadwigi, starając się łagodzić napięcia z Zakonem Krzyżackim, wykorzystując swoje rodzinne powiązania.
Choć Anna nie miała takich uprawnień jak Jadwiga, obie miały znaczący wpływ na politykę ówczesnej Polski, udowadniając, że mimo różnic, łączyły je wspólne cechy, które przyczyniły się do stabilności i utrzymania tronu przez Władysława II Jagiełłę.
Bibliografia:
- Rudzki Edward, Polskie królowe. Żony Piastów i Jagiellonów, Warszawa 1985.
- Sroka Stanisław A., Genealogia Andegawenów węgierskich, Kraków 2015.
W śródtytułach użyto wypowiedzi internautów. Poziom ich wiedzy oceń samodzielnie.
