Koncepcje bezpieczeństwa w Europie Zachodniej w latach 20. XX wieku

W lutym we Francji odbyły się wybory, nowym premierem został Raymond Poincare. Niedługo później doszło do spotkania między nowym premierem Francji, a szefem gabinetu brytyjskiego. Poincare i Loyd Geogre widzieli się w Bolouogne, gdzie wypracowano wspólne stanowisko, które miało być przedstawione w Genui. Równocześnie przesunięto termin konferencji na kwiecień. Dodatkowo, premierzy zgodzili się co do nieuznawania Rosji sowieckiej de iure w trakcie konferencji. Konferencja we Włoszech stała się punktem wyjścia dla polityki sowieckiej i niemieckiej w latach 20. W drodze do Geniu odbyły się konsultacje między Rosją, a Niemcami w Berlinie Rozmowy miały swoją kontynuację w Rapallo.

Na szczyt w Genui przybyły 34 państwa, Stany Zjednoczone nie przyjęły zaproszenia, ale przysłały obserwatorów. Spotkanie rozpoczęło się 10 kwietnia 1922 roku[2]. Rozmowy otworzyły przemówienia ministrów Barthou, Loyda Georga oraz co ciekawe Cziczerina, który reprezentował delegację rosyjską. Podczas wystąpienia Cziczerin zaapelował o poszerzenie formatu konferencji. Postulował o poruszenie tematu rozbrojenia. Większa część dyskusji skupiała się na problemie rosyjskim. Jednak Moskwa była doskonale przygotowana do obrad. Zachód wystawił Rosji rachunek na 18,5 miliarda rubli w złocie. Były to głównie długi carskiej Rosji. Kwota ta nie zrobiła wrażenia na delegacji rosyjskiej. Moskwa przygotowała własne wyliczenia dotyczące strat wyrządzonych przez Anglię i Francję, które to państwa wspierały białych w wojnie domowej. Wyliczenia „uczonych” rosyjskich zamknęły się w kwocie 39 miliardów rubli w złocie. Działania rosyjskie były skuteczne, pokazywały również spryt działań dyplomacji rosyjskiej. W istocie okazywało się, że to Francja i Anglia mają zobowiązania wobec Rosji. Działania te będą kontynuowane w Rosji przez całe lata 20, tworząc wizerunek zepsutego kapitalizmu, który wywiera ciągłą presję na Związek Sowiecki.

Nerwowa atmosfera nie opuszczała również delegacji polskiej w trakcie konferencji. Już na początek obrad pojawił się wniosek o rozpatrzenie problemu polskiej granicy wschodniej. Jednak dzięki poparciu Francji i Belgii, wniosek ten odłożono w czasie. Kwestii akceptacji granicy ryskiej nie poruszono, a obawy Polaków dotyczące poparcia Wielkiej Brytanii nie zostały zmniejszone. W dalszym ciągu przyszłość „rysowała” się niepewnie. W trakcie konferencji przedstawiono również liczne wystąpienia ekspertów dotyczące aktualnej sytuacji gospodarczej w Europie. Dyskutowano również nad długami. Konkretnych rezultatów jednak nie osiągnięto.

Narada w Genui zapisała się w historii nie tylko ze względu na szczere intencje organizatorów mające budować zaufanie wśród państw w Europie. W trakcie obrad doszło do wielkiego wydarzenia, które wstrząsnęło Europą. W dniu 16 kwietnia niedaleko Geniu, w miejscowości Rapallo doszło do kontynuacji rozmów Moskwa- Berlin. I co najważniejsze osiągnięto porozumienie, które zapoczątkowało intensywną współpracę obu państw. Traktat stanowił o nawiązaniu stosunków dyplomatycznych i konsularnych. Dodatkowo oba państwa zrzekały się wzajemnych zobowiązań finansowych, a w stosunkach handlowych obowiązywać miała klauzula największego uprzywilejowania. Traktat zwierał też tajne klauzule, które poznaliśmy dopiero po latach. W jednej z nich był zapis dotyczący nieuznawania granic Rzeczpospolitej. Porozumienie było szokiem dla Europy. Gra międzynarodowa uległa zmianie ani Rosja, ani Niemcy nie były już tak skłonne do ustępstw mając w sobie wzajemne oparcie. Noty protestacyjne skierowane do Niemiec nie miały wielkiego znaczenia. Europa niewiele mogła uczynić. W efekcie Rapallo Skirmunt oraz rząd Antoniego Ponikowskiego podali się do dymisji.

Rapallo było punktem zwrotnym w historii dwudziestolecia międzywojennego. Niemcy i Rosja wychodziły z izolacji. Traktat pozwolił Niemcom omijać postanowienia wersalskiej. W Rosji budowano ośrodki szkoleniowe dla wojska niemieckiego. Rosja natomiast uzyskiwała dostęp do technologii. Rapallo zapoczątkowało agonię traktatu wersalskiego a w krótszej perspektywie otworzyło drogę do Locarno.

Leave a Comment

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

*