Piotr Podhorodecki, Na zapleczu frontu. Generał Kazimierz Sosnkowski w Ministerstwie Spraw Wojskowych w okresie wojen o granice (1919–1921)
Monografia Piotra Podhorodeckiego analizuje działalność generała Kazimierza Sosnkowskiego w Ministerstwie Spraw Wojskowych w latach 1919–1921, a więc w okresie walk o kształt granic odrodzonego państwa polskiego. Autor skupia uwagę na funkcjonowaniu aparatu ministerialnego oraz na organizacyjnym zapleczu Wojska Polskiego w pierwszych latach po odzyskaniu niepodległości.
Publikacja ma konstrukcję problemowo-chronologiczną. W centrum pozostaje postać Sosnkowskiego, jednak równolegle przedstawione zostały struktury resortu wojskowego, zagadnienia związane z organizacją armii oraz kwestie mobilizacji, szkolenia i działania administracyjnego zaplecza sił zbrojnych.
Początkowa część pracy przedstawia biografię Kazimierza Sosnkowskiego. Autor opisuje jego dzieciństwo i młodość, a następnie aktywność w Polskiej Partii Socjalistycznej oraz w środowiskach paramilitarnych związanych z ruchem niepodległościowym. Omawiane są między innymi działania w Organizacji Bojowej PPS, udział w Związku Walki Czynnej oraz rozwój Związku Strzeleckiego.
W dalszej części zaprezentowana została służba Sosnkowskiego w I Brygadzie Legionów Polskich oraz jego działalność w strukturach odrodzonego Wojska Polskiego. Rozdział ten stanowi wprowadzenie do zasadniczej części książki poświęconej pracy generała w instytucjach państwowych.
Kolejna część monografii dotyczy procesu powstawania i funkcjonowania instytucji odpowiedzialnych za organizację sił zbrojnych. Autor omawia kształtowanie się struktur Komisji Wojskowej Tymczasowej Rady Stanu, a następnie powstanie i rozwój Ministerstwa Spraw Wojskowych w latach 1918–1921. W książce przedstawiono także kolejne reorganizacje resortu oraz zmiany w jego układzie instytucjonalnym.
W tej części pracy znalazł się również opis działania aparatu administracyjnego odpowiedzialnego za organizację armii w pierwszych latach istnienia państwa polskiego.
Znaczna część książki została poświęcona organizacji poszczególnych rodzajów broni i służb Wojska Polskiego. Autor omawia strukturę wielkich jednostek piechoty, organizację kawalerii i artylerii, a także funkcjonowanie wojsk inżynieryjnych i saperskich.
Przedstawione zostały również formacje specjalistyczne: wojska kolejowe, jednostki łączności, oddziały taborowe i samochodowe. W publikacji pojawiają się także rozdziały poświęcone żandarmerii wojskowej, wojskowej straży granicznej, lotnictwu oraz marynarce wojennej. Analiza tych zagadnień pozwala odtworzyć strukturę organizacyjną sił zbrojnych w okresie formowania się państwa polskiego po 1918 roku.
Jedna z części książki dotyczy funkcjonowania terytorialnych władz wojskowych oraz systemu mobilizacji i demobilizacji. Autor opisuje organizację dowództw okręgów generalnych, działanie aparatu poboru oraz mechanizmy uzupełniania stanów osobowych armii.
W publikacji omówiono również system szkolnictwa wojskowego oraz proces przygotowania żołnierzy w jednostkach zapasowych.
Ostatnia część pracy ukazuje działalność Kazimierza Sosnkowskiego w kontekście życia politycznego. Autor przedstawia jego funkcjonowanie w środowisku związanym z Józefem Piłsudskim, obecność na polskiej scenie politycznej oraz aktywność na arenie międzynarodowej.
Publikacja składa się ze wstępu, pięciu rozdziałów, zakończenia oraz rozbudowanego aparatu naukowego. W książce zamieszczono również aneksy zawierające zestawienia struktur organizacyjnych instytucji wojskowych z lat 1918–1921. Uzupełnieniem są wykaz skrótów i kryptonimów, bibliografia oraz indeksy osób i miejscowości.
Całość liczy 784 strony tekstu oraz 40 stron wkładki ilustracyjnej.
Monografia Piotra Podhorodeckiego przedstawia działalność generała Kazimierza Sosnkowskiego w Ministerstwie Spraw Wojskowych w latach 1919–1921 oraz funkcjonowanie instytucji odpowiedzialnych za organizację Wojska Polskiego w okresie walk o granice odrodzonej Rzeczypospolitej.
Autor omawia zagadnienia związane z organizacją armii, systemem mobilizacji, szkolnictwem wojskowym oraz działaniem struktur administracyjnych sił zbrojnych w pierwszych latach po odzyskaniu niepodległości.
Wydawnictwo IPN
Ocena recenzenta: 5,5/6
Marcin Cybulski
Egzemplarz recenzencki otrzymany od Wydawnictwa IPN. Tekst jest subiektywną oceną autora, redakcja nie identyfikuje się z opiniami w nim zawartymi.
