Stephen B. Oates we wstępie do książki Marii Sandoz napisał o Nieposkromionym Koniu, że był największym ze wszystkich wodzów wojennych Lakotów, „Dziwnym Człowiekiem” z ludu Oglala Siuks, który spędził większość życia na walce z zachłannym i zaborczym najeźdźcą, wrogiem, którego wielka siła militarna, niespełnione, nieuczciwe obietnice i śmiercionośne choroby sprowadziły zagładę na polujących na bizony Lakotów[10]. Autorowi w powyższym stwierdzeniu chodziło niechybnie o to, że za jednym zamachem biali niemalże unicestwili zarówno Indian jak i bizony, zwierzęta, które były dla rdzennych mieszkańców Ameryki Północnej podstawą diety i życia w ogóle[11].
Dokładna data i miejsce urodzenia najsłynniejszego bodaj wodza Indian nie są znane. Skrajne daty to rok 1838[12] i 1845, a nawet 1849, choć najczęściej podawany jest rok 1840. Przyjmuje się, że Nieposkromiony Koń urodził się około roku 1840 nad rzeką Belle Fourche, dopływem rzeki Cheyenne, w obozowisku Oglalów usytuowanym w pobliżu wzgórza Bear Butte[13] w obecnej Dakocie Południowej[14]. Według innego źródła Szalony Koń miał narodzić się nad rzeką Rapid Creek, innym dopływie rzeki Cheyenne, także w Dakocie Południowej, jesienią 1841 roku[15]. Krzepiący Niedźwiedź[16], mędrzec Oglalów i duchowy doradca Szalonego Konia, twierdził, że przyszły wódz jego ludu urodził się u podnóża Bear Butte jesienią roku, w którym Oglalowie zdobyli wielką liczbę koni na Szoszonach[17]. Ten wielki rajd miał miejsce w roku 1841[18]. Najbardziej prawdopodobne jest zatem, że Nieposkromiony Koń przyszedł na świat w 1841 roku, zaś 1840 rok podawany jest powszechnie jako data orientacyjna.
Zdj. Wikimedia Commons
Bohater niniejszej pracy przyszedł na świat jako najstarszy syn Szalonego Konia, szamana i mędrca Oglalów, urodzonego około 1810 roku[19]. Szalony Koń (ojciec) był z kolei synem innego szamana ludu Oglala, Tego, który Tworzy Pieśń[20], który według relacji Krzepiącego Niedźwiedzia miał mieć wizję, w której jego wnuk zostanie nazwany Szalonym Koniem[21]. Przyszły wódz Oglalów nie pochodził z jednego z „wielkich rodów” Siuksów[22]. Jego dziadek i ojciec pozycję w swoim szczepie zawdzięczali własnym umiejętnościom szamańskim, dobrym radom dawanym innym i dużej wiedzy[23].
Nie ma pewności co do pochodzenia matki przyszłego wodza. Wedle najbardziej powszechnej i przyjmowanej wersji matką Szalonego Konia była Kobieta Dzwoniący Koc[24] z plemienia Brule (Poparzone Uda), siostra wodza tego ludu, Cętkowanego Ogona[25]. Wedle drugiej wersji w postaci m. in. relacji Krzepiącego Ogona, matką wodza Oglalów była nieznanego imienia niewiasta z plemienia Miniconjou (Tych, którzy Mieszkają nad Wodą)[26].
Matka wcześnie osierociła młodego Indianina, popełniając samobójstwo około 1844 roku, wedle najbardziej rozpowszechnionej wersji wydarzeń z powodu długotrwałej depresji i żałoby po straconym tragicznie krewnym[27]. Miejsce matki w życiu przyszłego wodza zajęła jego ciotka, rodzona siostra Kobiety Dzwoniący Koc, Kobieta Wielkiej Urody[28]. Imię Szalony Koń, pod którym jest powszechnie znany, otrzymał po swoim ojcu. Pierwotnie w dzieciństwie nosił inne imię, jednak jego brzmienie i znaczenie pozostaje zagadką. Jako dziecko Nieposkromiony Koń nosił przezwisko „Kędzierzawy”[29]. Było to familiarne określenie używane przez matkę, domowników i rodzinę przyszłego wodza. Nazywany był również Chłopcem o Jasnych Włosach[30] i Chłopcem o Jasnej Skórze[31], z powodu swoich stosunkowo jasnych jak na Lakotę włosów i jasnej karnacji. Wspominają o tym Krzepiący Niedźwiedź, On Pies, Krótki Bizon i wielu innych pobratymców wodza[32]. Krzepiący Niedźwiedź wspomina Szalonego Konia jako młodzieńca niewielkiej, raczej lekkiej postury i wagi i jasnej cery[33].
Zwyczaj u Lakotów był taki, że najstarszy syn otrzymywał imię po swoim ojcu, jednak tylko i wyłącznie wtedy, gdy dowiódł, że jest tego godzien. Tak było zarówno z Szalonym Koniem, jak i Siedzącym Bykiem, dwoma bodaj najbardziej znanymi wodzami Pierwszych Amerykanów w ogóle[34].
Zdj. Wikimedia Commons
Szalony Koń swoje „dorosłe” imię otrzymał w 1858 roku, w wieku 17 lat[35]. Latem tego roku Kędzierzawy, jak był wtedy nazywany, z kilkoma najbliższymi towarzyszami młodzieńczych lat i swoim młodszym bratem, Małym Sokołem, dołączył do oddziału Oglalów, który planował uderzenie na plemię Arapahów. Grupa ta udała się na zachód od swoich siedzib, do dzisiejszego środkowego Wyoming, gdzie Szalony Koń jeszcze nigdy wcześniej nie był. Wilki[36] Oglalów odnalazły na tym terenie obóz Arapahów, na który postanowiono uderzyć[37].
Oglalowie zostali odkryci, gdy zbliżali się do obozu Arapahów, dzięki czemu mogli na czas zorganizować obronę – kilku wojowników ukryło się za masywnymi głazami i przez kilka godzin raziło z łuków i broni palnej atakujących Oglalów. W pewnym momencie Kędzierzawy spiął konia i ruszył galopem pomiędzy Arapahów, kilku z nich raniąc i zabijając. Wyczyn ten powtórzył w tej walce jeszcze dwukrotnie, strzały i kule wrogów za każdym razem omijały dzielnego wojownika i jego rumaka. Przy trzeciej szarży na jego spotkanie ruszyło konno dwóch Arapahów, obydwaj padli od jego strzał zanim doszło do zwarcia. Następnie Kędzierzawy wziął ich skalpy, lecz podczas zbierania trofeum został trafiony strzałą w nogę i odniósł niegroźną ranę. Po odskoczeniu na bezpieczną odległość wraz z innymi członkami oddziału Oglalów odjechał na wschód, w stronę domu[38].
Tej samej nocy Oglalowie świętowali pokonanie w boju wielu członków plemienia Arapaho. Przyszły wódz Tych, którzy się Rozpraszają, nie szczycił się jednak swoim bojowym wyczynem i nie świętował ze współziomkami. Szalony Koń (ojciec) w uznaniu dla brawurowej odwagi swego syna i odniesienia przez niego zwycięstwa nad wojownikami Arapaho, ogłosił publicznie przed zgromadzonymi Oglalami i starszyzną Hunkpapów (która wraz z Oglalami świętowała „sukces”), że Kędzierzawy od tego dnia będzie nosił jego imię i pod nim będzie znany do końca swoich dni, zaś sam odtąd będzie znany jako Robak[39].
