Walki z Indianami w 2. połowie XIX wieku

Dnia 17 czerwca połączone siły Amerykanów i Indian z plemion Szoszonów i Wron poniosły klęskę nad Rosebund Creek. Mimo, że straty jakie zadano US Army były niewielkie bitwa miała duże znaczenie dla sukcesu pod Little Bighorn, gdyż uniemożliwiła armii gen. George’a Crooka połączenie się z wojskiem Custera. Pozostały dwa z trzech wydzielonych oddziałów. Custer natrafiwszy na ślady bitwy nad Rosebund Creek postanowił zaatakować nie czekając na posiłki. Mimo ostrzeżeń swoich indiańskich zwiadowców, dnia 25 czerwca ruszył na obóz sprzymierzonych plemion indiańskich nad rzeką Little Bighorn. Custer podzielił swój pułk na cztery części i ruszył w bój. Bataliony kpt. Benteena i mjr. Reno miały związać w walce siły Indian od południa. Kompania kpt. McDougalla pozostała na tyłach broniąc taboru. Custer zaś wraz ze złożonym z pięciu kompanii batalionem pod osłoną urwiska obejść obóz i zaatakować go od północnego wschodu.

Jednak praktyka daleka była od planów. Batalion Reno został odparty i zmuszony wraz z oddziałem Benteena i McDougalla do okopania się na pobliskim wzgórzu. Siły Galla i Kulawego Białego Człowieka po otoczeniu Amerykanów na wzgórzu wydzieliły cześć sił do zaatakowania Custera. Około południa, nie mogąc liczyć na wsparcie Reno ani Benteena, który miał być w rezerwie Custer zdecydował się na szarżę. Zostawił za sobą kompanię kpt. Keogha, który miał czekać na Benteena i w połączeniu z nim zaatakować Indian. Custer ruszył z dwoma kopmaniami Yatesa z zamiarem przekroczenia rzeki i zaatakowania obozu, jednak opór jaki natrafił zmusił go do wydania rozkazu wycofania na wzgórze, na którym mieli się bronić do przybycia spodziewanej odsieczy. Tym samym na trzech wzgórzach broniły się trzy odizolowane oddziały amerykańskie. Pierwsze padło wzgórze Keogha, następnie wycięto w pień wzgórze, którego bronił Calhoun. Pozostało wzgórze, na którym ataki odpierał gen. Custer. Po dołączeniu do ataku oddziałów Szalonego Konia i Deszczu w Twarz ostatni punkt oporu padł. Nie przeżył żaden z ponad 220 obrońców. Samego Custera miał rzekomo zabić Biały Byk: Zaszarżowałem. Wysoki, dobrze zbudowany żołnierz z blond włosami i wąsem zobaczył mnie nadciągającego i próbował blefować celując bronią we mnie. Ale kiedy rzuciłem się na niego, rzucił we mnie swoją bronią bez oddania strzału. Uchyliłem się. Złapaliśmy się oboje i siłowaliśmy tam w pyle i dymie. To było jak walka we mgle. Ten żołnierz był bardzo silny i odważny. Próbował wyrwać mi broń i był bliski uczynienia tego. Smagnąłem go po twarzy moim batem. […] Podniósł swój pistolet. Wyszarpnąłem go z jego rąk i uderzyłem go nim trzy lub cztery razy w głowę, nokautując go i postrzeliłem w głowę, oraz wypaliłem w jego serce[34]. Indianie zwyciężyli, stało się to za sprawą dowódcy- Szalonego Konia, oraz szamana Siedzącego Byka, którego wizje i rytuały umocniły morale Indian przed bitwą. W walce wsławiło się wielu Indian, zarówno mężczyzn jak i kobiet. Scabby (ang. Parszywy) miał zdobyć i obwiązać się jednym ze sztandarów zdobytych na przeciwniku[35], Chodząca z Szalem z kolei na wieść o śmierci brata w walce z Reno chwyciła za broń i wraz z ojcem ruszyła do walki gdzie pomściła krewnego[36].

Po bitwie, w której zginęło ponad dwustu żołnierzy US Army w kraju wybuchła fala antyindiańskich nastrojów.

Little Bighorn- ostatnia bitwa generała Custera. Obraz Edgara Samuela Paxtona
Little Bighorn- ostatnia bitwa generała Custera. Obraz Edgara Samuela Paxtona

Pozostałych w rezerwatach Indian rozbrojono, pozbawiono koni i ogłoszono stan wojenny. W ramach kary skonfiskowano Góry Czarne. Amerykanie znaleźli sposób by zdobyć złotonośne tereny i obarczyć winą Indian. Kolejne starcia, poczynając od bitwy o Slim Buttes zwyciężali Amerykanie rozbijając obozy Indian, pozbawiając ich żywności i schronienia. Po bitwie Tępego Noża, 25 listopada 1876 Czejenowie utracili możliwość dalszej walki, a zbiegli wojownicy dołączyli do oddziału Szalonego Konia. Dnia 8 stycznia w bitwie pod Wolf Mountain gen. Nelson Miles doprowadził do odwrotu Indian Szalonego Konia. Kilka miesięcy później poddał się on Amerykanom w forcie Robinson. Zmarł on pchnięty przypadkowo bagnetem w wyniku szarpaniny w rezerwacie[37]. Ostatni akt tej wojny miał miejsce pod Lame Deer, gdzie 7 maja rozbito i zamknięto w rezerwacie Lakotów Miniconjou pod wodzą Kulawego Jelenia. Obecny tam Siedzący byk uciekł wraz ze swoimi Hunkpapami do Kanady.

Taniec Ducha- początek końca

Na początku 1889 roku szaman Vovoka na podstawie swoich wizji upowszechnił nowy ruch religijny. Było to swoiste połączenie kościoła Shakerów z tradycyjnym indiańskim spirytualizmem. Nowa religia powstała na bazie wizji przewidywała upadek białych, wygnanie ich z terenów Indian oraz ponowne pojawienie się stad bizonów. Wyznawcy wracali do dawnego, tradycyjnego trybu życia wystrzegając się wielu innowacji przyniesionych przez białych jak np. alkoholu, który stał się powodem wielu tragedii w indiańskich społecznościach.

Siedzący Byk
Siedzący Byk

Nowy kult upowszechnił się szybko a reakcja Amerykanów była natychmiastowa. Zaniepokojeni narastaniem nastrojów antyamerykańskich i nawrotem do dalekiego od stylu życia białych Indiańskich zwyczajów wprowadzili wojsko do rezerwatów, a w 1890 oficjalnie zakazali praktykowania Tańca Ducha, a przywódców buntu (w rzeczywistości wszystkich wodzów, pod którymi mogli zebrać się potencjalni buntownicy) nakazano aresztować. Dnia 15 grudnia dokonano próby aresztowania Siedzącego byka, który na początku lat 80 powrócił z Kanady. Siedzący Byk, sceptycznie nastawiony do wizji Wovoki zezwalał i przewodził rytualnym tańcom z uwagi na swoje negatywne nastawienie do białych. W trakcie próby aresztowania, która przerodziła się w walkę z obrońcami wodza jeden z indiańskich policjantów postrzelił Siedzącego Byka[38]. Prawdopodobnie zabił go Czerwony Tomahawk[39].

Wydarzenie to wywołało falę niezadowolenia. Część Indian uciekła z rezerwatów w obawie przed masakrą i zemstą za zabicie kilku białych w spowodowanej śmiercią wodza walce. Coraz więcej Indian uciekało z rezerwatów bojąc się krwawej zemsty Amerykanów. Znaczna część uciekinierów udała się pod opiekę wodza Minneconjou Wielkiej Stopy. Połączone grupy Indian ruszyły w stronę Pine Ridge, gdzie zamierzali oddać się w opiekę Czerwonej Chmury, nadal szanowanego przez białych wodza, który mógł zapewnić im bezpieczeństwo.  Jednak 28 grudnia natrafili na 7. Pułk kawalerii dowodzony przez mjr. Whiteside’a. Ten, wysłany przez gen. Milesa miał za zadanie znaleźć i odprowadzić Indian do rezerwatu. Whiteside przekonał Wielką Stopę by rozbili obóz nad Wounded Knee. Ponad trzystu Indian, głównie kobiet i dzieci znalazło się w śmiertelnej pułapce. Kiedy schorowany Wielka Stopa ogrzewał się przy otrzymanym od białych piecyku pozostałe części 7. Pułku docierały pod Wounded Knee. Na wzgórzu nad obozem rozstawiono działa Hotchkissa kal. 1.65 cala. Ze zmierzchem żołnierze 7. Pułku (notabene byłego pułku Custera) upojeni alkoholem poczęli pomstować na Indian coraz śmielej rozważając okrutną zemstę za Little Bighorn. Rankiem 29 grudnia wojsko amerykańskie wezwało Indian do złożenia broni, co ci w większości zamierzali uczynić. Za namową szamana zgodzili się przynajmniej założyć tzw. ,,koszule ducha”, miały one gwarantować ochronę przed białymi[40]. Żołnierze amerykańscy uznali, że rzucona przed nimi broń Indian stanowi zaledwie część posiadanej przez nich. Z tego powodu zaczęli przeszukiwać indiańskie tipi, wyrzucając z nich wyposażenie, nierzadko też zabierając narzędzia codziennego użytku uznając za niebezpieczną broń. Prawdopodobnie część Indian nie chciała oddać broni palnej, traktując ją nie tylko jako narzędzie do walki ale trofeum zdobyte na białych. Szarpaniny przerodziły się w bójki, (w trakcie jednej rzekomo broń miała wypalić co zostało uznane jako atak na Amerykanów) a wkrótce w masakrę. Na dźwięk pierwszych strzałów Amerykanie zaczęli własny ostrzał, do którego wkrótce dołączyły się rozstawione na wzgórzu szybkostrzelne działka. Z każdej strony do Indian strzelały Winchestery, Springfieldy, Remingtony i inne śmiercionośne egzemplarze broni palnej[41]. Indianie próbowali się bronić odzyskawszy broń, jednak ich los był przesądzony. Mimo wywieszonej przed namiotem Wielkiej Stopy białej flagi ani Indianie ani Amerykanie nie zamierzali zaprzestać walki. Zginęło ponad stu Indian z Wielką Stopą na czele, Amerykanów poległo nieco ponad dwudziestu. Zbiegów ścigano nawet kilka mil, wielu Indian zostało w trakcie zimy bez schronienia. Jeden z oficerów 7. Pułku rzekł: Teraz pomściliśmy śmierć Custera[42]. Prawdopodobnie straty Indian były większe, gdyż wielu zaginęło bez wieści ginąc z wychłodzenia lub stając się ofiarą dzikich zwierząt. Około dwudziestu żołnierzy amerykańskich dostali za swe wątpliwej jakości dokonania najwyższe odznaczenie wojskowe- Medal Honoru.

Masakra nad Wounded Knee wywołała zamieszki i falę ucieczek z rezerwatu. Dakotowie chcieli zemsty, uciekali wiec na Złe Ziemie, gdzie w miarę możliwości atakowali nieprzyjaciela. W krytycznym punkcie wkroczyli tzw. Buffalo soldiers, jednostka, w której znajdowali się wyłącznie czarnoskórzy żołnierze. Spacyfikowali oni zagrażające 7. Pułkowi oddziały Dakotów co zakończyło potyczki z tymi Indianami[43]. Niegdyś dumnym i wojowniczym Dakotom pozostała niewola w rezerwatach.

Mikołaj Frankowski

 

Bibliografia:

Field R., Buffalo Soldiers 1866- 91, Oxford 2004.

Field R., US Infantry In the Indian Wars 1865-91, Oxford 2007.

Hook J., The American Plains Indians, Oxford 1985.

Hook R., Warriors AT the Little Bighorn 1876, Oxford 2004.

Johnson M., The tribes of the Sioux nation, Oxford 2000

Larson R.W., Czerwona Chmura, wojownik i mąż stanu Siuksów Oglala, Wielichowo 2009.

Ostler J., The Plains Sioux and U.S. colonialism from Lewis and Clark to Wounded Knee, Nowy Jork 2004.

Piszczatowska M. A., Powstanie Siuksów w 1862 roku w świetle relacji wodza Wielkiego Orła, [w:] ,,Białostockie teki historyczne” t. 11/2013.

Rusinowa I., Indianie USA, Warszawa 2010.

Teplicki Z., Wielcy Indianie Ameryki Północnej, Warszawa 1994, s. 304-306.

Vestal S., Sitting Bull, Champion of the Sioux, Oklahoma 1857.

Watt R. N., Taktyka Apaczów 1830-1886, Oświęcim 2012.

Wojtczak J., Jak zdobyto Dziki Zachód, prawdziwa historia amerykańskiego pogranicza, Warszawa 2016.

Zinn Howard, Ludowa historia Stanów Zjednoczonych. Od roku 1492 do dziś, Warszawa 2016.

Przypisy:

[1]J. Wojtczak, Jak zdobyto Dziki Zachód. Prawdziwa historia amerykańskiego Pogranicza, Warszawa 2016, s. 225.

[2]H. Zinn, Ludowa historia Stanów Zjednoczonych, od roku 1492 do dziś, Warszawa 2016, s. 179-180.

[3]I. Rusinowa, Indianie USA, Warszawa 2010, s. 241-248.

[4]J. Wojtczak, dz. cyt., s. 248.

[5]J. Hook, The American Plains Indians, Oxford 1985, s. 20-21.

[6]J. Wojtczak, dz. cyt.,  s. 249. Sam Czerwona Chmura twierdził, że nie brał w walce udziału. R.W. Larson, Czerwona Chmura, wojownik i mąż stanu Siuksów Oglala, Wielichowo 2009, s. 76.

[7]Tamże., s. 250.

[8]R.W. Larson, dz. cyt., s. 77.

[9]Harney dał się zaskoczyć Seminolom w Indian Key i zmuszony był uciekać w samej bieliźnie z miejsca zasadzki. Z zemsty kazał wieszać schwytanych Indian, co dla nich było niezwykle haniebną śmiercią. Ci w odwecie palili schwytanych wrogów żywcem aż do momentu, w którym Amerykanie zrezygnowali z wieszania wrogów.

[10]J. Wojtczak, dz. cyt., s. 253.

[11]R.W. Larson, dz. cyt., s.77.

[12]Z. Teplicki, Wielcy Indianie Ameryki Północnej, Warszawa 1994, s. 304-306.

[13]Tamże, s. 307-308.

[14]M.A. Piszczatowska, Powstanie Siuksów w 1862 roku w świetle relacji wodza Wielkiego Orła, [w:] ,,Białostockie teki historyczne” t. 11/2013, s. 121.

[15]J. Wojtczak, dz. cyt., s. 260.

[16]Imię otrzymał za sprawą wysuszonej skóry kruka, którą nosił przy sobie jako amulet. Z. Teplicki dz. cyt., s. 366.

[17]I. Rusinowa, dz. cyt., Warszawa 2010, s. 261-262..

[18]M.A. Piszczatowska, dz. cyt., s. 123.

[19]Z. Teplicki, dz. cyt., s. 310-312.

[20]M.A. Piszczatowska, dz. cyt., s.123.

[21]Tamże, s. 124.

[22]Tamże, s. 124.

[23]J. Wojtczak, dz. cyt., s. 260.

[24]Tamże, s. 267.

[25]R.N. Watt, Taktyka Apaczów 1830-1886, Oświęcim 2012 s. 52.

[26]M. Johnson, The tribes of the Sioux nation, Oxford 2000, s. 15.

[27]J. Wojtczak, dz. cyt., s. 268.

[28]R.W. Larson, dz. cyt., s. 108-109.

[29]J. Wojtczak, dz. cyt., s. 270.

[30]R.W. Larson, dz. cyt., s. 151-161.

[31]Tamże, s. 154-155.

[32]J. Wojtczak, dz. cyt., s. 274-275.

[33]R.W. Larson, dz. cyt., s. 183-184.

[34]S. Vestal, Sitting Bull, Champion of the Sioux, Oklahoma 1857, s. 170-171.

[35]R. Hook, Warriors AT the Little Bighorn 1876, Oxford 2004, s. 21.

[36]Tamże, s. 16-17.

[37]J. Wojczak, dz. cyt., s.278.

[38]Tamże, s. 286-287.

[39]S. Vestal, dz. cyt.,., s. 304.

[40]Tamże, s. 276-277.; J. Wojtczak dz. cyt., s. 287.

[41]R. Field, US Infantry In the Indian Wars 1865-91, Oxford 2007, s. 39-40.

[42]J. Wojtczak, dz. cyt., s. 287.

[43]R. Field, Buffalo Soldiers 1866- 91, Oxford 2004, s. 52.; J. Ostler, The Plains Sioux and U.S. colonialism from Lewis and Clark to Wounded Knee, Nowy Jork 2004, s. 357-358.

Leave a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*