Inne formy kształcenia nauczycieli
I tak w związku z dużą ilością nauczycieli nie posiadających kwalifikacji, którzy pracowali w koszalińskim szkolnictwie podstawowym w pierwszych latach po wojnie, władze oświatowe podjęły się zorganizowania dla nich przy liceach wstępnych kursów pedagogicznych. Odbywały się one w Bytowie, Koszalinie, Szczecinku, Słupsku, Świdwinie, Wałczu i Złotowie. Niektóre z nich trwały sześć miesięcy, inne sześć tygodni, a były też kursy kilkudniowe. Na mocy zarządzenia Ministra Oświaty z dnia 14 września 1945 roku powołano do życia rejonowe komisje kształcenia niewykwalifikowanych nauczycieli, w których to nauka odbywała się w systemie zaocznym. Komisje znajdowały się w Słupsku, Świdwinie, Bytowie i Złotowie. Ich działalność przypadła na lata 1947–1958. Również w oparciu o rozporządzenie Ministra Oświaty z dnia 8 grudnia 1959 roku zorganizowano w Świdwinie korespondencyjne liceum pedagogiczne, które do roku 1968 wyedukowało 457 absolwentów. Inną formą kształcenia nauczycieli w trybie przyspieszonym było tworzenie w liceach ogólnokształcących, spośród uczniów klas 10 i 11, tzw. klas pedagogicznych (głównie w Koszalinie i Szczecinku). W ten sposób grono pedagogiczne w województwie wzrosło o 181 osób. Natomiast w Słupsku w latach 1948–1954 istniał Wyższy Kurs Nauczycielski, który miał pogłębiać naukowe i zawodowe wykształcenie pedagogów ze szkół podstawowych i zapewnić im tzw. kwalifikacje dodatkowe, potrzebne do pracy w klasach starszych. Zorganizowany przy słupskim liceum WKN realizował dwuletni program nauki w systemie zaocznym, na którym utworzono grupy przedmiotowe: humanistyczną, matematyczno-fizyczną i geograficzno-biologiczną. Natomiast w zakresie kształcenia wychowawczyń przedszkoli na pierwszy plan w województwie wysunęła się placówka w Wałczu, którą otwarto w 1947 roku. Do roku 1968 tę szkołę opuściło 718 absolwentek. Warto też wspomnieć o istniejącym w latach 1952–1956 przejściowym liceum dla przyszłych pracownic grup przedszkolnych w Sławnie. Ponadto w latach 1949–1958 w Wałczu istniała także komisja rejonowa dla czynnych niewykwalifikowanych wychowawczyń przedszkoli, gdzie swe kwalifikacje uzupełniło 140 osób.
Studia Nauczycielskie
Jeżeli chodzi o studia nauczycielskie, to w byłym województwie koszalińskim, decyzją Prezydium Rządu, podjęto dnia 18 maja 1954 roku uchwałę o powołaniu dwuletnich studiów nauczycielskich dla kandydatów z ukończoną szkołą średnią. Pierwsze studium założono w Słupsku w roku 1957. Kolejne otwarto w 1960 roku w Kołobrzegu, a rok później w Koszalinie. Równolegle ze studiami stacjonarnymi uruchomiono także trzyletnie zaoczne studia nauczycielskie dla czynnych nauczycieli szkół podstawowych, posiadających średnie wykształcenie pedagogiczne i chcących zdobyć kwalifikacje dodatkowe w zakresie wybranej specjalności. Jednak już w roku 1962 skrócono je do dwóch lat, co spowodowało zwiększenie się liczby chętnych do podjęcia trudu nauki.
Ten ogólny przegląd działalności zakładów kształcenia nauczycieli w byłym województwie koszalińskim w latach 1945–1968 pokazuje, jak trudne zadania były przez nie realizowane, by doprowadzić szkolnictwo szczebla podstawowego do stanu względnej stabilizacji. Ostatecznie w roku 1965 udało się zlikwidować w nim braki kadrowe, w związku z czym można było przystąpić do stopniowego wygaszania liceów pedagogicznych i uruchomienia w ich miejsce studiów półwyższych.
Maciej Wierzchnicki – doktorant Akademii Pomorskiej w Słupsku, nauczyciel historii
Bibliografia:
Czasopisma:
„Przegląd Zachodni” 1960, nr 3.
„Przegląd Zachodniopomorski” 1965, nr 6.
„Rocznik Koszaliński” 1966, nr 2.
Opracowania:
Chmielewski W., Kształcenie nauczycieli w okresie ideologizacji szkolnictwa (1944–1956), Warszawa 2006.
Koszalińskie w dwudziestoleciu, red. H. Rybicki i W. Jędrzejczak, Poznań 1966.
Kształcenie Nauczycieli w Polsce Ludowej 1945–1975, red. J. Jarowiecki, B. Nowecki, Z. Ruta, Kraków 1983.
Liceum Pedagogiczne w Słupsku 1945–1969, red. J. Dąbrowa-Januszewski i L. Mąka, Słupsk 2005.
Osiągnięcia i problemy rozwoju oświaty i wychowania w XX-leciu Polski Ludowej, red. B. Suchodolski, Warszawa 1966.
Poznajemy Pomorze Koszalińskie, red. K. Trzebiatowski, Warszawa 1965.
Uczniowie i absolwenci szkół województwa koszalińskiego, red. B. Chmielewska, Koszalin – Poznań 1968.
Zakłady Kształcenia Nauczycieli na Ziemi Koszalińskiej w latach 1945–1968: rozwój i działalność, red. E. Homa, Koszalin 1968.
