Zakłady kształcenia nauczycieli na obszarze byłego województwa koszalińskiego w latach 1945–1968

Kształcenie nauczycieli jest niezwykle ważnym zagadnieniem, które często jest jednak marginalizowane. Pierwsze lata powojenne, kiedy brakowało odpowiednio przygotowanych do pracy pedagogów, tylko potwierdzają tę regułę. Dlatego też warto prześledzić, jak przebiegał ten proces, szczególnie biorąc pod uwagę województwo z tzw. Ziem Odzyskanych.

Województwo koszalińskie to dawna jednostka podziału administracyjnego Polski najwyższego szczebla, której stolicą był Koszalin. Powołano ją do życia w myśl reformy administracyjnej wprowadzonej dnia 6 lipca 1950 roku. Omawiane województwo było, obok opolskiego i zielonogórskiego, jednym z trzech nowych, utworzonych w myśl przywołanej reformy. Składało się ze wschodniej części dużego, obejmującego niemal całe Pomorze Zachodnie, województwa szczecińskiego. Mimo że stolicą regionu był Koszalin, to Słupsk stał się jego największym miastem i głównym ośrodkiem przemysłowym. Po reformie administracyjnej w 1975 roku ze wschodniej części województwa koszalińskiego wydzielono województwo słupskie, a z południowych powiatów fragment pilskiego.

Położenie Ziemi Koszalińskiej po II wojnie światowej

Zapisy do PLP w Słupsku
Zapisy do PLP w Słupsku

Sytuacja społeczno-polityczna i gospodarcza na odzyskanej po latach (w 1945 roku) Ziemi Koszalińskiej wyłoniła przed organizatorami oświaty na tym terenie wiele problemów, począwszy od zagospodarowania często zniszczonych budynków, po uruchomienie szkolnictwa i zabezpieczenie dla niego odpowiedniej liczby pedagogów. W zakresie kształcenia nauczycieli od pierwszych tygodni po wyzwoleniu stawiano dwa zadania. Pierwsze dotyczyło jak najszybszego zorganizowania placówek przygotowujących wykwalifikowaną kadrę pedagogiczną, a drugie mówiło o stworzeniu różnych form krótkoterminowego przygotowania nauczycieli do szkół, które bez nich nie mogły funkcjonować. Stworzony w pierwszych latach Polski Ludowej system kształcenia pracowników oświatowych w postaci liceów pedagogicznych nawiązywał pod względem organizacyjnym do seminariów nauczycielskich z lat międzywojennych. Na Zjeździe Oświatowym w Łodzi w 1945 roku przedstawiono, co prawda, projekt utworzenia zakładów kształcenia nauczycieli na poziomie wyższym, jednak w związku z ogromnymi brakami kadrowymi trzeba było zastosować krótszą formę edukowania. Tak też stało się na omawianym obszarze, którego organizatorzy w tej kwestii mieli utrudnione zadanie, gdyż na ziemie Pomorza Zachodniego, gdzie warunki materialne były znacznie trudniejsze niż w centralnej części Polski, przybywały nieliczne jednostki, którymi kierowały głównie pobudki ideowe.

Kształcenie nauczycieli

Pierwsze licea pedagogiczne w byłym województwie koszalińskim powstały w Bytowie, Słupsku, Złotowie oraz w Świdwinie. Pierwsze trzy otwarto już w 1945 roku, a ostatnie w 1946 roku. W oparciu o instrukcję Ministerstwa Oświaty z 16 lipca 1945 roku o organizacji nowego roku szkolnego do klasy pierwszej liceum można było przyjąć kandydatów z tzw. małą maturą oraz osoby posiadające dokument potwierdzający fakt uczęszczania do 4 klasy gimnazjum. Jednak ze względu na małą liczbę kandydatów, którzy spełniali powyższe kryteria, przy liceach pedagogicznych zaczęto tworzyć czteroletnie gimnazja i dwuletnie klasy przygotowawcze o skróconym programie gimnazjalnym dla absolwentów szkół podstawowych oraz jednoroczne klasy wstępne dla młodzieży posiadającej świadectwo ukończenia 2 klasy gimnazjum ogólnokształcącego. W pierwszym roku działalności w trzech liceach uczyło się 259 uczniów, a w roku kolejnym, już w czterech placówkach, było ich 537.

Warunki pracy, z jakimi należało sobie poradzić w tym pionierskim okresie, były niezwykle trudne. W wyniku działań wojennych duża część budynków była zniszczona, brakowało podstawowego sprzętu, pomocy naukowych i podręczników. Pierwsi nauczyciele i uczniowie żyli w bardzo skromnych warunkach. Pensje wypłacano z dużym opóźnieniem, za które i tak ciężko było cokolwiek kupić. Z kolei dotacje w postaci stypendiów zaczęto przydzielać dopiero w 1948 roku.

Leave a Comment

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

*