Zaskakujące odkrycie mapy Mazur z XVI wieku

Historyk z Olsztyna, dr Robert Klimek odkrył w archiwum w Berlinie – Dahlem mapę Mazur z XVI w. Znaleziona mapa znajdowała się w zasobach Geheimes Staatsarchiv Preussischer Kulturbesitz.

Chodzi oczywiście o szczegółową mapę z XVI w., która przedstawiała drogę wodną z Rynu przez Wielkie Jeziora Mazurskie i rzekę Pisę do granicy zakonu krzyżackiego z Mazowszem.

Dr. Robert Klimek o tym imponującym odkryciu poinformował na łamach najnowszego numeru gazety regionalno – historycznej „Masovia”.

„Ta mapa nie była do tej pory znana w świecie naukowym. Wygląda na to, że jest to najstarsza mapa szczegółowa z obszaru dzisiejszych Mazur. Od kilku lat zajmuje się naukowo i kolekcjonersko starymi mapami Prus. Prześledziłem wszystkie archiwalia w Berlinie, w Polsce i nie znalazłem starszej” – wyjaśnił historyk.

Czas powstania tego artefaktu według dr Klimka przypada na I polowe XVI w., zapewne po 1521 r. Najmłodszą wsią pośród zaznaczonych na mapie są Szczechy. Wieś ta założona została w 1519 r. Jednak brak na niej miejscowości, które powstały dużo później, jak np. Łupki (1555 r.) czy Imionek (1557 r.). Można przypuszczać,  że zabytek powstał po 1519. Nie wyklucza się, że została ona sporządzona jeszcze w czasach zakonu krzyżackiego. Możliwe, że powstała tuż po jego sekularyzacji czyli po 1525 r.

Pierwsza zaznaczona miejscowość to Ryn  – Reynn, gdzie siedzibę miał zamek krzyżacki, zbudowany w latach 1377 – 1395. Na mapie zaznaczono również Mikołajki, a w nich most między jeziorami: Tałty i Mikołajskie. – Po raz pierwszy wymieniono go w źródłach, kiedy odnowiono przywileje dla dwóch sąsiadujących z nim karczm. Tenże most w Mikołajkach został także zaznaczony na mapie pochodzącej z 1576 roku, Kaspra Hennenbergera – pisał Klimek.

Jezioro Śniardwy na opisywanym artefakcie całkowicie różni się od rzeczywistego kształtu. Jest ono nieproporcjonalnie wydłużone i wąskie.

Jednym z głównych zadań opisywanej mapy było przedstawienie drogi wodnej z Rynu przez Pisz i dalej rzeka Pisą – do granicy z Mazowszem. Miała ona charakter komunikacyjny, ponieważ zaznaczono w niej mosty jak i również odległości w milach. Droga wodna jest wspominana już w XIV – wiecznej kronice Wiganda Marburga.

Mapa ta nie posiada żadnej skali czy róży wiatrów, ale należy do kategorii prymitywnych kartograficznych szkiców, gdzie występują tylko minimalne zarysy rzek, jezior czy napisy objaśniające.

Ma ona kształt litery L. W katalogu autorstwa Winfrieda Blissa jest zatytułowana jako Spirding Sea (jezioro Śniardwy) i jest datowana na XVI w. Aby dokładnie ocenić jej chronologie, należałoby dokonać badania metoda radiowęglową papieru, na którym została stworzona.

Ten wcześnie nieznany artefakt powinien rzucać nowe światło na wykorzystanie gospodarcze jezior mazurskich, rzeki Pisy oraz prekursorskie realizowanie pierwszych prymitywnych map na ziemiach pruskich.

Źródło: radioolsztyn.pl     

Fot. Wikimedia Commons                                                                                       

Karolina Deska

Leave a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*