Instytut Solidarności i Męstwa im. Witolda Pileckiego przygotował wyjątkowy projekt, który ma szansę poruszyć zarówno historyków, jak i osoby dopiero odkrywające przeszłość Polski. Już 19 września 2025 roku swoją premierę będzie miał serial Rotmistrz – dokument opowiadający o życiu i walce Witolda Pileckiego, jednego z największych bohaterów XX wieku.
Premiera pierwszego odcinka została zaplanowana w trakcie tygodnia otwarcia nowej siedziby Instytutu przy ulicy Siennej w Warszawie. Twórcy zapowiedzieli, że w siedmiu odcinkach przedstawią pełne spektrum niezwykłego życiorysu rotmistrza – od młodzieńczych lat podczas I wojny światowej, poprzez wojnę polsko-bolszewicką, działalność w strukturach Armii Krajowej, aż po tragiczną śmierć z rąk komunistycznych władz po II wojnie światowej.
Powstanie warszawskie w serialu Rotmistrz
Pierwszy odcinek poświęcono udziałowi Pileckiego w powstaniu warszawskim. Był to fragment jego biografii przez długie lata mniej znany i otoczony aurą tajemnicy. 3 sierpnia 1944 roku rotmistrz zgłosił się do zgrupowania Armii Krajowej „Chrobry II”. W szeregach tej jednostki brał udział w walkach na jednym z najcięższych odcinków powstańczych – na tzw. Twardym froncie, czyli przyczółku po południowej stronie Alei Jerozolimskich.
Jak podkreślił scenarzysta serialu Łukasz Mieszkowski, zastępca dyrektora ds. historii w przestrzeni publicznej Instytutu Pileckiego:
Oczywiście, misja do Auschwitz była najważniejszym epizodem życia Witolda Pileckiego, a drugim jego tragiczny i jakże symptomatyczny epilog, w postaci mordu sądowego dokonanego na nim przez powojenne polskie władze. Wydarzeniom tym poświęcimy łącznie blisko połowę serialu. Pragniemy jednak przybliżyć widzom także inne, mniej znane, a równie pasjonujące i historycznie ważne wydarzenia, w których brał aktywny udział. Będzie to np. wojna polsko-bolszewicka, czy powstanie warszawskie. Poza niezwykle bogatym życiorysem, chcemy, aby widzowie poznali również inne aspekty osobowości naszego narodowego bohatera, jak jego rola jako męża, ojca i przyjaciela – człowieka o ogromnej wrażliwości, talencie literackim i plastycznym.
Warto zaznaczyć, że Witold Pilecki nie był jedynie żołnierzem. Był także poetą, malarzem i człowiekiem głębokiej wiary, co widać w wielu jego zapiskach i rysunkach. Serial ma zatem nie tylko przybliżyć jego wojenne losy, lecz także pokazać, jak wyglądała jego codzienność jako męża i ojca.
Serial Rotmistrz – symbolika plakatu i inspiracje artystyczne
Promujący serial Rotmistrz plakat autorstwa Damiana Makowskiego przyciąga uwagę swoją symboliką. Na grafice dominują dwa elementy.
- Pierwszy to czerwony trójkąt – tzw. winkiel. W obozach koncentracyjnych oznaczano nim więźniów politycznych. Właśnie taki znak nosił Pilecki w Auschwitz, gdzie piętno hańby przekształcił w symbol odwagi, niezłomności i ofiary dla ojczyzny.
- Drugi element to inspiracja autoportretem rotmistrza z lutego 1944 roku. Rysunek został wysłany w liście do chrześnicy Zofii Serafin. Pilecki sportretował siebie pędzącego na koniu o imieniu Bajka, swojej ukochanej klaczy arabskiej rasy czystej krwi. Na marginesie dopisał wtedy przejmujące słowa: Duchem tam tylko teraz być mogę. Te słowa są do dziś odczytywane jako zapowiedź jego tragicznego losu i przeczucie, że nigdy nie powróci do ukochanych stron.
Na podstawie tego autoportretu powstało także dzieło metaloplastyczne pt. Ułan na koniu autorstwa Tomasza Trzupka, które będzie można oglądać podczas tygodnia otwarcia Instytutu Pileckiego. Uroczyste odsłonięcie i premiera serialu odbędą się 19 września o godzinie 20:00 w nowej siedzibie przy ulicy Siennej 82.
Serial Rotmistrz – dostępność i twórcy
Serial Rotmistrz będzie dostępny nie tylko w formie stacjonarnych pokazów, ale także bezpłatnie online – na oficjalnym kanale YouTube Instytutu Pileckiego. To ważne, ponieważ dzięki temu każdy, niezależnie od miejsca zamieszkania, będzie mógł zapoznać się z losami bohatera i lepiej zrozumieć polską historię XX wieku. Nowe odcinki mają ukazywać się co kwartał, co pozwoli widzom na systematyczne poznawanie kolejnych etapów życia rotmistrza.
Twórcy produkcji:
- Reżyseria: Michał Miziołek
- Scenariusz: Łukasz Mieszkowski
- Nadzór merytoryczny: Bartłomiej Kapica i Norbert Bączyk
- Produkcja: Instytut Solidarności i Męstwa im. Witolda Pileckiego
Instytut Solidarności i Męstwa im. Witolda Pileckiego to instytucja naukowo-badawcza powołana do dokumentowania, badania i popularyzacji historii XX wieku. Szczególny nacisk kładzie na doświadczenia związane z totalitaryzmami i autorytaryzmami w Europie Środkowo-Wschodniej.
Instytut działa na trzech filarach:
- prowadzi niezależne badania naukowe nad historią,
- zajmuje się popularyzacją wiedzy historycznej poprzez publikacje, wystawy i projekty edukacyjne,
- realizuje działania związane z upamiętnianiem ofiar totalitaryzmów i dokumentowaniem ich losów.
Placówka rozwija współpracę z wieloma uczelniami w Polsce i za granicą, a jej siedziby znajdują się nie tylko w Warszawie, lecz także w Berlinie, Nowym Jorku i Rapperswilu. Patronem Instytutu jest rotmistrz Witold Pilecki – człowiek, który dobrowolnie trafił do Auschwitz, aby przekazać światu raport o zbrodniach niemieckich, a po wojnie został ofiarą komunistycznego terroru.
