Tego dnia 1417 roku odbyła się koronacja Elżbiety Granowskiej na królową Polski, 3. żony króla Polski – Władysława II Jagiełły
Koronacja Elżbiety Granowskiej na królową Polski była wydarzeniem, które wywołało liczne kontrowersje i sprzeciwy wśród polskich dworzan. Jako wdowa i matka kilkorga dzieci, Elżbieta wstąpiła na tron u boku Władysława Jagiełły, wzbudzając mieszane uczucia na dworze i w całym królestwie.
Elżbieta Granowska miała za sobą już trzy małżeństwa, z których miała pięcioro dzieci. Była kobietą po 40. roku życia, co nie dawało jej w ówczesnych czasach szans na urodzenie kolejnego dziecka, a nawet i dzisiaj poród kobiety w takim wieku, mógłby się skończyć powikłaniami dla niej i dla dziecka.
Władysław Jagiełło wiedział, że Elżbieta Granowska nie jest kobietą pierwszej młodości. Wiedział również, że sam ma tylko córkę z drugiego małżeństwa z Anną Cylejską. Znał oczekiwania dworu i miał świadomość, że wszyscy czekają na narodziny królewskiego syna, a mimo to zdecydował się na małżeństwo z ponad 40-letnią kobietą, która miała już dzieci ze związku z Wincentym Granowskim, który zginął w grudniu 1410 roku z rąk Krzyżaków.
Przyjrzyjmy się bliżej trzeciej żonie Jagiełły. Król poznał ją w 1386 roku, gdy wraz z matką – Jadwigą Pilecką z Melsztyńskich, przyjechała na chrzest Jagiełły. Matka Elżbiety, Jadwiga Pilecka, była matką chrzestną Jagiełły.
Młodzieńcze lata Elżbiety Granowskiej nie należały do okresu, który wspominała miło. W tamtych czasach porywano kobiety, aby siłą się z nimi ożenić. Zjawisko to miało nawet swoją łacińską nazwę, a mianowicie: raptus puelle.
Taki los spotkał także przyszłą królową Polski. Została ona porwana i uwięziona w tym celu przez Wisła Czambora. Poinformowany o tym fakcie król Władysław II Jagiełło wysłał przyszłej żonie na ratunek Jana z Jičina, który przed 14 grudnia 1390 roku uwolnił Elżbietę, jeszcze wtedy Pilecką. Następnie polski monarcha udzielił błogosławieństwa dla Elżbiety i Jana i zezwolił na ich małżeństwo.
Po tym, jak Elżbieta została uwolniona, Wisła Czambora wsadzono do lochu. Stamtąd został uwolniony, ale Jan z Jičina za pozwoleniem króla Władysława II Jagiełły z pomocą 12 kuszników zabił Wisła Czambora, gdy ten wychodził z łaźni.
W 1395 roku Jan z Jičina zmarł, a owdowiała Elżbieta Pilecka poślubiła Wincentego Granowskiego, po którym już do końca życia nosiła nazwisko i z tym nazwiskiem przeszła do historii.
Kim był Wincenty Granowski?
Wincenty Granowski był zaufanym człowiekiem króla Władysława II Jagiełły. Polski monarcha wysłał go w delegacji do Krzyżaków, aby wysłuchał wyroku w sprawie Żmudzi. Wyrok był niekorzystny dla strony polskiej. Jednak uciekli się oni do pewnego fortelu.
Otóż mediatorem w tej sprawie był król Czech – Wacław IV Luksemburski. Wyrok odczytano po niemiecku i po czesku. Strona polska wywnioskowała, że jest niekorzystny, ale z uwagi na to, że nie chciano przeczytać wyroku po polsku, nasza delegacja ostentacyjnie wyszła i zerwała rozmowy.
Władysław II Jagiełło początkowo myślał, że uda się zapobiec Wielkiej Wojnie z Zakonem Krzyżackim, ale wyżej opisana sytuacja nie pozostawiała złudzeń. Wojna wybuchnie.
Małżeństwo z Jagiełłą i koronacja Elżbiety Granowskiej na królową Polski. Preludium do dworskiej awantury
Wincenty Granowski zginął, jak już pisałem, z rąk krzyżackich w grudniu 1410 roku. To sprawiało, że Elżbieta Granowska po raz kolejny została wdową. Sześć lat później wdowcem po raz drugi został sam Jagiełło, gdyż w 1416 roku z tym światem pożegnała się jego druga żona – Anna Cylejska.
Tym razem Jagiełło postanowił, że o tym, kogo poślubi za trzecim razem, zdecyduje sam. Padło właśnie na Elżbietę Granowską, z którą, jak wiemy, Jagiełło znał się od dawna i była ona nawet jego duchową siostrą, gdyż jej matka – Jadwiga Pilecka, została chrzestną Jagiełły.
W związku z tym papież udzielił przyszłym małżonkom wymaganej dyspensy i 2 maja 1417 roku pobrali się. Już samo to wydarzenie wzburzyło otoczeniem dworskim Jagiełły. Tym bardziej, że król się nie ugiął i poszedł o krok dalej.
Postanowił, że jego 3. żona zostanie królową Polski. To, już kompletnie rozsierdziło dworzan. Koronacja Elżbiety Granowskiej odbyła się 19 listopada 1419 roku. Podczas jednej z podróży, gdy Jagiełło jechał z żoną karetą, uderzył w niego piorun. Król częściowo stracił słuch. Zbigniew Oleśnicki ostrzegł wówczas monarchę, że to kara za to, że poślubił niewłaściwą kobietę.
Paszkwile na królową Stanisława Ciołka
Stanisław Ciołek pracował w kancelarii królewskiej. Najwyraźniej udzieliła mu się ta zła atmosfera panująca na dworze i niechęć do królowej, ponieważ zaczął pisać paszkwile na królową Elżbietę Granowską.
Porównywał ją do maciory wycieńczonej połogami. Owe teksty dotarły do króla, który natychmiast pozbawił Stanisława Ciołka stanowiska. Duchownego wyrzucono z kancelarii, jednak później, po śmierci królowej Elżbiety, gdy Jagiełło miał już nową żonę, Stanisław Ciołek odzyskał urząd.
Śmierć królowej Elżbiety
Królowa Elżbieta Granowska zmarła w 1420 roku. Przyczyną jej śmierci była najprawdopodobniej gruźlica. Królowa miała zarazić tą chorobą swoją pasierbicę – Jadwigę Jagiellonkę, która była córką Jagiełły z 2. małżeństwa z Anną Cylejską.
Śmierć królowej wywołała ogromne zadowolenie na krakowskim dworze. Król był znowu wolny i teraz mógł ożenić się z odpowiednią kobietą. Cesarz Zygmunt Luksemburski proponował Jagielle małżeństwo z wdową po swoim przyrodnim bracie – Wacławie IV Luksemburskim, Zofią Bawarską.
Jednak Jagiełło poślubił krewną 2. żony księcia Witolda Kiejstutowicza (Julianny Holszańskiej) – Zofię Holszańską. Jak się okazało, to dzięki niej Jagiellonowie mogli przetrwać po śmierci ich założyciela, czyli Władysława Jagiełły.
Piotr Wojciechowski
