Między Śląskiem a Italią. Studia z historii sztuki poświęcone pamięci Arkadiusza Wojtyły, red. A. Kozieł i M. Wyrzykowska
Po naukowcach – zwłaszcza tak zaangażowanych i wyrazistych, jak Arkadiusz Wojtyła – pozostaje dorobek naukowy, pamięć współpracowników oraz osób, dla których stali się mentorami. Swój szacunek i sympatię można wyrazić poprzez okolicznościowe wspomnienia, odpowiedni wpis na stronie jednostki badawczej. Jednak najpiękniejszym, co środowisko naukowe może dać Zmarłemu Koledze jest tom studiów poświęcony jego pamięci.
Między Śląskiem a Italią. Studia z historii sztuki poświęcone pamięci Arkadiusza Wojtyły pod redakcją Andrzeja Kozieła i Małgorzaty Wyrzykowskiej to publikacja, która łączy wysoki poziom naukowy z rolą intelektualnego hołdu złożonego zmarłemu badaczowi. Wydany w 2024 roku zbiór zawiera kilkanaście studiów autorstwa historyków sztuki różnych generacji, których łączy dbałość o metodologiczną precyzję i źródłową rzetelność.
Włosko-polskie tematy sakralne z habsburskim twistem
Autorzy reprezentują różne środowiska naukowe i podejmują tematy bliskie zainteresowaniom Arkadiusza Wojtyły. Ich teksty cechuje źródłowa rzetelność, precyzja terminologiczna i świadomość metodologiczna. Analizowane są zarówno konkretne przypadki transferu artystów i idei, jak i szersze konteksty kulturowe tej wymiany.
Obok wątków włoskich, w tomie odnaleźć można również studia poświęcone sztuce funeralnej – barokowej i rokokowej – ukazujące złożone relacje między formą, pamięcią a reprezentacją. Część artykułów analizuje ikonografię nagrobków oraz strategie wizualnej ekspresji i upamiętnienia.
Na szczególną uwagę zasługują tu teksty dotyczące sarkofagu Christiana Ludwiga oraz roli emblematyki w kulturze funeralnej, ukazanej na przykładzie dworu szczecińskiego księcia Filipa II. Wśród poruszanych tematów znalazły się m.in. zagadnienia związane z kościołem i akademią jezuicką we Wrocławiu, a także śląski barok rozpatrywany w kontekście artystycznych migracji i stylowych adaptacji.
Jednym z interesujących motywów jest analiza barokowego krajobrazu religijnego Śląska, w tym świątynią na Legnickim Polu. Analiza malowideł znajdujących się na sklepieniu kościoła w sposób szczególny oddają ideę kultu Matki Boskiej Różańcowej (Zwycięskiej). Ich wielowątkowość sprawia, że opis poszczególnych fragmentów fresków i zdobień staje się pochłaniającą czytelnika pracą detektywistyczną. Erudycyjność opisu oraz wnikliwe przedstawienie możliwości interpretacyjnych bardzo mocno poszerza również horyzonty odbiorcy tekstu.
Gdy książka jest przepiękna (pod każdym względem)
Redaktorzy tomu zadbali o spójność edytorską i wysoki poziom merytoryczny publikacji. Artykuły są bogato ilustrowane, dobrze udokumentowane przypisami, a ich układ pozwala na czytelną lekturę – zarówno w całości, jak i wybiórczo. Choć tom nie zawiera osobistych wspomnień, jego intelektualna konstrukcja stanowi wyraz szacunku dla dorobku Arkadiusza Wojtyły i świadectwo żywotności tematów, którymi się zajmował.
Nie tylko lektura tekstów pochłonie czytelnika na długie godziny. Dzięki bardzo czytelnym fotografiom towarzyszącym poszczególnym artykułom można spędzić dodatkowe kilkanaście godzin na samodzielnej analizie oraz poszukiwaniu detali. Pozwala to na wielokrotne powracanie do tomu i ciągłe odkrywanie kolejnych frapujących passusów.
Wielkim odkryciem był dla mnie tekst dotyczący baroku w twórczości Matúša Piusa Niemca. Dzięki możliwości recenzowania tomu odkryłam zupełnie nieznany mi obszar sztuki, który niewątpliwie zostanie ze mną na dłużej.
Czy warto sięgnąć po Między Śląskiem a Italią?
Między Śląskiem a Italią to pozycja skierowana przede wszystkim do historyków sztuki, badaczy baroku czy rokokowej sztuki funeralnej, ale zainteresować może również szersze grono odbiorców pasjonujących się kulturą Europy epoki nowożytnej. To książka wymagająca, ale nagradzająca uważną lekturę – pełna erudycji, świeżych ujęć i naukowej dyscypliny.
Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego
Ocena recenzenta: 6/6
Daria Czarnecka
Recenzja powstała we współpracy z Wydawnictwem Uniwersytetu Wrocławskiego. Tekst jest subiektywną oceną autora, redakcja nie identyfikuje się z opiniami w nim zawartymi.
