Noc Muzeów 2025 w IPN

Czy widziałeś kiedyś archiwum UB od środka? A może chcesz wejść do piwnic dawnej katowni NKWD na warszawskiej Pradze, obejrzeć mapę ukrycia sztandarów 7 Dywizji Piechoty, posłuchać koncertu poświęconego Żołnierzom Wyklętym lub zobaczyć rekonstrukcję partyzanckiego obozu? Noc Muzeów 2025 w IPN to spotkanie z historią pełne emocji, dokumentów, pamięci i faktów – dostępnych tylko tej jednej nocy.

W dniach 16 i 17 maja 2025 roku, Instytut Pamięci Narodowej otworzył drzwi swoich archiwów, placówek edukacyjnych oraz historycznych przestrzeni w kilkunastu miastach Polski. Było to wyjątkowe wydarzenie w ramach ogólnopolskich obchodów Europejskiej Nocy Muzeów. Każdy z odwiedzających mógł zajrzeć tam, gdzie zazwyczaj wstęp mają tylko nieliczni – do wnętrz budynków, w których zachowały się ślady dramatycznych losów naszej przeszłości.

Wydarzenia zorganizowane w ramach Nocy Muzeów przez IPN miały charakter bezpłatny i były otwarte dla wszystkich – rodzin z dziećmi, pasjonatów historii, seniorów, uczniów i studentów. W ofercie znalazły się m.in.:

• zwiedzanie historycznych budynków oraz aresztów z czasów komunizmu,
• prelekcje tematyczne i warsztaty edukacyjne,
• pokazy filmów historycznych,
• inscenizacje wydarzeń z czasów II wojny światowej i PRL,
• wystawy broni, dokumentów i archiwaliów.

To nie tylko okazja do zdobycia wiedzy, ale przede wszystkim możliwość osobistego doświadczenia historii – w przestrzeniach, które pamiętają dramatyczne wydarzenia minionego wieku.

Data: 16–17 maja 2025
Wstęp wolny na wszystkie wydarzenia

Nocy Muzeów 2025 z IPN – program i harmonogram

Pełny program wydarzeń w poszczególnych miastach znajdziesz poniżej.

Noc Muzeów 2025 w IPN – pełny program wydarzeń w Warszawie, 17 maja

Strzelecka 8 – Izba Pamięci

Adres: Izba Pamięci IPN, ul. Strzelecka 8, Warszawa
Godziny wydarzenia: 16:00–23:00

Zwiedzający będą mogli wejść do piwnic dawnego aresztu komunistycznej bezpieki, zobaczyć zachowane inskrypcje więzienne oraz wziąć udział w rekonstrukcjach i koncertach.

Pełny program:

• 16:00–17:00 – zwiedzanie Izby Pamięci Strzelecka 8 z podziałem na dwie grupy:
  • dla dorosłych – oprowadzanie po piwnicach,
  • dla dzieci – zajęcia edukacyjne dostosowane do wieku;
• 17:00–18:00 – zajęcia edukacyjne dla młodzieży pt. Dlaczego w praskich piwnicach straszy?;
• 19:00 – koncert Karoliny Ambroziak-Sawickiej poświęcony Henrykowi Rostworowskiemu pt. Nie wszędzie jest tak dobrze jak w niebie;
• 20:00, 21:00, 22:00 – trzy tury zwiedzania piwnic połączone z inscenizacją pt. Więzienna codzienność w areszcie WUBP na Strzeleckiej w wykonaniu Towarzystwa Miłośników Polskiej Tradycji i Kultury.

Wydarzenia towarzyszące:

• oprowadzanie po piwnicach z przewodnikiem (co 30 minut),
• stoisko edukacyjne IPN z quizem dla dzieci i młodzieży,
• pokaz filmu historycznego (tytuł zostanie ogłoszony w tygodniu poprzedzającym wydarzenie),
• upominki-niespodzianki dla wszystkich odwiedzających.

Noc Muzeów 2025 w IPN – Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL

Adres: ul. Rakowiecka 37, Warszawa
Godziny wydarzenia: 19:00–00:00 (ostatnie wejście o 24:00)

Tego wieczoru będzie można wejść do najbardziej znanego więzienia politycznego PRL, zobaczyć miejsce uwięzienia generała Fieldorfa „Nila”, a także obejrzeć nowe wystawy i rekonstrukcje.

Pełny program:

• Zwiedzanie Pawilonu X – ekspozycja Dowody Zbrodni,
• Wystawa „Solidarność Walcząca” – dokumentacja działalności konspiracyjnej lat 80.,
• Wernisaż wystawy twórczości Jana Lebensztajna, więźnia Rakowieckiej – prezentacja przez Idę Nowakowską, córkę pisarza Marka Nowakowskiego,
• Rekonstrukcje historyczne przygotowane przez grupę Projekt Historyczny „Konspiracja”:
  • sceny z partyzanckiego obozu Narodowego Zjednoczenia Wojskowego,
  • życie codzienne w czasie stanu wojennego,
  • inscenizacja poświęcona więźniom z czasów stalinowskich.

Dla zwiedzających dostępne będą także materiały edukacyjne, ekspozycja pamiątek więziennych oraz księgarnia z publikacjami IPN.

Noc Muzeów 2025 w IPN – Białystok: „Wolność bez wolności” i alfabet Obławy Augustowskiej

Adres: Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Białymstoku, ul. Warsztatowa 1A
Godziny wydarzenia: 18:00–24:00

Podczas Nocy Muzeów 2025 w IPN białostocki oddział zaprosi zwiedzających do emocjonalnego i intelektualnego spotkania z wydarzeniami, które przez lata pozostawały w cieniu głównego nurtu historii. Wydarzenie będzie odbywać się pod hasłem „Wolność bez wolności”, nawiązującym do tragicznej sytuacji mieszkańców Podlasia po II wojnie światowej, w szczególności ofiar Obławy Augustowskiej – największej niewyjaśnionej zbrodni na Polakach dokonanej przez sowieckie NKWD w 1945 roku.

Pełny program:

• Prelekcja historyczna i oprowadzanie po wystawie „…i nigdy nie wrócili do domu. Alfabet Obławy Augustowskiej” – prowadzenie: Jarosław Wasilewski, historyk IPN;
• Zwiedzanie magazynów Archiwum IPN – unikalna możliwość obejrzenia oryginalnych dokumentów i archiwaliów przechowywanych poza przestrzenią wystawienniczą;
• Prezentacja baz archiwalnych:
  • straty.pl – cyfrowa baza dokumentująca ofiary II wojny światowej i powojennych represji,
  • Archiwum Pełne Pamięci – projekt gromadzący świadectwa rodzinne i osobiste losy Polaków XX wieku;
• Stoisko z grami edukacyjnymi i planszowymi IPN – dostępne dla dzieci i dorosłych;
• Warsztaty plastyczno-edukacyjne:
  • Stwórz własną zakładkę – prezentacja bohaterów XX wieku w formie miniaturowych portretów,
  • Modelarska historia – wspólne budowanie miniaturowej wersji pojazdu pancernego „Kubuś”;
• Pokaz filmów animowanych i edukacyjnych – m.in. Niedźwiedź Wojtek oraz Pies Ciapek – historie dla najmłodszych, które w prosty sposób tłumaczą złożone fakty historyczne.

Wszystkie atrakcje będą bezpłatne, a szczegółowy plan wydarzenia zostanie dodatkowo udostępniony na plakatach oraz stronie internetowej białostockiego IPN. Patronat medialny nad wydarzeniem obejmą TVP3 Białystok, Polskie Radio Białystok oraz Radio 5 Suwałki.

Noc Muzeów 2025 w IPN – Częstochowa: do broni! Historia 7 Dywizji Piechoty

Adres: Przystanek Historia Centrum Edukacyjne IPN im. gen. Janusza Gąsiorowskiego, al. Najświętszej Maryi Panny 52, Częstochowa
Godziny wydarzenia: 17:00–22:00

Hasłem przewodnim częstochowskiej odsłony Nocy Muzeów 2025 w IPN będzie „Do broni!”. Wydarzenie skoncentruje się na historii 7 Dywizji Piechoty, jednej z jednostek Wojska Polskiego, która odegrała ważną rolę w pierwszej fazie wojny obronnej 1939 roku.

Pełny program:

• Zwiedzanie wystawy uzbrojenia i wyposażenia Wojska Polskiego z 1939 roku – broń, mundury, hełmy, maski przeciwgazowe i elementy oporządzenia, przygotowane przez pasjonatów i kolekcjonerów;
• Prezentacja oryginalnych dokumentów i pamiątek – w tym mapy ukrycia sztandarów 7 Dywizji Piechoty, odnalezionej po latach w rejonie Janowa – dokumentu o wyjątkowym znaczeniu dla historyków i badaczy wojskowości;
• Wystawa pamiątek i archiwaliów – pochodzących ze zbiorów prywatnych i ze Stowarzyszenia Historycznego Reduta Częstochowa;
• Rekonstruktorzy w umundurowaniu z 1939 roku – prezentacja sylwetek żołnierzy, pokaz musztry, broń i umundurowanie z epoki;
• Projekcja oryginalnych kronik filmowych sprzed 1939 roku – możliwość zobaczenia autentycznych materiałów z okresu międzywojennego;
• Fotopunkt z postacią gen. bryg. Janusza Gąsiorowskiego – możliwość wykonania pamiątkowego zdjęcia z symboliczną postacią patrona placówki;
• Stoisko IPN z materiałami edukacyjnymi i gadżetami patriotycznymi – dostępne bezpłatnie do wyczerpania zapasów.

Wystawa uzbrojenia i dokumentów pozostanie dostępna dla zwiedzających do końca maja 2025 roku.

Noc Muzeów 2025 w IPN – Kielce: papamobile, gra terenowa i archiwalne tajemnice

Adres: Delegatura IPN w Kielcach, al. Na Stadion 1
Godziny wydarzenia: 17:00–22:30

Delegatura Instytutu Pamięci Narodowej w Kielcach przygotuje na Noc Muzeów 2025 w IPN wydarzenie o zróżnicowanym charakterze – od rekonstrukcji po gry terenowe, od wystaw plenerowych po seanse filmowe.

Pełny program wydarzeń zewnętrznych (przed siedzibą):

• Prezentacja Papamobile z pielgrzymki Jana Pawła II w 1979 roku,
• Stanowiska rekonstruktorów ze Stowarzyszenia Rekonstrukcji Historycznej 4. Pułku Piechoty Legionów,
• Pokaz druku ulotkowego w wykonaniu Stowarzyszenia Wolni i Solidarni 1980–1989 – godzina 18:00,
• Plenerowa wystawa „Tu rodziła się Solidarność”,
• Serwowanie grochówki wojskowej – od godziny 20:00.

Pełny program wydarzeń wewnętrznych (w siedzibie IPN):

• 17:00–20:30 – gra historyczna „Kim była Panna S.?” – z zadaniami wewnątrz i na zewnątrz budynku, punktacją i nagrodami,
• 17:00–18:00 i 18:00–19:00 – pokazy filmów krótkometrażowych dla dzieci,
• 19:30–20:00 – wykład pt. „Uparty”, „Amator”. Działalność młodzieżowej grupy antykomunistycznej w gminie Bliżyn w latach 1984–1989,
• 20:30–21:30 oraz 21:30–22:30 – projekcja filmu Grupa Oporu dla młodzieży i dorosłych,
• Zabawy i warsztaty dla najmłodszych w sali konferencyjnej – przez cały czas trwania wydarzenia,
• Zwiedzanie magazynów archiwalnych, pracowni reprograficznej oraz schronu z lat 50.–60. XX wieku – z przewodnikiem.

Przy wejściu będzie działać punkt sprzedaży Wydawnictwa IPN z książkami w promocyjnych cenach – od 17:00 do 21:00.

Noc Muzeów 2025 w IPN – Kraków: pluton „Alicja”, Cichociemni i śledztwo katyńskie

Adres: Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Krakowie, ul. Czarnieckiego 3
Godziny wydarzenia: 18:00–23:00
Data: 16 maja 2025

W czasie Nocy Muzeów 2025 w IPN krakowski oddział IPN otworzy przestrzenie dla pasjonatów historii, rodzin z dziećmi i miłośników gier planszowych. Zabytkowy budynek przy ul. Czarnieckiego stanie się miejscem spotkań z historią II wojny światowej, podziemia niepodległościowego i działalności harcerskiej.

Pełny harmonogram wydarzenia:

• 18:00–22:00 – zwiedzanie budynku IPN z przewodnikiem (co 30 minut; grupy zapisane mailowo na [email protected]),
• 18:00–19:00 – warsztat rodzinny dla dzieci pt. Historia w obrazkach,
• 18:00 oraz 20:30 – interaktywny spacer szlakiem Plutonu „Alicja” – poznawanie historii harcerzy Szarych Szeregów w krakowskim Podgórzu,
• 19:00–21:00 – warsztat plastyczny Historia w kolorach – malowanie scen z historii Polski,
• 19:00 – inauguracja wystawy 20 pułk piechoty Ziemi Krakowskiej; oprowadzanie kuratorskie przez dr. Krzysztofa Pięciaka odbędzie się o 20:00, 20:45, 21:30 i 22:15,
• 20:00 – warsztaty edukacyjne Śledztwo katyńskie – dla młodzieży i dorosłych,
• 19:00–23:00 – rozgrywki w gry planszowe IPN:
  • Cichociemni. Spadochroniarze Armii Krajowej,
  • Miś Wojtek,
  • Orzeł,
  • gry lotnicze.

Dodatkowo przed siedzibą IPN będzie dostępna:

• wystawa plenerowa „Polski Gen Wolności. 150 lat walk o Niepodległość”,
• wystawa „Zbrodnia Katyńska 1940. Zagłada polskich elit”,
• punkt sprzedaży Wydawnictwa IPN z publikacjami naukowymi i edukacyjnymi.

Noc Muzeów 2025 w IPN – Łódź: kalendarium, rekonstruktorzy i wykłady tematyczne

Adres: Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Łodzi, ul. Elizy Orzeszkowej 31/35
Godziny wydarzenia: 18:00–00:00
Data: 17 maja 2025

Podczas Nocy Muzeów 2025 w IPN łódzki oddział IPN zaprosi do odkrywania historii okupowanej Łodzi, tajemnic komunistycznych obozów oraz zapomnianych postaci podziemia niepodległościowego.

Pełny harmonogram wydarzenia:

• Zwiedzanie Archiwum IPN – z przewodnikiem i omówieniem materiałów z okresu II wojny światowej,
• Pokaz technik konserwacji i reprografii dokumentów – jak IPN dba o dziedzictwo papierowe,
• Prezentacja oryginalnych dokumentów i zdjęć archiwalnych,
• Wystawa „Kalendarium Łodzi 1939–1989” – prezentowana w formie ekspozycji oraz interaktywnego konkursu,
• Prezentacja eksponatów i sylwetek żołnierzy Wojska Polskiego z września 1939 roku – z udziałem rekonstruktorów historycznych,
• Warsztaty plastyczne dla dzieci, puzzle historyczne, układanki z mapami i zdjęciami z okresu międzywojennego,
• Ekspozycja grupy kolekcjonerskiej „Czas – Przed – Wojenny” – pamiątki codziennego życia sprzed 1939 roku,
• Wykłady tematyczne prowadzone przez ekspertów IPN (każdy ok. 20 minut):
  • dr Justyna Karkus – o pochówkach dzieci z obozu przy ul. Przemysłowej,
  • dr Krzysztof Latocha – o żołnierzach KWP i kpt. „Warszycu”,
  • dr Bartosz Janczak – o 2. Korpusie Polskim w 1945 roku,
  • dr Ewelina Ślązak – o powojennych losach kościołów mniejszościowych w Łodzi,
  • dr Jakub Parol – o likwidacji niemieckich obozów i więzień,
  • dr Artur Kuprianis – o procesie NSZ w Łodzi (wrzesień 1945),
  • dr Tomasz Toborek – o wyborach byłych żołnierzy AK po wojnie,
  • Paweł Wąs – o działalności oddziału „Burza” w 1945 roku.

Będzie także działał punkt informacyjny, gdzie każdy będzie mógł złożyć wniosek o dostęp do materiałów archiwalnych IPN.

Noc Muzeów 2025 w IPN – Rzeszów: straty osobowe, sanitariuszki i planszowe opowieści

Adres: Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Rzeszowie, ul. Słowackiego 18
Godziny wydarzenia: 19:00–24:00
Data: 17 maja 2025

W ramach Nocy Muzeów 2025 w IPN, rzeszowski oddział przygotuje wydarzenia poświęcone przede wszystkim losom mieszkańców Podkarpacia w czasie okupacji niemieckiej oraz okresu powojennych represji.

Pełny harmonogram wydarzenia:

• Prezentacja projektu „Straty osobowe i ofiary represji pod okupacją niemiecką (1939–1945)” – z naciskiem na dane z regionu Rzeszowa i Podkarpacia; każda grupa otrzyma broszury i materiały informacyjne,
• Wejścia co godzinę (19:00, 20:00, 21:00, 22:00, 23:00) – obowiązują bezpłatne wejściówki, dostępne od 12 maja 2025 roku w siedzibie IPN,
• Pokazy krótkich filmów o bohaterach podziemia i działalności IPN – seanse o pełnych godzinach (19:00–23:00),
• Warsztaty edukacyjne „Zachować się jak trzeba… Losy polskich sanitariuszek” – połączone z nauką pierwszej pomocy; wejścia o pełnych godzinach,
• Wystawa „Władysław Sikorski” – sylwetka premiera rządu RP na uchodźstwie,
• Wystawa artefaktów odnalezionych w czasie poszukiwań Żołnierzy Niezłomnych na Podkarpaciu,
• Prezentacja kartonali z bohaterami polskiej historii w przestrzeni publicznej województwa,
• Planszówki edukacyjne – Polak Mały, Pamięć ’39, Znaj Znak, 303,
• Konkursy wiedzy historycznej, kolorowanki, puzzle, przypinki.

Na miejscu dostępny będzie także punkt sprzedaży książek Wydawnictwa IPN – wszystkie tytuły w promocyjnych cenach (-25%).

Noc Muzeów 2025 w IPN – Szczecin: 80 lat na ziemiach odzyskanych

Adres: Centrum Edukacyjne IPN „Przystanek Historia” w Szczecinie, pl. Brama Portowa 1, budynek Posejdon
Godziny wydarzenia: 18:00–24:00
Data: 17 maja 2025

Noc Muzeów 2025 w IPN w Szczecinie zostanie poświęcona 80. rocznicy włączenia ziem zachodnich i północnych w skład państwa polskiego. We współpracy z lokalnymi historykami i kolekcjonerami, przygotowane zostaną ekspozycje dokumentujące początki polskiej administracji i życia społecznego na tzw. „ziemiach odzyskanych”.

Pełny harmonogram wydarzenia:

• Wystawa unikalnych plakatów, map, afiszy i komunikatów z pierwszych lat polskiej obecności na Pomorzu Zachodnim – kolekcja prywatna dr. Wojciecha Lizaka, znanego szczecińskiego antykwariusza,
• Prezentacja dokumentów z zasobu Archiwum IPN w Szczecinie – raporty, analizy i sprawozdania dotyczące sytuacji społeczno-politycznej w regionie po 1945 roku,
• Wystawa medali, odznaczeń i dyplomów związanych z walką o Pomorze Zachodnie – z kolekcji Krzysztofa Męcińskiego, dyrektora szczecińskiego IPN,
• Kącik edukacyjny dla dzieci – gry planszowe IPN, kolorowanki, puzzle wielkoformatowe o tematyce historycznej,
• Stoisko Wydawnictwa IPN – książki, albumy i edukacyjne publikacje w promocyjnych cenach,
• Pamiątkowe przypinki i magnesy dla wszystkich odwiedzających.

Szczecińskie wydarzenie wprowadzi uczestników w temat oswajania nowej rzeczywistości po zakończeniu wojny – od propagandy i organizacji administracji po codzienne zmagania pionierów Pomorza.

Noc Muzeów 2025 w IPN – Koszalin: kroniki pionierów i duch Franciszkanów

Adres: Przystanek Historia IPN w Koszalinie, ul. Zwycięstwa 115
Godziny wydarzenia: 18:00–24:00
Data: 17 maja 2025

W Koszalinie Noc Muzeów 2025 w IPN będzie poświęcona polskim pionierom, którzy po wojnie przybyli na Pomorze z Gniezna i okolic. Wydarzenie zostanie zorganizowane we współpracy z Parafią Podwyższenia Krzyża Świętego ojców Franciszkanów.

Pełny harmonogram wydarzenia:

• Multimedialna prezentacja o przybyciu franciszkanów do Koszalina 26 maja 1945 roku – prezentacja losów pionierów na podstawie kronik zakonnych, godziny pokazów: 18:30, 20:30 i 22:30,
• Wystawa kronik parafialnych i powiatowych – dokumentacja życia społecznego i religijnego lat 40. i 60. XX wieku,
• Prezentacja archiwów dot. zmian niemieckich nazw miejscowości na polskie – ukazująca proces repolonizacji Pomorza,
• Wystawa pamiątek po pierwszych mieszkańcach Koszalina – zdjęcia, dokumenty, przedmioty codziennego użytku,
• Ekspozycja pierwszego przewodnika turystycznego po Koszalinie – dostępna w wersji oryginalnej i cyfrowej,
• Kącik dziecięcy z grami i filmami historycznymi:
  • filmy animowane o Misiu Wojtku i Zwierzęcej Brygadzie,
  • puzzle wielkoformatowe i własnoręczne tworzenie przypinek patriotycznych.

Koszalińska odsłona wydarzenia umożliwi spotkanie z historią lokalną przez pryzmat pamięci zakonnej, rodzinnej i dokumentalnej.

Noc Muzeów 2025 w IPN – Wrocław: tajemnice archiwum i bohaterowie Wileńszczyzny

Adres: Oddziałowe Archiwum IPN we Wrocławiu, ul. Sołtysowicka 21a
Godziny wydarzenia: 18:00–22:00
Data: 17 maja 2025

Noc Muzeów 2025 w IPN we Wrocławiu odsłoni nieznane kulisy funkcjonowania archiwów i przypomni o mniej znanych postaciach polskiego podziemia.

Pełny harmonogram wydarzenia:

• Zwiedzanie magazynów archiwalnych IPN z przewodnikiem – prezentacja akt operacyjnych UB i SB, w tym oryginalnych teczek i dokumentów z czasów PRL-u,
• Wystawa „Siedem twarzy Sergiusza Piaseckiego” – biografia pisarza, żołnierza, więźnia i szpiega,
• Wystawa „Łączniczki wileńskiej Armii Krajowej” – historie kobiet, które walczyły o niepodległość z ukrycia,
• Punkt przyjmowania wniosków o dostęp do materiałów archiwalnych IPN – możliwość indywidualnego sprawdzenia, czy znajdują się dokumenty dotyczące własnej rodziny,
• Kącik dla dzieci (pod opieką pracowników IPN) – podczas zwiedzania magazynów rodzice będą mogli zostawić dzieci w bezpiecznym miejscu,
• Stoisko Wydawnictwa IPN – dostępne również w centrum miasta: pl. Solny 8/9.

Zachowany zostanie klimat nocnego odkrywania zakulisowych przestrzeni – Wrocław pokaże, że historia instytucjonalna może być równie emocjonująca, co ta rodzinna.