Państwa oazowe na Jedwabnym Szlaku

Jego pierwsza ekspedycja zaprowadziła go od gór Pamirskich poprzez kotlinę Kaszgarską i pustynię Takla Makan aż do północnego Tybetu. Podczas swojej wyprawy przeszedł przez niebezpieczną przygodę, gubiąc się na pustyni oraz sporządził mapy jezior Bosten (które nomen omen sam odkrył) oraz Kara-Koshun. Jednakże najważniejszym elementem jego pierwszej ekspedycji, biorąc pod uwagę temat niniejszej pracy, były z pewnością wizyty w opuszczonych miast Karadung oraz Dandan Oilik, które były częścią królestwa Khotan, znanego również jako Yutian w przekazach chińskich. Było to jedno z ważniejszych Królestw Oazowych, które leżały na Jedwabnym Szlaku i co więcej, zaopatrywały go w wodę pitną jak i w jadeit, którego bogate złoża leżały w pobliżu oaz zarówno Khotan jak i Shule, czyli inaczej Kashgar, drugiego  Państwa Oazowego. Pierwsza ekspedycja zakończyła się w roku 1897, jednakże już w 1899r. Hedin wyruszył w kolejną, poprzez Takla Makan i Tybet, w kierunku Kaszmiru. Najważniejsze, w kontekście poruszanego tematu, są lata 1899 – 1900, które spędził w kotlinie Kaszgarskiej. O ile w trakcie pierwszej wyprawy odkrył jeziora i sporządził ich mapy, to podczas drugiej, podczas badania kolejnego acz wyschłego jeziora Lop Nur, Hedin odkrył garnizonowe, chińskie miasto Loulan, gdzie między innymi znajdowały się dokumenty zapisane w języku Kharosti sporządzone na drewnie, papierze i jedwabiu. Język Kharosti był językiem używanym w starożytnych Indiach i Gandharze. Trzeba jednakże zwrócić uwagę na fakt, iż był to język bardzo popularny wzdłuż Jedwabnego Szlaku, co więcej często był używany w Khotan, które jak już wcześniej wspomniano, należało do Królestw Oazowych. Tabliczki znalezione w Loulan opisywały historię miasta, które było stworzone w celu utrzymywania nie tyle może kontroli nad szlakiem, co raczej w celu jego zabezpieczenia i jako element utrzymywania w ryzach królestw oazowych. Kolejne ekspedycje Hedin odbył do Mongolii oraz między innymi do Stanów, jednakże można je w kontekście poruszanego tematu pominąć. Ważna natomiast jest czwarta ekspedycja, rozpoczęta w 1927 roku, chińsko-szwedzka, która odbyła się pod przewodnictwem Hedina i pod patronatem Czang Kaj Szeka, zainteresowanego mapowaniem terenów, przez które niegdyś przebiegał Jedwabny Szlak. W wyniku ekspedycji odkryto wiele złóż naturalnych, między innymi żelaza i złota, a dzięki mapom sporządzono dwie nowe drogi, które w celu wygody nieco odbiegały od dawnego szlaku, jednakże mniej więcej przebiegały zgodnie ze starym kierunkiem i przez krótki okres czasu rewitalizowały szlak jedwabny. Odnaleziono również wiele nowych informacji na temat Jedwabnego Szlaku oraz Państw Oazowych. Sven Hedin nie był pierwszą osobą, która badała tereny kotliny Kaszgarskiej, ten honor przypada jego nauczycielowi, jednakże z pewnością był pierwszym badaczem, który rozpoczął dogłębne badania w tym rejonie i spopularyzował szlak jedwabny wśród badaczy historycznych. Hedin sporządził wiele publikacji na temat swoich badań i wypraw oraz wiele map. Duża część jego prac przetłumaczona została na język angielski.[4]

Ekspedycje Svena Hedina
Fot. Wikimedia Commons

Niestety, wybuch drugiej wojny światowej, a potem wojna domowa w Chinach i dłuższy okres izolacji tego kraju, wynikający z polityki rządów komunistycznych, na długi okres uniemożliwiły badania w rejonie kotliny Kaszgarskiej. Jednak po wielu latach, na przełomie lat siedemdziesiątych i osiemdziesiątych, restrykcje utrudniające podróż i badania zaczęły maleć. Ten proces trwa do dziś, co więcej, postępujący plan stworzenia Nowego Szlaku Jedwabnego na nowo rozbudził zainteresowanie historią samego szlaku. Powstały nawet nowe publikacje internetowe propagujące jego historię jak na przykład Silk Road Foundation[5]. Wiele jeszcze zostało do zbadania w tym rejonie, szczególnie dotyczy to państw oazowych, których historia oraz wpływ istnienia na szlak, nie zostały dogłębnie zbadane. Pewną przeszkodą w badaniach są niepokoje wewnętrzne w prowincji Xinjiang, gdzie znajduje się kotlina Kaszgarska, które przejawiają się w atakach terrorystycznych ze strony separatystów Ujghurskich.

Daniel Morek

Bibliografia:

Uhlig H., Jedwabny Szlak Kultury Antyku Między Chinami a Rzymem. Bergisch Gladbach 1986.
Hedin S., My Life as an Explorer. Long Riders’ Guild Press 2001.
The International Dunhuang Project (http://idp.bl.uk)
Silk Road Foundation (silkroadfoundation.org)
Encyclopaedia Iranica (iranicaonline.org)
Digital Silk Road Project (http://dsr.nii.ac.jp/index.html.en)
The Famous People (thefamouspeople.com)

Przypisy:

[1]https://www.thefamouspeople.com/profiles/ferdinand-von-richthofen

[2]Digital Silk Road Project (http://dsr.nii.ac.jp/index.html.en)

[3]Encyclopaedia Iranica (http://www.iranicaonline.org/articles/hedin-sven)

[4]The International Dunhuang Project (http://idp.bl.uk/)

[5]http://www.silkroadfoundation.org

Leave a Comment

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

*