W sobotę, 15 listopada 2025 roku, w Izbie Pamięci przy Cmentarzu Powstańców Warszawy odbędzie się wyjątkowe spotkanie z historią – pokaz filmu „Pawiak w relacjach świadków” w reżyserii Andrzeja Kałuszko, połączony z prelekcją Joanny Gierczyńskiej, kierownik Muzeum Więzienia Pawiak. To wydarzenie nie tylko filmowe, ale przede wszystkim edukacyjne i refleksyjne – przywracające pamięć o jednym z najbardziej dramatycznych miejsc okupowanej Warszawy.
Pokaz filmu odbędzie się 15 listopada 2025 roku (sobota) w Sali Historii w Izbie Pamięci. Wydarzenie potrwa od 14:00 do 15:50.
- Film: „Pawiak w relacjach świadków”, reż. Andrzej Kałuszko, Polska, 2014 r., 95 min.
- Prelekcja: Joanna Gierczyńska, kierownik Muzeum Więzienia Pawiak
- Bilety: 10 zł, dostępne online tutaj oraz w pawilonie wejściowym Izby Pamięci
- Uczestnicy: młodzież i dorośli
- Maksymalna liczba uczestników: 25 osób
- Dostępność: wydarzenie dostosowane dla osób z niepełnosprawnością ruchu
Historia Pawiaka to nie tylko liczby, nazwiska i daty, ale przede wszystkim ludzie – więźniowie, którzy mimo cierpienia zachowali godność i solidarność. Film „Pawiak w relacjach świadków” to efekt wieloletniej pracy dokumentalistów i historyków, którzy od 2008 roku gromadzili relacje byłych więźniów.
Produkcja Andrzeja Kałuszko powstała w 2014 roku i trwa 95 minut. To dokument złożony z autentycznych wspomnień kilkudziesięciu osób, które przeszły przez mury tego niemieckiego więzienia.
Wspomnienia świadków ukazują codzienność miejsca, w którym nadzieja mieszała się z rozpaczą, a każde słowo mogło kosztować życie.
Pawiak powstał jeszcze w XIX wieku, w czasach carskich, ale jego ponura sława sięga okresu II wojny światowej, gdy został przejęty przez niemieckie gestapo. W latach 1939–1944 przez jego cele przeszło ponad 100 tysięcy więźniów, w tym żołnierze podziemia, naukowcy, duchowni, kobiety i młodzież.
Warunki panujące w więzieniu były nieludzkie. Wspomnienia byłych więźniów to świadectwa cierpienia, ale też niezwykłej odwagi. W filmie pojawiają się głosy ludzi, którzy pamiętają zarówno brutalne przesłuchania, jak i drobne gesty solidarności – podzielenie się kromką chleba, krótką modlitwę, słowo otuchy zza krat.
Pokaz filmu w Izbie Pamięci to nie tylko projekcja, ale również okazja do rozmowy o pamięci, odpowiedzialności i historii. Wstępem do seansu będzie prelekcja Joanny Gierczyńskiej, która przybliży dzieje więzienia oraz współczesną działalność muzeum.
Film Andrzeja Kałuszko to nie tylko dokument historyczny. To przede wszystkim opowieść o pamięci – tej, która przetrwała mimo upływu lat. Wspomnienia więźniów pozwalają zrozumieć, czym była okupacja nie w suchych faktach, ale w ludzkich emocjach.
Jak podkreślają organizatorzy, celem wydarzenia jest nie tylko upamiętnienie ofiar, ale także pokazanie młodemu pokoleniu, że historia Pawiaka to przestroga przed nienawiścią i systemami, które odbierają człowieczeństwo.
Fot. Kadr z filmu
