Tego dnia 1401 roku wnuczka Kazimierza Wielkiego – Anna Cylejska przyjechała do Krakowa, aby poślubić owdowiałego Władysława II Jagiełłę
Gdy Anna Cylejska przybyła do Krakowa, król nie był zachwycony jej wyglądem, ani tym, że nie znała języka polskiego (przyszła królowa Polski mówiła po niemiecku). Zamiast stanąć na ślubnym kobiercu, wnuczka ostatniego Piasta na polskim tronie została zamknięta w klasztorze. Miała się tam uczyć języka swoich nowych poddanych, gdyż jej przyszły mąż twierdził, że królowa Polski musi umieć porozumiewać się ze swoimi poddanymi w ich ojczystym języku. Litwin najchętniej nie brałby ślubu z Piastówną po kądzieli, ale wiedział, co też usilnie przypominali mu Panowie Małopolscy, że związek z Anną Cylejską umocni jego pozycję na polskim tronie.
Czy to Jadwiga Andegaweńska wskazała swoją następczynię?
Według legendy to pierwsza żona Władysława II Jagiełły – Jadwiga Andegaweńska, na łożu śmierci miała polecić Jagielle ożenek z wnuczką Kazimierza Wielkiego. Skąd Andegawenka mogła znać swoją następczynię? Przyjrzyjmy się jej genealogii. Matka Jadwigi Andegaweńskiej to Elżbieta Bośniaczka. Miała ona kuzynkę – Katarzynę Bośniaczkę, która poślubiła Hermana I Cylejskiego.
Z tego związku urodził się Herman II Cylejski, na którego dworze wychowywała się przyszła żona Władysława II Jagiełły – Anna Cylejska. Być może, z uwagi na pokrewieństwo, Andegawenka słyszała o istnieniu swojej krewnej. Jednak historia o tym, że to Jadwiga Andegaweńska poleciła mężowi ożenek z wnuczką Kazimierza Wielkiego jest raczej legendą. Bardziej prawdopodobne jest to, że to Panowie Małopolscy wiedzieli o jej istnieniu.
Jednak Jadwiga Andegaweńska wiedziała, że po jej śmierci Władysław II Jagiełło straci uprawnienia do bycia królem Polski. Dlatego, aby zapobiec jakimkolwiek komplikacjom, przed swoją śmiercią powołała niespotykany do tej pory w Koronie urząd. Ochmistrz jej dworu – Jan Tęczyński został wicekrólem Polski. Do jego zadań należało dopilnowanie, aby Władysław II Jagiełło poślubił Annę Cylejską.
Ponieważ zarówno pierwsza jak i druga żona Władysława II Jagiełły były prawnuczkami Władysława Łokietka, wymagana była dyspensa papieska na ślub Jagiełły z Anną Cylejską. Takowego zezwolenia udzielił 23 kwietnia 1401 roku papież Bonifacy IX. Ślub odbył się 29 stycznia 1402 roku. Miała to być uroczystość o wielkim znaczeniu, dlatego spodziewano się wielu gości. Król, który przebywał chwilowo na Litwie, przywiózł dużo mięsa, które upolował w lasach litewskich.
Sakramentu udzielił polskiej parze królewskiej biskup Piotr Wysz. Wśród zaproszonych gości byli między innymi: książę Witold Kiejstutowicz wraz z żoną Anną. Na ślubie Władysława II Jagiełły i Anny Cylejskiej nie pojawił się młodszy brat króla – Świdrygiełło. Rywalizował on z Witoldem o władzę na Litwie. Był też skłócony z Jagiełłą.
W związku z tym Świdrygiełło wolał w tym czasie złożyć wizytę Krzyżakom. Mimo pobytu w klasztorze i intensywnej tam nauki języka polskiego, w chwili ślubu przyszła polska królowa nie umiała jeszcze mówić w języku swoich poddanych, ale podobno rozumiała ich mowę. W nieco ponad rok później – 25 lutego 1403 roku, wnuczka Kazimierza Wielkiego została królową Polski.
Na koronacji córki, pojawiła się jej matka, Anna Kazimierzówna, czyli córka Kazimierza Wielkiego i jego czwartej żony Jadwigi Żagańskiej. Był to pierwszy jej pobyt w Krakowie od czasu, kiedy Ludwik Węgierski wywiózł ją do węgierskiej Budy, zabierając ze sobą również polskie insygnia koronacyjne. Anna Kazimierzówna była pod wielkim wrażeniem tego wydarzenia. Co prawda królową Polski nie zostawała córka ostatniego Piasta na polskim tronie, lecz jego wnuczka, ale i tak było to wielkie wydarzenie.
Anna Cylejska i Władysław II Jagiełło – wierny mąż niewiernej żony
Mimo że założyciel dynastii Jagiellonów zaakceptował swoje małżeństwo z wnuczką Kazimierza Wielkiego to nie spędzał z żoną wiele czasu. Monarcha był określany jako rex ambulans, czyli król podróżujący. I rzeczywiście, Jagiełło prowadził życie koczownicze i często podróżował po Polsce i Litwie, dużo polował. Aby żona się nie nudziła, krótko po ślubie zaczął sprowadzać z Florencji lwy, nad którymi opiekę sprawowała Anna Cylejska.
Mimo rzadkich pobytów na Wawelu, Jagiełło doczekał się z Anną Cylejską jedynej córki – Jadwigi Jagiellonki, która urodziła się 8 kwietnia 1408 roku i otrzymała imię ku pamięci pierwszej żony swojego ojca – Jadwigi Andegaweńskiej. Gdy dziewczynka miała 2 lata, doszło do bitwy pod Grunwaldem (15 lipca 1410), a więc również króla nie było w Krakowie.
Tak częsta nieobecność Jagiełły przy żonie, skutkowała licznymi plotkami o tym, że Anna Cylejska nie jest wierna mężowi. Pogłoski te dotarły do uszu Jagiełły, który dał im wiarę. Według Jana Długosza, król opierając się tylko na pogłoskach uwięził Jakuba z Kobylan z rodu Grzymalitów. Został uwięziony w Zamku Górnym we Lwowie, jako podejrzany o zdradę.
Wyszedł po trzech latach. Było jeszcze dwóch podejrzanych. Pierwszy to Mikołaj Chrzęstowski herbu Strzegomia, którego Jagiełło kazał wygnać. Następny to Andrzej Tęczyński z rodu Toporczyków. Zdaniem Jana Długosza miał być on przyłapany w zamku o, jak to określa dziejopis, tajemnej porze. Jednak niczego mu nie udowodniono.
Ku Wielkiej Wojnie z Zakonem Krzyżackim
W sporze polsko-krzyżackim, król Węgier Zygmunt Luksemburski stał po stronie Zakonu. Królowa Anna Cylejska była bliską kuzynką drugiej żony węgierskiego monarchy – Barbary Cylejskiej. W związku z tym, wykorzystując powiązania rodzinne próbowała załagodzić spór na linii Kraków-Buda. W tym celu do Krakowa przybył stryj polskiej królowej Anny Cylejskiej, a ojciec węgierskiej monarchini Barbary Cylejskiej – Herman II Cylejski.
Był on wysłannikiem Zygmunta Luksemburskiego. Władysław II Jagiełło po dłuższej rozłące z żoną, spotkał się z nią w Jedlnej. To tam właśnie oczekiwano na przyjazd stryja polskiej monarchini. Gdy Herman II Cylejski wreszcie się pojawił, przyjęto go bardzo uroczyście, a na jego cześć zorganizowano kilkudniowe tańce i uczty. Herman II Cylejski podróżował z polską parą królewską po Koronie. Byli w Iłży, Opatowie i Sandomierzu.
Następnie Herman wrócił na Węgry. Podczas tej wizyty omawiano zjazd w Kieżmarku. Zygmunt Luksemburski, ku swojemu zaskoczeniu, spotkał się tam z księciem Witoldem Kiejstutowiczem. Liczył jednak na to, że spotka się tam z Władysławem Jagiełłą, Jednak kuzyni spotkali się wcześniej w Nowym Sączu i ustalili, że tym razem z Zygmuntem Luksemburskim spotka się książę Witold Kiejstutowicz.
Gdy wybuchła wojna i Władysław II Jagiełło, najprawdopodobniej wraz z żoną jechali do swoich wojsk, spotkali Annę Kazimierzównę – matkę Anny Cylejskiej. Do spotkania doszło w Nowym Mieście Korczynie. Była to druga wizyta teściowej Jagiełły nad Wisłą. Tym razem znacznie krótsza. Cel tej wizyty jest nieznany. Być może Anna Kazimierzówna chciała wówczas poznać swoją dwuletnią wnuczkę – Jadwigę Jagiellonkę. Informacja o tym niespodziewanym, jak się wydaje spotkaniu, jest ostatnią znaną wzmianką z życia córki Kazimierza Wielkiego i Jadwigi Żagańskiej. Wiadomo, że matka Anny Cylejskiej zmarła w 1425 roku.
Anna Cylejska nie była obecna przy mężu podczas słynnej bitwy pod Grunwaldem. Jednak Jagiełło poinformował żonę listownie o zwycięstwie nad Krzyżakami. Druga żona Władysława II Jagiełły zmarła w 1416 roku. Pogrążyła w smutku swojego męża, a także córkę, która w chwili jej śmierci miała 8 lat. Ze śmierci polskiej królowej zadowoleni byli jednak Krzyżacy. Kronikarz krzyżacki zapisał: Gdyby nie zmarła, ściągnęłaby więcej nieszczęść na Zakon. To zdanie pokazuje, że mimo tego, że Anna Cylejska była cichą królową, Krzyżacy się jej bali.
Bibliografia:
- Rudzki Edward, Polskie królowe. Żony Piastów i Jagiellonów, Warszawa 1985.
- Zieliński Andrzej, Nieudacznicy, rozpustnicy, szaleńcy. Przemilczane fakty o wielkich Polakach, Warszawa 2021.
