Tego dnia 1506 roku zmarła Anna de Foix Candale
Miłość, która miała dać potomka tronom Czech i Węgier, stała się początkiem końca. Właśnie wtedy, gdy Anna de Foix Candale spełniła oczekiwania dworu, jej życie zgasło, zostawiając po sobie cień, który na zawsze spowił duszę króla. Z królowej została wspomniana twarz na portrecie i niedokończona opowieść o kobiecie, która miała być ratunkiem dla dynastii.
Była trzecią żoną króla Czech i Węgier – Władysława II Jagiellończyka oraz jedyną władczynią tych państw, która pochodziła z Francji. Aby Władysław II mógł ją poślubić, papież Aleksander VI musiał unieważnić dwa poprzednie małżeństwa pierworodnego syna Kazimierza IV Jagiellończyka i Elżbiety Rakuszanki. Śmierć ukochanej żony Władysława i matki jego dzieci pogrążyła władcę nie tylko w żałobie, lecz także wywołała stany depresyjne, to był początek jego końca! Zmarł 10 lat po żonie, a ostatnia dekada życia króla to istna wegetacja.
Skąd pochodziła Anna de Foix Candale?
Dokładna data urodzenia Anny de Foix Candale nie jest znana. Przyszła królowa urodziła się ok. 1484 roku. Pochodziła z rodu Foix Candale. Była to boczna linia francuskiego rodu de Foix. Jej ojcem był Gaston de Foix – hrabia na Candale. Matka natomiast to Katarzyna de Foix. Ciekawostką jest to, że siostrzenica matki naszej dzisiejszej bohaterki – Anna Bretońska była żoną dwóch królów Francji: Karola VIII i Ludwika XII Walezjuszy.
Ponadto sprowadziła ona do Europy zwyczaj zakładania do ślubu białych sukien. Anna Bretońska założyła po raz pierwszy białą suknię, gdy szła do ślubu z królem Francji Ludwikiem XII. Wcześniej kolorem sukien ślubnych był niebieski. Można jednak stwierdzić, że jeśli biel oznacza niewinność i czystość, to był to nieodpowiedni strój dla Anny Bretońskiej, gdyż z pierwszym mężem – Karolem VIII Walezjuszem doczekała się czwórki dzieci.
Władysław II Jagiellończyk – dwa pierwsze małżeństwa
Anna de Foix Candale nie była pierwszą żoną Władysława II Jagiellończyka. Przed nią król żenił się dwukrotnie. Pierwszą jego żoną miała zostać Barbara Hohenzollern. Była ona wdową po Henryku XI – księciu głogowskim, po którym odziedziczyła posag, czyli wspomniane księstwo.
Był nim zainteresowany Władysław II Jagiellończyk i dlatego zawarł z Barbarą ślub per procura 19 lub 20 sierpnia 1476 roku. Wkrótce okazało się, że Barbara utraciła odziedziczone po zmarłym mężu księstwo głogowskie. Wówczas Władysław II Jagiellończyk uznał, że nie ma sensu żenić się z Barbarą. Niemniej jednak małżeństwo to, przynajmniej początkowo nie zostało unieważnione.
W 1490 roku zmarł natomiast król Węgier Maciej Korwin. Otworzyło to przed Jagiellonami szansę objęcia tronu węgierskiego. Warto przypomnieć w tym miejscu, że od 1471 roku Władysław II Jagiellończyk był już królem Czech. Teraz, aby zostać królem Węgier musiał ożenić się z wdową po Macieju Korwinie – Beatrycze Aragońską. Jednak ani z pierwszą, ani z drugą żoną, pierworodny syn Kazimierza IV Jagiellończyka i Elżbiety Rakuszanki nie doczekał się potomstwa. Papież Aleksander VI unieważnił oba królewskie małżeństwa uznając, że nie zostały one skonsumowane.
Małżeństwo
Ślub Władysława II Jagiellończyka z Anną de Foix Candale odbył się w 1502 roku. W tym samym roku została koronowana na królową Czech i Węgier. Co ciekawe, z uwagi na to, że była katoliczką, a w Czechach szerzył się ruch husycki, Anna de Foix Candale nigdy nie przekroczyła czeskiej granicy i miała zakaz wstępu do czeskich zamków.
Anna de Foix Candale – matka
Już 23 lipca 1503 roku trzecia żona Władysława II Jagiellończyka powiła pierwsze dziecko. Nie był to niestety wyczekiwany syn, lecz córka – Anna Jagiellonka. Miała ona odegrać kluczową rolę w historii dynastii Habsburgów. Na mocy układu wiedeńskiego z 1515 roku, poślubiła wnuka cesarza Maksymiliana I Habsburga – Ferdynanda I.
Miała z nim pokaźną gromadkę dzieci i w ten sposób dała początek jednej z największych i najdłużej panujących linii dynastii habsburskiej. Z tej linii wywodziło się kilka polskich królowych, a także np. dwóch królów Polski z dynastii Wazów, czyli Władysław IV i Jan II Kazimierz. Z tej linii wywodzili się także królowie Francji z dynastii Burbonów: Ludwik XIII i Ludwik XIV.
Trzy lata po wydaniu na świat córki, królowa urodziła wreszcie syna. Ludwik był wcześniakiem, a życie uratował mu prowizoryczny inkubator, który został skonstruowany ze świńskich wnętrzności. Anna de Foix Candale niezbyt dobrze zniosła poród, a jej stan był na tyle zły, że zmarła niecałe cztery tygodnie później – 26 lipca 1506 roku.
Władysław II Jagiellończyk bardzo przeżył śmierć żony i popadł w depresję. Po tej tragedii żył jeszcze dekadę, ale już nigdy nie wrócił do takiego zdrowia, jakie miał za życia trzeciej żony. Pod koniec życia doznał paraliżu i stracił mowę. Po jego śmierci w 1516 roku, opiekę nad Ludwikiem sprawował jego przybrany ojciec – cesarz Maksymilian I Habsburg.
Jednak zmarł on w 1519 roku. Wówczas opiekunem 13-letniego Ludwika został jego stryj i król Polski – Zygmunt Stary. Jego podopieczny zginął tragicznie w bitwie pod Mohaczem, do której doszło 29 sierpnia 1526 roku. 20-letni monarcha utonął w potokach rzeki Csele, gdy uciekał przed wojskami tureckimi sułtana Sulejmana II Wspaniałego.
Historia Anny de Foix Candale to historia wzięta z życia kobiety żyjącej w czasach, kiedy medycyna nie była jeszcze dostatecznie rozwinięta, a śmierć przy porodzie, mogła spotkać każdą matkę. Niezależnie od jej statusu społecznego.
Bibliografia:
- Duczmal M., Jagiellonowie. Leksykon biograficzny, Poznań-Kraków 1996.
- Rek S., Mohacz 1526, Warszawa 2020.
- Rudzki E., Polskie królowe. Żony Piastów i Jagiellonów, Warszawa 1985.
