Tego dnia 1455 roku urodził się bawarski książę Jerzy Bogaty. Był synem Ludwika IX Wittelsbacha i Anny Saskiej
Jerzy Bogaty został mężem najstarszej córki króla Kazimierza IV Jagiellończyka i Elżbiety Rakuszanki. Ich wesele było tak huczne, że zyskało nawet nazwę wesele landshuckie, a na pamiątkę tego wydarzenia, od 1903 roku w miejscowości Landshut w Bawarii, organizowany jest festyn miejski, podczas którego przedstawiana jest rekonstrukcja tego słynnego wydarzenia. Jak doszło do tego ślubu? O tym Wam dzisiaj opowiemy.
Geneza wesela landshuckiego
Podczas trwania wojny trzynastoletniej (1454-1466), król Kazimierz IV Jagiellończyk nawiązał bliskie stosunki z Ludwikiem IX Wittelsbachem. Obaj władcy zawiązali przymierze w roku 1460, a Ludwik IX Bawarski uznał prawa Kazimierza IV Jagiellończyka do Prus. W specjalnie z tej okazji wydanym akcie książęcym, bawarski władca nazwał polskiego króla dominus Prusiae.
Przedstawiciele Ludwika IX Wittelsbacha uczestniczyli także w zjeździe w Głogowie, gdzie spotkali się: król Polski Kazimierz IV Jagiellończyk z czeskim władcą – Jerzym z Podiebradów. Uczestnictwo w tym zjeździe bawarskiego poselstwa było potwierdzeniem dobrych wzajemnych stosunków polsko-bawarskich.
Gdy w 1466 roku zawarto II pokój toruński, który kończył wojnę trzynastoletnią z Zakonem Krzyżackim, stosunki polsko-bawarskie uległy ochłodzeniu.. Powodem takiego stanu rzeczy był negatywny stosunek książąt Rzeszy do działań króla Czech Jerzego z Podiebradów, który walczył ze stronnictwem katolickim wspieranym przez papieża.
Próbowano wmanewrować Kazimierza IV Jagiellończyka w ten konflikt. Polskiemu monarsze zależało jednak na tym, by wywalczyć koronę czeską dla swojego syna Władysława Jagiellończyka w sposób pokojowy. Król wychodził z założenia, że jego syn ma prawo do korony św. Wacława, ponieważ przez swoją matkę – Elżbietę Rakuszankę jest spokrewniony z byłymi władcami Czech: Zygmuntem Luksemburskim, czy Karolem IV Luksemburskim.
Wkrótce do tego konfliktu dołączył się król Węgier Maciej Korwin, który wkrótce ogłosił się opiekunem czeskich katolików, nazywając jednocześnie Jerzego z Podiebradów „królem heretyków”. Papież zyskał tym samym sprzymierzeńca nad Wełtawą i zdecydowanie odmówił zatwierdzenia traktsatu toruńskiego, kończącego wojnę trzynastoletnią. Król Polski stracił tym samym poparcie czeskich katolików w walce o tron dla swojego syna.
Maciej Korwin niedoszłym mężem Jadwigi Jagiellonki
Maciej Korwin próbował jednak zawrzeć sojusz z Jagiellonami, poprzez małżeństwo z najstarszą córką Kazimierza IV Jagiellończyka i Elżbiety Rakuszanki – Jadwigi Jagiellonki. Aby tego dokonać, poprzez posła, uznał pretensje Kazimierza IV do Czech i wezwał do zawarcia sojuszu z Węgrami i cesarzem Fryderykiem III Habsburgiem.
I właśnie to przymierze miało zostać przypieczętowane małżeństwem Korwina z Jadwigą Jagiellonką. Natomiast jej siostrę, Zofię Jagiellonkę miał poślubić późniejszy cesarz Maksymilian I Habsburg. Jak wiemy, Zofia Jagiellonka została później żoną Fryderyka Hohenzollerna Starszego i matką Albrechta Hohenzollerna – późniejszego wielkiego mistrza krzyżackiego.
Kazimierz IV Jagiellończyk wstrzymał się z odpowiedzią, ale to nie przeszkodziło Maciejowi Korwinowi w tym, by zająć Morawy, Śląsk i Łużyce. W konsekwencji tych działań, 3 maja 1469 roku został w Ołomuńcu obwołany królem czeskim, co spowodowało otwarty konflikt z Jagiellonami. Przeszli oni na stronę utrakwistycznego władcy Czech – Jerzego z Podiebradów.
W czerwcu 1469 roku król Maciej Korwin ponowił swoją propozycję poślubienia najstarszej córki Kazimierza IV Jagiellończyka. Jednak czeski sejm uznał wtedy Władysława Jagiellończyka za następcę czeskiego tronu, a tym samym król Polski ostatecznie odrzucił propozycję króla Macieja Korwina.
Współpraca z Wittelsbachami i Habsburgami
Jagiellonowie postanowili pozbawić Macieja Korwina sprzymierzeńców w Czechach. W tym celu polscy posłowie prowadzili w Rzeszy akcję propagandową, której celem było zniechęcenie do Korwina, między innymi cesarza Fryderyka III Habsburga i Albrechta IV. Udało się zawrzeć pakt o przyjaźni z cesarzem Fryderykiem III Habsburgiem. Stosowne dokumenty zostały podpisane 20 października 1470 roku. Cesarz proponował, aby córka Kazimierza IV Jagiellończyka i Elżbiety Rakuszanki – Jadwiga Jagiellonka poślubiła jego syna – Maksymiliana I Habsburga.
Sukcesem polskich działań dyplomatycznych było również uzyskanie poparcia papiestwa w kwestii starań o sukcesję w Czechach. Papież pojednał się także z królem Czech – Jerzym z Podiebradów. Starano się także o uzyskanie zatwierdzenia II pokoju toruńskiego z 1466 roku. W tym celu w drodze do Rzymu udano się do Ludwika IX Wittelsbacha, by prosić go o wydanie listów polecających, które następnie miały zostać przedłożone papieżowi. Ten ruch zbliżył Jagiellonów do Wittelsbachów.
Gdy w 1471 roku zmarł król Jerzy z Podiebradów, a elekcja Władysława Jagiellończyka na króla Czech przebiegła pomyślnie, polityka jagiellońska okazała się skuteczna. Jednak nie było do końca tak różowo. Król Maciej Korwin pozostał władcą części ziem Królestwa Czech. Wtedy król Polski Kazimierz IV Jagiellończyk zdecydował się podważyć prawa Macieja Korwina do tych ziem, forsując kandydaturę swojego syna – Kazimierza Jagiellończyka (późniejszego świętego) do ich objęcia.
Tutaj również powołał się na pokrewieństwo św. Kazimierza z wcześniejszymi władcami Czech. Kazimierz IV Jagiellończyk zorganizował wyprawę swojego syna na Górne Węgry, która zakończyła się niestety klęską, ponieważ zwolennicy Macieja Korwina podtrzymywali jego kandydaturę. Poza tym nawet polska szlachta nie była przychylna temu ruchowi.
Wkrótce nowym papieżem został Sykstus IV, który polecił Jagiellonom, by dogadali się z Maciejem Korwinem. Monarcha ponownie złożył ofertę poślubienia Jadwigi Jagiellonki, a nawet był gotów zaadoptować jej brata – Władysława Jagiellończyka. Kazimierz IV Jagiellończyk ponownie odrzucił tę propozycję.
Jednak pod naciskiem szlachty polskiej i węgierskiej 21 lutego 1474 zawarto porozumienie polsko-węgierskie, które normowało stosunki między tymi krajami. Ponadto zawarto czteroletnie zawieszenie broni między Maciejem Korwinem a Władysławem Jagiellończykiem. Królowa Elżbieta Rakuszanka sprzeciwiała się wszelkim ustępstwom wobec Macieja Korwina. Do takich ustępstw namawiał legat papieski Marco Barbo, który również proponował małżeństwo którejś z królewskich córek z Maciejem Korwinem.
Królewskie córki wychodzą za mąż
Wkrótce udało się zawrzeć sojusze z Albrechtem Achillesem, ojcem Fryderyka Hohenzollerna Starszego i wydanie tego ostatniego za Zofię Jagiellonkę oraz Jadwigi Jagiellonki z synem Ludwika IX Wittelsbacha – Jerzym Bogatym. W tamtym czasie król Maciej Korwin wykonał ruch, który zabolał Jagiellonów. Wziął pod swoje skrzydła warmińskiego biskupa Mikołaja Tungena, który był skonfliktowany z polskim królem.
Mimo tych niepomyślnych okoliczności, doszło do zawarcia umowy małżeńskiej między Jadwigą Jagiellonką i Jerzym Bogatym. Została ona zawarta 31 grudnia 1474 roku. Ten akt został ujęty w Metryce Koronnej, a dzień później – 1 stycznia 1475 Kazimierz IV Jagiellończyk i Ludwik IX Wittelsbach zawarli jeszcze jeden dokument, który nie został już ujęty w tej metryce.
Dyspensy na to małżeństwo udzielił papież Sykstus IV 26 maja 1475 roku. Natomiast 5 lutego 1475 Ludwik IX Wittelsbach wystawił dokument, w którym zapisano Jadwidze Jagiellonce wiano. Kazimierz IV Jagiellończyk w ten sposób ucinał dyskusję, dotyczącą małżeństwa Macieja Korwina, z którąś ze swoich córek.
Ślub Jadwigi Jagiellonki z Jerzym Bogatym był jednym z najważniejszych wydarzeń, nie tylko w Koronie, ale także w całej ówczesnej Europie. Zorganizowano go z wielką pompą. Swoją obecnością uświetnili je – cesarz Fryderyk III Habsburg wraz z synem Maksymilianem, który przecież jeszcze nie tak dawno miał stać u boku Jadwigi na miejscu Jerzego Bogatego. Był też obecny elektor brandenburski Albrecht II Achilles, elektor Palatynatu Filip Wittelsbach, a także margrabiowie i hrabiowie Rzeszy.
Przez 30 lat trwania tego małżeństwa Jerzy Bogaty okazywał wsparcie swojej żonie, lecz mimo tego, że para doczekała się potomstwa, to niestety, Jerzy Bogaty nie zostawił po sobie męskiego potomka, co po jego śmierci w 1503 roku, pogrążyło jego księstwo w chaosie elekcyjnym.
Bibliografia:
- Biskup M., Górski K., Kazimierz Jagiellończyk, Warszawa 1987.
