Tego dnia 1494 roku zmarł książę Mediolanu – Gian Galeazzo Sforza, ojciec Bony Sforzy
Książę Gian Galeazzo Sforza był synem Galezzo Marii Sforzy i jego żony Bony Sabaudzkiej. Był także mężem Izabelli Aragońskiej i ojcem polskiej królowej Bony Sforzy. Przyczyną śmierci księcia było otrucie lub, jak twierdzi Antonio Perria, autor książki Okrutni Sforzowie, ojciec królowej Bony mógł umrzeć na syfilis, którym zaraził się utrzymując kontakty homoseksualne z młodzieńcami, których podsyłał mu jego stryj.
Ofiara ojcowskiego sadyzmu?
Gian Galeazzo Sforza, mimo że pochodził z włoskiego rodu Sforzów, zupełnie do nich nie pasował. Był zniewieściały oraz znajdował się pod silnym wpływem swojego stryja – Ludwika Sforzy il Moro. Ojca stracił w tragicznych okolicznościach – 26 grudnia 1476. Wycofanie Giana Galeazzo było najprawdopodobniej spowodowane tym, że od dziecka był świadkiem ekscesów ojca, który był seryjnym gwałcicielem i mordercą. Jego ofiarami padały nawet zakonnice.
Obrażał własną żonę. Jego zdaniem to Bona Sabaudzka zmusiła go do takiego stylu życia, ponieważ była gruba i nieatrakcyjna. Po tragicznej śmierci męża, Bona Sabaudzka modliła się do Boga, żeby darował mu wszystkie grzechy.
Pod wpływem stryja
Gian Galeazzo Sforza mógł bać się zbliżenia z żoną, po doświadczeniach z dzieciństwa, a poza tym jego stryj chciał przejąć władzę w Mediolanie po śmierci brata. W tym celu opóźniał zawarcie ślubu między córką Alfonsa II Aragońskiego – Izabellą Aragońską. Gdy już do niego doszło, robił wszystko, by rozdzielić małżonków. W tym celu podsyłał bratankowi młodzieńców, z którymi Gian Galeazzo miał utrzymywać kontakty homoseksualne. Wiedział, że Izabella jest sprytna i tak może pokierować mężem, że to Ludwik będzie na przegranej pozycji, dlatego wolał ich rozdzielić.
Do ślubu Izabelli Aragońskiej i Gian Galeazzo Sforzy doszło w lutym 1489 roku. Jednak mąż długo zwlekał ze skonsumowaniem małżeństwa. W końcu się przełamał, ale inicjatywę musiała przejąć Izabella. Nie mogła już się doczekać zbliżenia z mężem. W chwili ślubu miała 19 lat. W tamtych czasach kobiety miały już potomstwo, a ona nadal nie miała. Ze związku Giana Galeazzo z Izabellą Aragońską urodziło się kilkoro dzieci, w tym przyszła polska królowa – Bona Sforza d’Aragona, która w 1518 roku została drugą żoną polskiego króla Zygmunta Starego.
Trzeba go zabić!
W końcu, w porozumieniu z żoną – Beatrice d’Este doszli do wniosku, że trzeba otruć Giana Galeazzo Sforzę. W tym celu, w małych ilościach dodawali do jedzenia, które podawano mężowi Izabelli Aragońskiej truciznę. Zamysł był taki, żeby go podtruwać, ale nie od razu zabić! W końcu – 21 października 1494 roku Gian Galeazzo Sforza wyzionął ducha.
Po śmierci zniewieściałego męża
Gian Galeazzo jaki był taki był, ale po jego śmierci Izabella wraz z dziećmi została wygnana z Mediolanu. Taką decyzję podjął stryj jej męża – Ludwik Sforza il Moro. Priorytetem dla księżnej było jednak teraz zapewnienie swojemu synowi – Francescowi Marii Sforzy tronu po ojcu. W tym pomagała jej szwagierka – Bianca Maria Sforza, rodzona siostra Gian Galeazzo Sforzy, która była drugą żoną cesarza Maksymiliana I Habsburga.
Ostatecznie tronu w Mediolanie Francesco Maria Sforza nie uzyskał, a w 1512 roku, podczas polowania spadł z konia i zginął.
Gdy w 1515 roku owdowiał król Polski i wielki książę litewski – Zygmunt Stary, Maksymilian I Habsburg przedstawił Jagiellonowi kilka kandydatek na żony. Jedną z nich była cesarska wnuczka Eleonora Habsburżanka, rodzona siostra cesarza Karola V Habsburga. Zygmunt Stary zwlekał jednak z deklaracją. Zwłoka była tak długa, że Eleonora poślubiła w końcu króla Portugalii – Manuela I Szczęśliwego. Natomiast Zygmunt Stary poślubił Włoszkę – Bonę Sforzę d’Aragonę. Która była bratanicą Bianci Marii Sforzy, czyli drugiej żony cesarza Maksymiliana I Habsburga.
Człowiek uczy się na błędach innych
Bona Sforza d’Aragona wiedziała, do czego zdolni są ludzie, by zdobyć władzę. W końcu, kto jak kto, ale Sforzowie potrafili dla władzy nawet zabić, czego dowodem były relacje Ludwika Sforzy il Moro z jego bratankiem, a ojcem Bony – Gian Galeazzo Sforzą. Gdy 1 sierpnia 1520 roku urodził się jej syn – Zygmunt August, który jako jedyny męski potomek Zygmunta Starego dożył dorosłości, Włoszka nie zwlekała, by zapewnić mu wielkoksiążęcy tron litewski, co zrobiła już w 1522 roku, gdy miał on 2 lata.
W 1529 roku w Piotrkowie wraz z mężem doprowadzili do wyboru Zygmunta Augusta na króla Polski. Była to elekcja vivente rege, czyli za życia panującego władcy, co bardzo nie spodobało się polskiej szlachcie, która widziała w tym ruchu próbę ograniczenia jej praw. Zygmunt Stary musiał przyrzec, że jest to sytuacja incydentalna, a kolejni władcy będą wybierani w wolnej elekcji viritim, czyli większością głosów. Zygmunt Stary przystał na te warunki. Wolna elekcja zaczęła obowiązywać od 1572 roku, czyli po śmierci Zygmunta Augusta. Pierwszym królem wybranym w wolnej elekcji był Henryk Walezy.
Bibliografia:
- Perria A., Okrutni Sforzowie, przekł. A. Wasilewska, Warszawa 1985.
- Bogucka M., Bona Sforza, Warszawa 1989.
