Etapy mongolskiej ekspansji – Indie 1221-1327

Największy zasięg państwa dynastii Ghaznawidów, 975-1187
Fot. Wikimedia Commons

Dynastia Ghaznawidów, z której pochodził Mahmud, przetrwała do roku 1187, kiedy to została obalona przez Muhammada Ghoriego. Udało mu się zająć w 1193 roku Delhi, a w wyniku dalszych najazdów zdobył Pendżab, dolinę Gangesu oraz Bengal. Kiedy Muhammad umierał w roku 1206, większa część północnych Indii była już w rękach muzułmanów. W tym samym roku powstał Sułtanat Delhijski, na czele którego stanęła tzw. „dynastia niewolników”. Jej władcy byli wybierani drogą elekcji i często rodzili się jako niewolnicy, zazwyczaj także nie byli ze sobą spokrewnieni. Mamelucy[2] zajęli się umacnianiem swojej władzy w Indiach, była ona niestabilna m.in. ze względu na nadal zbyt małą liczbę muzułmanów w stosunku do wyznawców hinduizmu i innych lokalnych wierzeń. „Dynastia niewolników” przetrwała do 1290 roku i to ona początkowo stanowiła główną przeszkodę dla nowych najeźdźców, chcących wedrzeć się przez zachodnie przełęcze w głąb Indii – Mongołów.

Najazdy Mongołów na Półwysep Indyjski

W 1206 roku, czyli w tym samym, w którym został założony Sułtanat Delhijski, na środkowoazjatyckich stepach doszło do ważnych dla świata wydarzeń. Kurułtaj, czyli walny zjazd plemion mongolskich, uznał niejakiego Temudżyna za swojego przywódcę. Ten, bardziej znany historii jako Czyngis-chan, rozpoczął budowę imperium poprzez podbój rozległych terenów Azji. Mongołowie uderzyli w pierwszej kolejności na swoich południowych sąsiadów: ludy Tangutów i Dżurdżenów, które w tym okresie posiadały swoje własne cesarskie dynastie. Armia Czyngis-chana, w przeciwieństwie do napotkanych przeciwników, charakteryzowała się bardzo wysokim poziomem organizacji – tak na szczeblu dowódczym, jak i na poziomie logistyki i aprowizacji. Pierwsze lata podbojów cechowały się również współpracą pomiędzy Mongołami a chińską dynastią Song, znajdującą się na południe od Tangutów i Dżurdżenów. Każda ze stron posiadała swoje cele, które miały zostać zrealizowane poprzez ujarzmienie i pokonanie dzielących je państw. Nietrudno się jednak domyślić, że wraz z upadkiem nie-chińskich cesarstw Mongołowie skupili swoje wysiłki na podboju państwa Songów.

Południe nie było jedynym kierunkiem inwazji armii Czyngis-chana. Na zachodzie znajdowało się sporych rozmiarów Imperium Chorezmijskie, zajmujące tereny współczesnego Iranu i Azji Centralnej. Utworzone w latach 70. XI wieku państwo w czasach najazdów mongolskich miało swoje złote lata już dawno za sobą. Zanim Mongołowie dokonali militarnej inwazji na Imperium Chorezmijskie, zajęli się rozpoznaniem swojego przeciwnika. Sprawdzano m.in. stan dróg i szlaków, jak również szacowano liczebność garnizonów w poszczególnych miastach, a we wszystkich tych działaniach udział brały na przykład karawany kupieckie. Pod pozorem misji handlowych przemierzały one terytorium wroga bez większych przeszkód, po czym dostarczały niezbędnych informacji na dwór chana. Mongołowie bardzo często korzystali z podobnych zabiegów, ponieważ doceniali każdą informację na temat innych państw, która mogła im potem pomóc w podboju.

Imperium Chorezmijskie zostało najechane w 1220 roku, a bardzo szybkie postępy Mongołów spowodowały, że głowa państwa, sułtan Dżalal ad-Din Manguberti, wydał rozkaz odwrotu ocalałych wojsk w kierunku Indii. W pościg za nim udał się osobiście Czyngis-chan, który dopadł swojego wroga nad brzegami rzeki Indus. Doszło tam do zaciętej bitwy w 1221 roku, w której zwyciężyli Mongołowie, mający według źródeł nawet dwukrotną przewagę nad sułtanem Chorezmu. Dżalal ad-Din wraz z garstką swoich żołnierzy przedostał się na drugi brzeg rzeki, ale dni jego państwa były już policzone. Miał on co prawda kontynuować walkę z Mongołami aż do swojej śmierci w 1231 roku[3], ale działania te nie zdołały już odtworzyć Imperium Chorezmijskiego.

Mongołowie pojawili się więc na terenach subkontynentu indyjskiego w 1221 roku, jednak ich cel ograniczył się wtedy do pościgu za Dżalal ad-Dinem. W późniejszych latach wojska mongolskie zaczęły regularnie organizować najazdy na Półwysep Indyjski, głównie na tereny leżącego pomiędzy Sindem a Himalajami Pendżabu. Największe w tamtym czasie miasto regionu, Lahaur, padło łupem Mongołów w 1241 roku, którzy zdecydowali o wymordowaniu całej ludności oraz o zniszczeniu budynków do fundamentów. Zrobili to na tyle skutecznie, że we współczesnym Lahaurze badaczom nie udało się znaleźć ani jednego budynku datowanego na połowę XIII wieku bądź wcześniej.

Około 1235 roku Mongołowie ustanowili swoją władzę na terytorium Kaszmiru, górskiego obszaru znajdującego się na północ od Pendżabu. W latach 50. XIII wieku miejscowa ludność zorganizowała bunt przeciwko zainstalowanej tam administracji chana, ale bez większego skutku. Jak miało się okazać, był to jeden z ostatnich nabytków terytorialnych, który Mongołowie utrzymali na subkontynencie indyjskim przez dłuższy czas.

Artykuł składa się z więcej niż jednej strony. Poniżej znajdziesz numerację stron.

Leave a Comment

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

*