Różnice poszczególnych zagadnień prawa małżeńskiego w Kodeksach Prawa Kanonicznego z lat 1917 i 1983

Przeszkoda ślubów czystości

“KPK z 1917 r. postanawiał, że taką przeszkodę stanowi złożenie ślubów uroczystych, a nawet zwykłych, jeżeli w jakimś wypadku tak zadecydowała Stolica Apostolska”[8]

Can 1073. Item invalide matrimonium attentant religiosi qui vota sollemnia professi sint, aut vota simplicia, quibus ex speciali Sedis Apostolicae praescripto vis addita sit nuptias irritandi.

Także za nieważne uznaje się małżeństwo zakonników, którzy złożyli uroczyste śluby lub proste śluby, które przez przepisy szczególne Stolicy Apostolskiej nadają treści małżeństwa nieważność.

„Kodeks Prawa Kanonicznego Jana Pawła II postanawia, że tylko ważny, wieczysty ślub czystości, złożony publicznie, czyli w instytucie zakonnym (zarówno na prawie papieskim, jak i diecezjalnym), jest źródłem zrywającej przeszkody małżeńskiej. Naturalna bowiem słuszność domaga się wierności ślubowaniu złożonemu Bogu. Małżeństwo zawarte przez zakonnika nie pozwalałoby mu wypełniać ślubów zakonnych. Nie stanowią przeszkody zrywającej śluby czy przyrzeczenia składane w stowarzyszeniach życia apostolskiego i w instytutach świeckich. Jednak osoby związane tego rodzaju ślubami czy przyrzeczeniami powinny postarać się o zwolnienie od nich u kompetentnej władzy kościelnej, albo raczej o zamianę na równoznaczne zobowiązanie, które będzie możliwe do wypełnienia w stanie małżeńskim i równocześnie pożyteczne dla życia

duchowego małżonków i ich rodziny. Ta sama zasada odnosi się do ślubów prywatnych czystości, złożonych przez osoby nie należące do żadnego instytutu zakonnego lub świeckiego.”

Kan. 1088 – Nieważnie usiłują zawrzeć małżeństwo ci, którzy są związani wieczystym ślubem publicznym czystości w instytucie zakonnym.

Przeszkoda występku

“(…) przeszkoda – występku czyli małżonkobójstwa ulegała procesowi ewolucji. W pierwszych wiekach Kościoła źródła występku upatrywano w cudzołóstwie, karanym publiczną pokutą i zakazem zawierania nowego małżeństwa. Następnie czyny cudzołożne zaczęto wiązać z małżonkobójstwem. W średniowieczu Stolica Apostolska dodała zamach dwóch stron na życie współmałżonka, choćby nie miało związku z cudzołóstwem. Kodeks prawa kanonicznego z 1917 podtrzymał te ustalenia, natomiast KPK Jana Pawła II pozostawił jako jedyne źródło tej przeszkody – małżonkobójstwo.”[9]

Kodeks 1917

Can 1042 §2. 5.o Crimen ex adulterio cum promissione vel attentatione matrimonii etiam per civilem tantum actum.

Występek z cudzołóstwa z obietnicy lub usiłowanie małżeństwa również przez cywilne działanie.

Kodeks 1983

Kan. 1090

§ 1. Kto ze względu na zawarcie małżeństwa z określoną osobą zadaje śmierć jej współmałżonkowi lub własnemu, nieważnie usiłuje zawrzeć to małżeństwo.

§ 2. Nieważnie również usiłują zawrzeć małżeństwo ci, którzy poprzez fizyczny lub moralny współudział spowodowali śmierć współmałżonka.

Kodeks z 1983 r. zreformował oraz udoskonalił prawo kanoniczne, w tym prawo małżeńskie. Dokonał istotnych zmian, które znacząco wpływają na te sfery. Wprowadzenie tego kodeksu było konieczne, aby zareagować na archaizację niektórych fragmentów kodeksu z 1917. Przez te sześćdziesiąt sześć lat zmianie uległ nie tylko Kościół, ale cały świat. Kodeks Jana Pawła II był więc udaną próbą reformy prawa.

Należy pamiętać, że kodeks z 1917 roku, też był bardzo znaczącym dziełem kodyfikacyjnym, gdyż jako pierwszy nowoczesny kodeks podjął się dzieła uporządkowania oraz utworzenia prawa kanonicznego w fragmentach, które dotąd nie były statuowane w Kościele.

Judyta Anna Rykowska

Przypisy: