Już niebawem Zamek w Sztumie ponownie stanie się areną zmagań rycerskich, pokazów średniowiecznych umiejętności i tętniącego życiem jarmarku. XVI Festiwal Rycerski w Sztumie 2025 zapowiada się jako jedno z najważniejszych wydarzeń historyczno-kulturalnych w regionie. Wydarzenie, organizowane z pasją i dbałością o detale, będzie nosić imię Albrechta III Habsburga – postaci, której historia mocno wiąże się z dziejami sztumskiej warowni.
Festiwal, którego początki sięgają lat 90. XX wieku, przez ponad 30 lat wypracował swoją markę i zyskał uznanie zarówno w środowiskach rekonstruktorskich, jak i wśród lokalnych społeczności. Co roku przyciąga setki miłośników historii, rodziny z dziećmi, pasjonatów militariów oraz rzemieślników, którzy wspólnie tworzą żywy obraz minionych wieków.
Dzięki wsparciu instytucji kultury, samorządów lokalnych oraz wolontariuszy, XVI Festiwal Rycerski w Sztumie 2025 będzie okazją nie tylko do dobrej zabawy, ale także do pogłębienia wiedzy o średniowiecznej Europie i roli, jaką odgrywał w niej region Pomorza.
XVI Festiwal Rycerski w Sztumie 2025 – program
Tegoroczna edycja festiwalu planowana jest na weekend, który przeniesie uczestników w realia późnego średniowiecza. Program wydarzenia będzie niezwykle bogaty, pełen atrakcji zarówno dla dorosłych, jak i dzieci.
Sobota – wielki turniej rycerski, pokazy i inscenizacje
W sobotnie południe organizatorzy planują uroczyste rozpoczęcie festiwalu. Główna brama zamku otworzy się dla orkiestry dworskiej, konnych rycerzy i dam dworu, którzy powitają przybyły orszak arcyksięcia Albrechta III oraz wielkiego mistrza Konrada von Rotenstein – postaci historyczne, które zostaną odtworzone przez doświadczonych rekonstruktorów. Ceremoniał będzie oparty na autentycznych przekazach źródłowych i tradycjach heraldycznych.
| Godzina | Wydarzenie |
|---|---|
| 12:00 | Powitanie orszaku arcyksięcia Albrechta III oraz wielkiego mistrza Konrada von Rotenstein |
| 12:30 | Turniej konny sprawności rycerskiej (drużyna Albrechta III vs. goście) |
| 13:30 | Pokaz żonglerki chorągwiami |
| 14:00 | Turniej pieszych walk o nagrodę loży dam |
| 14:30 | Turniej bojowy walk pieszych – I runda |
| 14:30 | Teatrzyk dla dzieci: „Strachy na Lachy” |
| 15:00 | Turniej łuczniczy – I runda |
| 15:30 | Pokaz działania machin oblężniczych |
| 16:00 | Turniej konny bojowy – joust |
| 17:00 | Turniej bojowy walk pieszych – II runda |
| 17:00 | Turniej łuczniczy – II runda |
| 17:30 | Bieg Rycerski – tor przeszkód z humorem |
| 18:00 | Pokaz układania ptaków łowczych |
| 18:30 | Pokaz tańca średniowiecznego |
| 19:00 | Inscenizacja historyczna |
| 19:30 | Korowód turniejowy wokół zamku z udziałem uczestników i publiczności, wręczenie nagród |
| 20:00 | Koncert zespołu Daj Ognia |
Po oficjalnym rozpoczęciu, na uczestników czekać będą między innymi:
- Turniej konny sprawności rycerskiej – z udziałem reprezentacji księcia Albrechta i gości zagranicznych,
- Pokazy żonglerki chorągwiami – widowiskowa forma sztuki bitewno-paradnej wywodząca się z Włoch,
- Turniej pieszy o nagrodę loży dam – walki rycerzy w pełnym uzbrojeniu według zasad średniowiecznego kodeksu honorowego,
- Pokaz działania machin oblężniczych – takich jak trebusz czy balista, z realistycznymi rekonstrukcjami broni oblężniczej,
- Turniej konny bojowy (joust) – najbardziej efektowna forma rycerskiej rywalizacji, gdzie wojownicy na kopiach walczą konno,
- Turniej łuczniczy – rozgrywany w dwóch rundach, z udziałem łuczników w tradycyjnych strojach,
- Pokaz sokolnictwa – w tym układania ptaków łowczych, zgodnie z dawną sztuką łowiecką,
- Średniowieczny teatrzyk dla dzieci – przedstawienie „Strachy na Lachy” oparte na dawnych baśniach ludowych,
- Pokaz tańca średniowiecznego – z udziałem zespołów folklorystycznych specjalizujących się w tańcach dworskich,
- Inscenizacja historyczna – opowiadająca o wydarzeniach z czasów konfliktu Zakonu Krzyżackiego z Litwą i Polską,
- Bieg Rycerski – zabawna, ale wymagająca rywalizacja na torze przeszkód,
- Korowód turniejowy – przejście uczestników wokół zamku wraz z publicznością, zakończone wręczeniem nagród i wyróżnień.
Wieczór zakończy koncert zespołu Daj Ognia, który specjalizuje się w muzyce inspirowanej tradycją średniowiecznej Europy. Energia instrumentów dawnych, połączona z rytmem bębnów i lir korbowych, stworzy niepowtarzalny klimat.
Niedziela – jarmark, warsztaty i żywa historia
Drugi dzień wydarzenia, czyli niedziela, będzie miał spokojniejszy, bardziej rodzinny charakter. Od godziny 10:00 do 15:00 teren wokół zamku wypełni się stoiskami rzemieślników i kupców historycznych. XVI Festiwal Rycerski w Sztumie 2025 przewiduje otwarty jarmark średniowieczny, który umożliwi uczestnikom bezpośredni kontakt z dziedzictwem rzemiosła, kuchni i kultury dawnych wieków.
Zaplanowane warsztaty i prezentacje rzemieślnicze obejmą między innymi:
- kowalstwo historyczne – pokaz wykuwania narzędzi i ozdób z użyciem tradycyjnych metod,
- garncarstwo – praca na kole garncarskim, lepienie naczyń oraz wypalanie w piecu opalanym drewnem,
- zielarstwo i alchemia średniowieczna – pokaz wyrobu naturalnych maści, naparów i olejków,
- tkactwo i farbowanie tkanin – z użyciem barwników roślinnych i dawnych technik przędzenia,
- kaligrafię i iluminatorstwo – warsztaty pisma gęsim piórem i ozdabiania inicjałów.
To jednak nie tylko pokazy – uczestnicy będą mogli sami wziąć udział w wybranych aktywnościach, a przy stoiskach edukacyjnych pojawią się rekonstruktorzy gotowi odpowiadać na pytania, wyjaśniać historyczne konteksty i opowiadać o realiach życia codziennego w XIV i XV wieku.
Na jarmarku nie zabraknie także:
- regionalnych produktów spożywczych,
- replik broni, strojów i biżuterii średniowiecznej,
- naturalnych kosmetyków i świec woskowych,
- książek o tematyce historycznej,
- gier edukacyjnych dla dzieci.
XVI Festiwal Rycerski w Sztumie 2025 – symbol, historia i tożsamość miejsca
Nieodłącznym elementem tegorocznej edycji festiwalu będzie jego identyfikacja wizualna, która powstała w oparciu o ikonografię historyczną. Motywem przewodnim stała się postać księcia Albrechta III Habsburga, przedstawiona w pełnym uzbrojeniu turniejowym, zgodnym z ikonografią późnego średniowiecza. Na kropierzu, tarczy, labrach i chorągwi widnieje charakterystyczny herb: biały (srebrny) pas na czerwonym polu.
Choć ten motyw heraldyczny przypomina współczesną flagę Austrii, to właśnie on stał się – dzięki historycznemu przypadkowi – także barwą powiatu sztumskiego. Zgodnie z przekazem, książę Albrecht podczas jednej z wypraw wojennych na Żmudź, w drugiej połowie XIV wieku, zatrzymał się w sztumskim zamku. Urzeczony gościnnością mieszkańców, miał nie tylko wesprzeć rozbudowę twierdzy, ale także nadać jej swoje rodowe kolory.
Ten gest symboliczny miał duże znaczenie. Pokazuje, jak silnie splatają się dzieje regionu z historią europejską – poprzez małżeństwa dynastyczne, zmiany granic, sojusze i wrogie konflikty. Festiwal przypomni o tym w formie przystępnej, zrozumiałej dla każdego, nie tylko pasjonata historii.
XVI Festiwal Rycerski w Sztumie 2025 będzie nie tylko widowiskiem i atrakcją turystyczną, ale przede wszystkim żywą lekcją historii – dostępną dla każdego, bez względu na wiek i poziom wiedzy. Uczestnicy będą mogli z bliska przyjrzeć się realiom epoki, dotknąć materiałów, usłyszeć język rycerski, poczuć zapachy średniowiecznej kuchni i zobaczyć w akcji uzbrojonych wojowników.
To będzie także święto wspólnoty – mieszkańców Sztumu, miłośników historii, edukatorów, rodzin i wszystkich tych, którzy chcą odkrywać Europę sprzed wieków – nie w podręcznikach, lecz na żywo.
Zamek w Sztumie – miejsce, które przez wieki pełniło funkcję obronną, administracyjną i symboliczną – ponownie stanie się centrum wydarzeń. I znów będzie świadkiem spotkania ludzi różnych narodowości, pasji i talentów, których łączy jedno: chęć ożywienia przeszłości.
