Tego dnia 1424 roku urodził się Władysław III Warneńczyk, król Polski i Węgier
Władysław III Warneńczyk był synem Władysława Jagiełły i Zofii Holszańskiej. 25 lipca 1434 roku został koronowany na króla Polski, a 17 lipca 1440 roku na króla Węgier. Zginął 10 listopada 1444 roku w bitwie pod Warną, stąd przez potomnych zwany jest Warneńczykiem.
Kandydaturę starszego syna Jagiełły, Władysława zwanego Warneńczykiem, do objęcia tronu węgierskiego próbowano przeforsować już po śmierci Zygmunta Luksemburskiego. Domagali się tego sami Węgrzy, którzy wskazywali na historyczne powiązania z Polską.
Wtedy jednak tron objął zięć zmarłego Zygmunta Luksemburskiego, Albrecht II Habsburg. Zmarł on jednak w 1439 roku, nie pozostawiając męskiego potomka. Jego syn Władysław urodził się bowiem jako pogrobowiec – 22 lutego 1440 roku.
W związku z tym już 1 stycznia 1440 roku powrócono do rozmów o kandydaturze Warneńczyka na króla Węgier. Tym razem wygrał on elekcję 8 marca 1440 roku, a 17 lipca 1440 roku został koronowany na króla Węgier. Miał wtedy niecałe 16 lat.
Barbara Cylejska uwięziona przez męża
Tuż przed śmiercią Zygmunta Luksemburskiego, jego 2. żona, Barbara Cylejska, planowała wyjść sama za starszego syna Jagiełły – Władysława Warneńczyka lub wydać za niego swoją córkę – Elżbietę Luksemburską lub którąś z wnuczek.
Gdy o planach żony dowiedział się schorowany już Zygmunt Luksemburski, kazał ją 5 grudnia 1437 roku uwięzić. Władca sam zmarł 9 grudnia 1437 roku. 1 stycznia 1438 roku królem Węgier został Albrecht II Habsburg, a wraz z nim na królową węgierską została koronowana jego żona Elżbieta Luksemburska.
Wtedy też wolność odzyskała cesarzowa Barbara Cylejska. Po koronacji Albrechta II Habsburga i Elżbiety Luksemburskiej na króla i królową Węgier, Barbara Cylejska musiała opuścić zajmowane na Węgrzech zamki oraz opuścić kraj Madziarów.
Schronienie znalazła w Polsce, której królem był kiedyś prapradziad jej córki – Kazimierz III Wielki. Cesarzowa-wdowa została bardzo szczodrze przyjęta nad Wisłą. Nadano jej zamek, miasto i ziemię sandomierską ze wszystkimi dochodami królewskimi.
Koronacja Władysława V Pogrobowca na króla Węgier
Albrecht II Habsburg nie nacieszył się długo królowaniem na Węgrzech i w Czechach (bo wkrótce otrzymał także koronę św. Wacława). Monarcha zmarł w 1439 roku pozostawiając ciężarną żonę. Elżbieta Luksemburska nie wiedząc jeszcze, że urodzi syna, planowała poślubić Władysława Warneńczyka, który miał zostać królem Węgier.
Elżbieta chciała w ten sposób utrzymać władzę nad Balatonem. Jednak 22 lutego 1440 roku urodziła syna Władysława, który z uwagi na to, że urodził się po śmierci ojca, zyskał przydomek „Pogrobowiec”. Wówczas plany Elżbiety uległy zmianie.
Wymusiła koronację niemowlęcia na króla Węgier. W tym celu zmusiła dwórkę do wykradzenia korony św. Stefana. Takie działania były potrzebne, bo królem Węgier miał zostać starszy syn Jagiełły – Władysław Warneńczyk.
8 marca 1440 roku doszło do elekcji Władysława Warneńczyka na króla Węgier. Król Polski i Węgier musiał podpisać zobowiązanie, że poślubi Elżbietę Luksemburską i pomoże jej synowi w przejęciu władzy w krajach należących do ojca. W razie gdyby Warneńczyk zmarł bezpotomnie, to Władysław Pogrobowiec zyskiwał prawa do tronu Węgier.
Dłużniczka Habsburgów
Elżbieta Luksemburska w listopadzie 1440 roku zaciągnęła pożyczkę u kuzyna swojego zmarłego męża – Fryderyka III Habsburga, który pożyczył jej pod zastaw austriackiego miasta Steyer 9000 guldenów. Wówczas także ustanowiła Fryderyka III Habsburga prawnym opiekunem swoich dzieci, na czas wojny.
Wkrótce, w 1441 roku Elżbieta Luksemburska zażądała zwrotu od Fryderyka III Habsburga swoich dzieci. Chciała też odzyskać koronę Węgier twierdząc, że „nie mogła być tak bezrozumna, aby Władysławowi królowi Polskiemu bardziej życzyła korony Węgierskiej niż własnemu synowi.”
Na Węgrzech rozpętała się wojna domowa, a Elżbieta Luksemburska prosiła Fryderyka III Habsburga (syna kuzynki Warneńczyka) o pomoc w tej wojnie. Jednocześnie ostrzegała kuzyna zmarłego męża, że za chwilę może on mieć na głowie wojska Władysława Warneńczyka, które planują zaatakować Wiedeń.
Propozycja ożenku Władysława Warneńczyka z wnuczką Zygmunta Luksemburskiego i śmierć Elżbiety Luksemburskiej
Wkrótce córka Zygmunta Luksemburskiego, który przed laty chciał oddać Władysławowi Jagielle Śląsk wraz z ręką wdowy po Wacławie IV Luksemburskim – Zofii Bawarskiej, obiecała Władysławowi Warneńczykowi rękę swojej córki Anny, siostry przyszłej królowej Polski – Elżbiety wraz ze Śląskiem.
Dla strony polskiej było to bardzo dobre rozwiązanie, ponieważ od lat chcieli odzyskać Śląsk utracony jeszcze za panowania Kazimierza III Wielkiego. Ceną było zrzeczenie się przez Warneńczyka korony św. Stefana na rzecz Władysława Pogrobowca.
Dodatkowo, już wtedy była mowa o wydaniu młodszej siostry Anny, Elżbiety Rakuszanki za młodszego brata Władysława Warneńczyka – Kazimierza, który wówczas był wielkim księciem litewskim.
14 grudnia 1442 roku doszło do ugody kończącej wojnę domową na Węgrzech. Wówczas Elżbieta Luksemburska spotkała się z Władysławem Warneńczykiem, który obdarował ją czarną szubą przetykaną złotem i podbitą sobolami. Królowa Elżbieta Luksemburska dała natomiast Warneńczykowi kilka wierzchowców.
Następnie Władysław Warneńczyk opuścił Elżbietę i wrócił do węgierskiej Budy. 19 grudnia 1442 roku Elżbieta Luksemburska zmarła. Jako przyczynę śmierci królowej podano biegunki i zadawnioną chorobę kobiecą. W kronikach austriackich natomiast można przeczytać kłamliwe oskarżenia, jakoby za śmierć Elżbiety Luksemburskiej odpowiadał król Władysław Warneńczyk. Owa sobolowa szuba, którą podarował on Elżbiecie miała być zatruta.
Legenda. Czy Władysław Warneńczyk przeżył bitwę pod Warną?
Krzysztof Kolumb był Genueńczykiem, ale według legendy mógł być… wnukiem króla Polski Władysława II Jagiełły i królowej Zofii Holszańskiej. Wszystko dlatego, że według krążących legend Władysław Warneńczyk miał przeżyć bitwę pod Warną i uciec.
Zajrzyj też tu: Gdzie i jak zginął Władysław III Warneńczyk?
Miał ukrywać się na Maderze i mieć syna, który pływał po morzach i oceanach. Tym synem miał być właśnie Krzysztof Kolumb. Dlaczego Warneńczyk miał uciec na Maderę?
Starszy syn Jagiełły miał obawiać się powrotu do swojego królestwa i konsekwencji, jakie mogłyby go spotkać za zerwanie układu segedyńskiego. Teoria ta została spopularyzowana przez Zbigniewa Święcha, który również rozpowszechnił teorię o tym, jakoby rzekomo była klątwa króla Kazimierza IV Jagiellończyka.
Mieli się o niej przekonać badacze, którzy w latach 70. XX wieku otworzyli królewski sarkofag, a później nastąpiła seria zagadkowych zgonów. Prawda była taka, że w sarkofagu rozwijał się grzyb – kropidlak. Bardzo niebezpieczny dla człowieka. To wdychanie jego oparów spowodowało śmierć tych naukowców.
Podobnie było z teorią o tym, że Warneńczyk cudem przeżył bitwę pod Warną. Plotkę tę rozpuszczali ludzie, którzy wierzyli, że ostatniemu krzyżowcowi Europy, jak był i jest nazywany Władysław Warneńczyk, udało się pokonać Turków.
Źródło:
Robert Frost, Historia unii polsko-litewskiej. Powstanie i rozwój 1385-1569, Poznań 2018.
Piotr Wojciechowski
