Jednostka 731 | Recenzja

Jednostka 731, Gold Hal

Druga wojna światowa na Dalekim Wschodzie przyniosła okrucieństwo niczym nie ustępujące temu, którego doświadczyli obywatele państw Europejskich. Nakładem Wydawnictwa Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie ukazała się bardzo interesująca publikacja podejmująca trudną, aczkolwiek bardzo ważną tematykę okrutnych eksperymentów jakim japońska jednostka 731 poddawała bezbronnych jeńców wojennych oraz cywilów, zamieszkujących terytoria kontrolowane przez Cesarstwo Japonii podczas II wojny światowej. Historia jednostki 731 to opis niewysłowionych cierpień, jakich doświadczyli ludzie nazywani przez Japończyków „kłodami”, czyli osoby przeznaczone jako materiał do badań.

Wiwisekcje, dysekcje, badania nad odmrożeniami, infekowanie zdrowych osób patogenami dżumy, cholery, epidemicznej gorączki krwotocznej i innych chorób zakaźnych to tylko niektóre, wybrane obszary badawcze jakimi zajmowała się jednostka 731. Książka Hala Golda jest bardzo interesującym świadectwem niesamowitego okrucieństwa, które niestety miało również swój europejski odpowiednik w postaci słynnego doktora Mengele. Choć tematyka jaką autor zdecydował się poruszyć jest tematem trudnym, jego publikacja ma ogromne znaczenie dla martyrologii konfliktu zbrojnego na Dalekim Wschodzie. Gold rzuca więcej światła na jednostkę, której historia przez wiele lat po wojnie była w Japonii tematem tabu. Świadkom i uczestnikom potwornych zbrodni zakazano mówić prawdy o tamtych wydarzeniach, jednak po latach sumienie nie wszystkim pozwoliło zabrać tajemnicę do grobu. Dzięki temu autorowi udało się rzucić więcej światła na mroczną historię jednostki 731.

Broń bakteriologiczna budzi grozę od wieków. Jej powstanie, na szczęście dla ludzkości, nie zdeterminowało ostatnich konfliktów zbrojnych na skalę światową, co nie znaczy, że nie została użyta. Autor porusza bardzo interesujące wątki dotyczące badań, testów, procesu planowania a także przeprowadzania ataków bronią bakteriologiczną przez Cesarską Armię Japonii zarówno podczas II wojny światowej jak i w okresie ją poprzedzającym. Opisy wykorzystania patogenów dżumy w Chinach budzą grozę biorąc pod uwagę, że celem ataku stała się bezbronna ludność cywilna. Całość narracji podzielona jest na dwie części. W pierwszej autor opisuje historię jednostki 731 oraz jej filii. Drugą część stanowią relacje świadków i uczestników makabrycznych wydarzeń opisywanych w książce.

Historia jednostki 731 jest tym bardziej makabryczna jeśli weźmie się pod uwagę, że jej trzon składał się z lekarzy. Autor wielokrotnie podkreśla paradoks jakim było zadawanie niewyobrażalnych cierpień w imię badań naukowych, które w praktyce nie zawsze miały jednak cokolwiek wspólnego z nauką. Książka Hala Golda to wspaniały przyczynek do dyskusji nad granicą, której nie wolno przekraczać nawet w imię źle rozumianego dobra nauki. Ciemna strona ludzkiej natury objawiła się w całej okazałości w piekle, jakie Japończycy zgotowali osobom, którym odmówiono człowieczeństwa uważając je za „zużywalny materiał badawczy”.

Książkę wydano w miękkiej oprawie. Czcionka oraz jakość papieru nie budzą zastrzeżeń. Pod tekstem sporadycznie występują przypisy rzeczowe opracowane przez tłumacza. Książka nie posiada aparatu krytycznego niemniej jednak na jej końcu znajduje się wybrana bibliografia uwzględniająca zasoby archiwów z których autor skorzystał. Literówki występują bardzo rzadko i są niemal niezauważalne. Ciekawą ozdobę narracji stanowi zaledwie kilka zdjęć, które obrazują przebieg wystawy „Jednostka 731”, którą autor zorganizował w Japonii. Autor w toku narracji porusza wiele skomplikowanych zagadnień z zakresu medycyny, jednak mimo to całość napisana jest prostym i zrozumiałym językiem.

Książkę Hala Golda polecam każdemu, kto interesuje się historią XX wieku. Jest to bardzo interesująca pozycja, którą naprawdę warto umieścić w domowej bibliotece. Koszmar, jaki spotkał wiele ofiar jednostki 731 niewątpliwie zasługuje na pamięć, także wśród polskich czytelników. Metody badań japońskich naukowców opisywane przez autora bywają momentami makabryczne, jednak niezbicie dowodzą do czego prowadzi szowinistyczna mentalność w jakiej wychowywano japońskie społeczeństwo w okresie międzywojennym. Jest to świadectwo okrucieństwa zrodzonego w imię źle rozumianego dobra wyższego, gdzie życie ludzkie zatraciło swą wartość w oczach lekarzy, którzy pierwotnie przysięgali je chronić. Autor we wstępnie słusznie zauważa, że historia jednostki 731 nie jest rozdziałem zamkniętym, ponieważ po dziś dzień wielu świadków czy uczestników tamtych wydarzeń musi się zmagać z mrocznym piętnem przeszłości.

Ocena recenzenta: 5/6

Maciej Kościuszko

Leave a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*