Katarzyna II Wielka i Stanisław August Poniatowski

Katarzyna II Wielka – seks, polityka i dzisiejsza Rosja

Katarzyna II Wielka – seks, polityka i dzisiejsza Rosja. Najciekawsze wątki z życia słynnej carycy

Katarzyna II Wielka – wielka jeszcze za życia, żona, kochanka (w tym Stanisława Augusta Poniatowskiego), matka, mecenas sztuki. Czy rosyjska caryca była Niemką? Ilu miała kochanków? Z jakich jej osiągnięć Rosja korzysta dzisiaj? Przeczytaj o najciekawszych wątkach dotyczących najsłynniejszej carycy w historii Rosji.

W skrócie:

Czy Katarzyna II była Polką? Niemką? Pochodzenie Katarzyny Wielkiej

Katarzyna II urodziła się 2 maja 1729 roku w Szczecinie nad Odrą jako Zofia Fryderyka Augusta, z niem. Sophie Friederike Auguste von Anhalt-Zerbst. Imię „Katarzyna” przyjęła później, przechodząc na wyznanie prawosławne. Szczecin wówczas leżał pod panowaniem Królestwa Prus. Toteż Katarzyna II przez miejsce urodzenia była Niemką. Z pochodzenia również.

Jej matką była Joanna Elżbieta Holstein-Gottorp (1712-1760), księżniczka Anhalt-Zerbst z dynastii holsztyńskiej. Jej ojciec, Chrystian August (1690-1747), książę Anhalt-Zerbst, pochodził z dynastii askańskiej (anhalckiej). Katarzyna (Zofia) była też siostrzenicą królów Szwecji Gustawa III i Karola XIII.

Dzieciństwo przyszła caryca spędziła w Szczecinie, jej ojciec pełnił funkcję gubernatora miasta. Przebywała też w Brunszwiku, Zerbst, Berlinie i Varelu, była wychowywana jak prawdziwa niemiecka księżniczka, oprócz języka niemieckiego władała także językiem francuskim.

Katarzyna II Wielka

Kto by pomyślał, że Katarzyna, która była przecież Niemką, zasiądzie wkrótce na rosyjskim tronie! Jakby tego było mało, przyszła caryca Katarzyna II urodziła się w Szczecinie. Gdzie dokładnie, to szczegółowo opisuję w “Spowiedzi carycy Katarzyny II” – powiedział w wywiadzie Christopher Macht, autor książki Spowiedź carycy Katarzyny II.

W tym czasie władzę w Rosji sprawowała caryca Elżbieta Piotrowna Romanowa (w latach 1741-1762), córka Piotra I i Katarzyny I, która nie miała własnego potomka. Chciała, by jej następcą był, przysposobiony przez nią, Piotr Ulryk – późniejszy Piotr III, wnuk cara Piotra I.

Młodość spędzał na holsztyńskim dworze. Już wtedy budził niepokój swoim zachowaniem i dziecinnym podejściem do poważnych spraw. Nigdy nie przyłożył wagi do nauki rosyjskiego czy poznania zasad panujących w Rosji. Co więcej, miał lekceważące podejście względem wiary prawosławnej – którą musiał przyjąć.

Miał on pierwotnie objąć tron w Szwecji, ale – mimo słabego zdrowia – caryca wyznaczyła go na swojego następcę. Musiała mu jednak znaleźć odpowiednią żonę, by mogli spłodzić potomka i zabezpieczyć sukcesję na rosyjskim tronie.

Wchodząc pod ten link możesz nabyć tę książkę z kodem CARYCA ze zniżką 40% – TUTAJ KUPISZ Z RABATEM

Katarzyna II Wielka i car Piotr III

Kuzynką drugiego stopnia Piotra była właśnie Zofia. Rodzina księżniczki, zwłaszcza jej matka, postarała się, aby została ona wzięta pod uwagę przy wyborze kandydatki. Jako kilkunastoletnia dziewczyna, Zofia w styczniu 1744 roku ruszyła w podróż do Rosji, którą zakończyła wiele tygodni później. Szybko nauczyła się języka rosyjskiego, rosyjskiej kultury i zwyczajów, a także przeszła na wyznanie prawosławne, przyjmując imię Katarzyna, być może ku czci matki ówczesnej carycy. Wtedy też otrzymała tytuł Wielkiej Księżnej.

Jeszcze latem tego roku odbyły się zaręczyny i ślub Katarzyny z Piotrem. Zabawy weselne trwały 10 dni i ponoć organizowała je sama caryca Elżbieta.

Ślub Katarzyny i Piotra

Małżeństwo nie było ani szczęśliwe, ani owocne. Piotr prawdopodobnie zmagał się z poważnymi zaburzeniami, nadal bawił się ołowianymi żołnierzykami i na początku nawet angażował w te zabawy swoją żonę. Sprawy łóżkowe również pozostawiały wiele do życzenia, a Piotr nie wyrażał uczuć i zainteresowania Katarzyną jako żoną. Ich małżeństwo mogło nawet nigdy nie zostać skonsumowane, jak wynika z zapisków samej carycy.

Zamach stanu – jak Katarzyna II Wielka przejęła władzę w Rosji

W 1762 roku zmarła caryca Elżbieta Piotrowna. Władzę po niej objął, jak zaplanowano, mąż Katarzyny – jako car Piotr III. I Piotr, i Katarzyna, byli z pochodzenia Niemcami. Ale Katarzyna uczyła się być Rosjanką, gorliwie chłonęła nową wiarę, uczestnicząc we wszystkich nabożeństwach mimo, że jej ojciec, luteranin, nie pogodził się ze zmianą religii swojej córki. Uczyła się rosyjskich zwyczajów, rosyjskiej kultury, integrowała się na dworze.

Katarzyna II Wielka w dniu zamachu stanu

A Piotr wciąż bawił się żołnierzykami, i to w pruskim mundurze, nie przykładając w ogóle wagi do nauki języka rosyjskiego. Kiedy tylko się dało, mówił po niemiecku. Gardził nowoprzyjętą religią i nie zwracał takiej uwagi na rosyjskie zwyczaje. Miał wygłupiać się nawet na uroczystościach pogrzebowych carycy. Zdecydowanie był mniej popularnym kandydatem na władcę, niż jego małżonka.

Polityka nowego cara zapowiadała się tragicznie dla państwa. Zaplanował on bowiem m.in. wojnę z Danią. Jego rządy nie potrwały długo – zaledwie 6 miesięcy. Katarzyna zaczęła planować zamach stanu z zaufanymi osobami ze swojego otoczenia, w tym ze swoim faworytem, Griegorijem Orłowem. Gdy Piotr wracał z kampanii duńskiej, Katarzyna dokonała zamachu stanu. Miała za sobą wojsko i wielu innych sprzymierzeńców. Piotra na tronie prawie nikt nie chciał.

Musiał on ustąpić na rzecz Katarzyny, która w lipcu 1762 roku została carycą jako Katarzyna II, jeszcze za życia nazwana później Katarzyną Wielką. Niedługo później Piotr zmarł, a właściwie – został zamordowany.

Ilu kochanków miała Katarzyna II Wielka? Życie seksualne carycy

Jedną z najczęściej poruszanych kwestii z historii życia Katarzyny II Wielkiej, jest jej życie miłosne. Wokół jej osoby urosło wiele legend mówiących o niezmierzonej rzeszy kochanków, orgiach na porządku dziennym, a nawet specjalnym pokoju rozkoszy, w którym caryca oddawała się rozpuście.

Faktycznie, wiele wskazuje na to, że Katarzyna II Wielka miała wielu kochanków, i to jeszcze zanim została carycą, a nawet zanim jej mąż został carem. Ale należy pamiętać, że nie była ona wyjątkiem na carskim dworze, a luźne relacje seksualne w pałacu (i nie tylko) były na porządku dziennym. Pierwszego kochanka caryca wzięła sobie po tym, gdy jej mąż, Piotr, sam wziął sobie kochankę, jednocześnie do tej pory nie konsumując ich małżeństwa. A pamiętajmy, że caryca Elżbieta oczekiwała potomka jeszcze zanim Katarzyna została Katarzyną, a była księżniczką Zofią i dopiero pretendowała, by zostać żoną Piotra Fiodorowicza.

Pierwszym kochankiem Katarzyny, i prawdopodobnie pierwszym mężczyzną w jej życiu, był Siergiej Sałtykow (1726-1765). Pochodził z wpływowej rodziny bojarów. Istnieją spekulacje, jakoby to on był biologicznym ojcem Pawła, formalnie pierwszego dziecka Katarzyny i Piotra. Sama Katarzyna w swoich wspomnieniach zaznaczyła jednak, że biologicznym ojcem Pawła był Piotr. Ale o tym później.

Aleksiej i Grigorij Orłow

W kolejnych latach Katarzyna miała wielu faworytów, takich jak m.in. ostatniego króla Polski Stanisława Augusta Poniatowskiego (zanim jeszcze został wybrany na króla), wspomnianego już Grigorija Grigorjewicza Orłowa, Aleksandra Wasilczikowa, Grigorija Potiomkina czy Iwana Rimskiego-Korsakowa.

Oprócz wieloletnich kochanków (czasem kilku naraz), Katarzyna oddawała się także spontanicznym przyjemnościom i jednorazowym wyskokom ze strażnikiem spod swojej komnaty, gdy naszła ją ochota, ale też z dyplomatami, śpiewakami czy kucharzem. Również z kobietami.

Carycy miały pomagać jej damy, w weryfikowaniu potencjalnego kochanka. Jednak nie musiało to być wcale regułą, skoro gdy tylko władczynię naszła ochota, zaciągała do swojego łoża przypadkowego strażnika czy innego żołnierza. Kwestia weryfikacji kochanków dotyczyła raczej długofalowych romansów, często wieloletnich. W wyborze faworytów miał pomagać jeden z ex – już wtedy – Grigorij Potiomkin.

Caryca Katarzyna miała mieć nawet specjalny pokój rozkoszy, w którym był nawet stół z drewnianymi fallusami. Co więcej, miała ona nawet osoby, które testowały jej przyszłych kochanków. Dopiero, gdy taki kandydat pozytywnie zdawał egzamin, wówczas był dopuszczany do sypialni carycy. Zresztą koniec końców, caryca miała zginąć, siedząc na toalecie. Miała to być zemsta jednego z kochanków – przekonuje w wywiadzie Macht.

Według tej wersji, gdy Katarzyna siedziała na toalecie, z deski klozetowej wystrzeliły na sprężynie ukryte wcześniej ostrza, które zabiły władczynię w wieku 67 lat.

Inną wersją opisującą śmierć Katarzyny jest wątek stosunku carycy z… koniem. Teoria głosi, że w trakcie stosunku ze zwierzęciem, uprząż na którym był trzymany ogier pękła, a Katarzyna została przez niego zmiażdżona.

Istnieje legenda, że Katarzyna Wielka zamówiła w Gatczynie erotyczny gabinet – wspomniany pokój rozkoszy, którego meble były dość nietypowe. Nie ma potwierdzenia, że ów gabinet faktycznie istniał. Meble w nim rzekomo znajdujące się zamiast nóg miały fallusy, sztuczne penisy znajdowały się także na ścianach i specjalnych siedzeniach.

Pałac w Gatczynie

Legendy o tym gabinecie pojawiły się dopiero po śmierci Katarzyny Wielkiej, a doniesienia o tym, że oficerowie Wehrmachtu widzieli te meble podczas inwazji na Związek Radziecki w 1940 roku, są kwestionowane przez historyków, ponieważ inwazja ta miała miejsce rok później (!). Mimo to, historia ta cieszy się wciąż zainteresowaniem i jest często opowiadana jako anegdota. Bez względu na to, czy to prawda, pojawienie się tego typu spekulacji wskazuje, że faktycznie Katarzyna mogła prowadzić rozwiązłe życie do tego stopnia, że naraziła się na tego typu plotki.

Katarzyna II Wielka i Grigorij Potiomkin

W trakcie zamachu stanu, którego dokonywała Katarzyna, Grigorij Potiomkin miał zauważyć, że ta nie ma temblaka przy swojej szabli i ofiarował jej swój własny. Zwrócił tym uwagę przyszłej carycy i wkrótce rozwinął się między nimi namiętny romans. Ale najpierw, został awansowany na porucznika i otrzymał 600 chłopów pańszczyźnianych i 18 000 rubli. Względem tego, ile złota dostał od Katarzyny do końca swojego życia, te kilkanaście tysięcy rubli to – delikatnie mówiąc – nic. Szacuje się bowiem, że w sumie miał otrzymać kilkadziesiąt milionów rubli.

Grigorij Potiomkin i Katarzyna Wielka

Po zamachu stanu Potiomkin udał się do Szwecji, by przekazać wieści o zmianie władcy. Gdy wrócił, został doradcą Katarzyny i miał reputację jej kochanka. Wkrótce jednak, w niejasnych okolicznościach, stracił lewe oko i oddalił się z dworu. Wrócił na prośbę carycy.

Bliższą, bardziej intymną relację Potiomkin i Katarzyna nawiązali w połowie lat 70. Pisali sobie liściki, rozmawiali o wielu szczegółach ze swojego życia i spędzali wiele wspólnego czasu w saunie Pałacu Zimowego. Istnieją nawet teorie, że się pobrali.

Ilu kochanków miała Katarzyna II Wielka? Tego określić z całą pewnością nie można. Z pewnością – wielu. Przynajmniej kilkunastu – takich, z którymi nie oddawała się jednorazowej przygodzie, a pozwalała sobie na o wiele dłuższy romans. I którzy są znani z nazwiska.

Katarzyna II Wielka i Stanisław August Poniatowski. Romans i sprawa polska

Najsłynniejszym (dzisiaj) kochankiem Katarzyny II był ostatni król Polski, Stanisław August Poniatowski. Został nim jednak jeszcze zanim był królem – a zaledwie dwudziestoparoletnim młodzieńcem. Pierwszy stosunek Katarzyny ze Stanisławem miał być właściwie jego pierwszym, a Katarzyna miała go rozdziewiczyć. Scena, w której doszło do ich pierwszego łóżkowego spotkania, z perspektywy czasu przypomina kabaret. Przyszły król Stanisław nie miał pojęcia, co go miało czekać tego wieczoru – mówi Macht w wywiadzie.

Młody Stanisław był związany z Familią Czartoryskich. Jako sekretarz brytyjskiego ambasadora Charlesa Hanbury Williamsa udał się do Petersburga, gdzie poznał Katarzynę – wówczas jeszcze tylko żonę następcy carskiego tronu. Kilka miesięcy później nawiązali romans.

Charles Hanbury Williams

Owocem tego romansu była Anna Piotrowna, która zmarła niecałe 1,5 roku po narodzinach.

Jednak relacje Stanisława z Katarzyną to coś więcej, niż zwykły romans. Zarówno wtedy jak i teraz Rosji zależy na tym, by mieć jak największy wpływ na polskie państwo. Przypominam, że to rękami ostatniego króla Polski, Stanisława Augusta Poniatowskiego, caryca dokonała rozbioru Rzeczypospolitej. Gdyby dzisiaj Rosja miała taką samą możliwość, zapewne by z niej chętnie skorzystała. Zresztą Władimir Putin, nazywany nieprzypadkowo carem, sam porównywał się do cara Piotra Wielkiego. Co więcej, proszę sobie wyobrazić, że na co dzień Władimir Putin urzęduje w Pałacu Senackim – powiedział Macht.

Zaledwie dwa lata po objęciu carskiego tronu, Katarzyna posadziła na polskim tronie Stanisława Augusta Poniatowskiego – po śmierci króla Augusta III Sasa w 1763 roku. Postarała się o to bardzo i było jej to na rękę – była to część planu jej polityki zagranicznej. Już w roku objęcia władzy, dogadała się bowiem z Prusami. Co ciekawe, koronacja Poniatowskiego odbyła się w dniu imienin Katarzyny – 25 listopada.

W 1768 roku uchwalono w Rzeczypospolitej prawa kardynalne, na straży których stało Imperium Rosyjskie – w osobie Katarzyny II. Wkrótce potem jako sprzeciw, w obronie wolności Rzeczypospolitej, zawiązano konfederację barską przeciwko królowi i Rosji. W 1772 roku podpisano traktat rozbiorowy Rzeczypospolitej, która nadal pozostawała pod protektoratem Rosji.

Po koronacji Stanisława, spotkał się on z Katarzyną dopiero w 1787 roku w Kaniowie. Kilka lat później, w Rzeczypospolitej uchwalono konstytucję, a zaraz po tym zawiązano przeciwko niej konfederację targowicką i rozpoczęła się wojna polsko-rosyjska. Katarzyna II z przyjemnością poparła targowiczan, gdyż swoboda podejmowania decyzji w RP była jej nie na rękę, a tym bardziej uchwały nowopowstałej konstytucji.

Odjazd Katarzyny II z Kaniowa w 1787

Ponadto, wymusiła na Stanisławie, aby przystąpił do targowiczan sprzeciwiając się konstytucji. Na początku 1793 roku podpisano II rozbiór Polski. Już wtedy król Polski pisał do carycy, że pragnie abdykacji. W tym samym roku w Grodnie zwołano ostatni sejm. Jednocześnie w Polsce panował tzw. kryzys bankowy. Niewypłacalny król był zdany na przyjęcie „darowizny” od Rosji.

Na początku następnego roku Katarzyna wymusiła na Stanisławie, aby wydał uniwersał nakazujący zwrot i zakaz noszenia odznak Orderu Virtuti Militari. Parę miesięcy później wybuchło powstanie kościuszkowskie (insurekcja kościuszkowska). Po jego upadku doszło do III rozbioru Polski, a Stanisław August Poniatowski abdykował – w dniu imienin Katarzyny, dokładnie 31 lat po swojej koronacji.

Były król otrzymywał pensję od carycy, ta jednak niecały rok później zmarła – 17 listopada 1796 roku. Tron po niej objął jej syn – Paweł I. Nienawidził on swojej matki i początki jego panowania naznaczone były zemstą wobec rodzicielki w różnych aspektach.

Człowiek, który nie cierpiał swojej matki i chciał absolutnie odciąć się od tego, co uczyniła jego poprzedniczka. To on umieścił Stanisława Augusta, który abdykował po trzecim rozbiorze Rzeczypospolitej w 1795 roku i osiadł w Petersburgu, w  Pałacu Marmurowym. Pałac został zbudowany w przeszłości dla kochanka carycy Grigorija Orłowa – tego samego, który zastąpił Poniatowskiego w roli faworyta Katarzyny… Car Paweł na tym nie poprzestał. Wypuścił na wolność wielu ludzi, których uwięziła jego matka. Co więcej, niecałe dwa dni po tym, gdy Katarzyna umarła, postanowił, by obok jej trumny w  Pałacu Zimowym umieścić trumnę swego domniemanego ojca Piotra III. Ponadto postanowił zwolnić z więzienia Tadeusza Kościuszkę, naczelnika powstania z 1794 roku. Warunek był tylko jeden – miał on nigdy więcej nie wrócić do Polski.

Tego dnia Stanisław August jak gdyby nigdy nic zaczął dzień od tego, co zwykle – od spożycia filiżanki bulionu. Jednak już chwilę później zasłabł i padł na ziemię. Jeszcze tego samego dnia ogłoszono, że jest martwy. Car Paweł pochował polskiego króla z  honorami godnymi władcy.

Pogrzeb i uroczystości żałobne trwały blisko dwa tygodnie. Co ciekawe, zaraz po śmierci Poniatowskiego cały dwór mówił o tym, że Poniatowski zmarł z czyjąś pomocą. W jego agonii miał pomóc szpieg działający na zlecenie króla Prus, który do wspomnianego bulionu miał mu dolać truciznę. Słysząc to, car Paweł nakazał, by to sprawdzić. Sekcja zwłok nie potwierdziła jednak tych plotek. Poniatowski zmarł z przyczyn naturalnych. Prawdopodobnie…[1].  

Dziedzictwo Katarzyny II

Caryca Katarzyna II Wielka do dziś jest jedną z najbardziej znanych postaci historycznych, nie tylko swojej epoki, ale w ogóle. W Polsce jest kojarzona przede wszystkim ze względu na romans ze Stanisławem Augustem i rozbiory Polski.

Oprócz niezmierzonej ilości historyjek i legend na temat jej rozpustnego życia, pozostawiła jednak po sobie znacznie więcej. A według Machta caryca Katarzyna II jest nieodłącznym elementem współczesnej władzy w Rosji. To nie przypadek, że w sali reprezentacyjnej widać posągi Katarzyny II, Piotra I, Aleksandra II i Mikołaja I. Wielka czwórka, podziwiana przez Putina. Nawiasem mówiąc, jakiś czas temu pewien brytyjski historyk stwierdził, że Putin panicznie boi się rewolucji, podobnie jak wspomniany car Mikołaj I. A poza tym uważa się za jego kontynuatora. I ciągle ma w pamięci carycę Katarzynę II, za czasów której rosyjskie imperium pomnażało swoje terytoria.

Rosyjskie oświecenie. Kultura i sztuka za panowania słynnej carycy

Katarzyna Wielka była mecenasem sztuki, literatury i nauki. Zapoczątkowała kolekcję, której eksponaty stały się ekspozycją Muzeum Ermitażu, mieszczącym się obecnie w Pałacu Zimowym. Aby pomieścić swoją wciąż rosnącą kolekcję obrazów, rzeźb i książek, zleciła budowę Ermitażu w 1770 roku. Do 1790 roku znalazło się w nim 38 000 książek, 10 000 klejnotów i 10 000 obrazów.

O tej kwestii również wypowiedział się Macht: to caryca Katarzyna II stworzyła ogromne muzeum Ermitaż, będące jednym z największych obiektów muzealnych na świecie. Dzięki niej Rosja do dzisiaj posiada dzieła Rafaela, Rubensa czy Rembrandta. Do tego mamy ogromny wysyp potężnych pałaców, z Carskim Siołem na czele. (…) Wszystko musi być wielkie. Nawet caryca Katarzyna II jest przecież nazywana wielką.

Ermitaż

W Carskim Siole w maju 1770 rok zasadziła pierwszy ogród w stylu angielskim. Kolekcjonowała także chińską sztukę i porcelanę. Zbudowała chiński pałac w Oranienbaum w latach 1762-1766, zaprojektowany przez włoskiego architekta Antonio Rinaldiego. Utrzymywała kontakty z Wolterem (przez blisko 15 lat pisali do siebie listy), Diderotem i d’Alembertem, którzy później ugruntowali jej reputację w swoich pismach.

Czy Katarzyna II Wielka miała dzieci? Potomstwo rozpustnej carycy

Katarzyna II była w ciąży przynajmniej 6 razy. Dwie pierwsze ciąże zakończyły się poronieniem. Pierwszą – w 1752 roku – przypisuje się jej pierwszemu kochankowi, Siergiejowi Sałtykowowi. Druga, również przypisywana kochankowi, zakończyła się około pół roku później.

Pierwsze dziecko Katarzyna urodziła w 1754 roku. Choć prawdopodobnie jej syn Paweł nie był biologicznym dzieckiem jej męża Piotra, to formalnie został on uznany za syna następcy carskiego tronu. Zaraz po narodzinach syn został odebrany od Katarzyny i zobaczyła go pierwszy raz dopiero po 40 dniach. Po porodzie Katarzyna dochodziła do siebie bardzo długo, a później widywała syna bardzo rzadko. Od urodzenia zajmowała się nim caryca Elżbieta – nie odstępowała go na rok i traktowała jak własne dziecko, którego nigdy nie miała. Paweł został po śmierci Katarzyny carem jako Paweł I.

Pod koniec 1757 roku Katarzyna urodziła córkę – Annę – wspomniany owoc romansu ze Stanisławem Augustem, wtedy jeszcze nie-królem. Niestety, ich córka zmarła w wieku 15 miesięcy. Podobnie jak w przypadku Pawła, caryca Elżbieta odebrała Katarzynie dziecko i wychowywała jak własne, izolując matkę od dzieci, która nie uczestniczyła nawet w ich chrzcie.

Aleksiej Bobrinsky

W 1762 roku, w trakcie romansu Katarzyny z Orłowem, urodziła ona kolejnego syna – Aleksieja. Tę ciążę przyszła caryca ukrywała bardzo długo. Gdy nadszedł czas porodu, wierny jej Wasilij Szkurin podpalił swój dom, aby odwrócić uwagę Piotra – ten uwielbiał bowiem patrzeć na pożary. Gdy tylko płonęła czyjaś posiadłość, pędził oglądać widowisko. W tym czasie, gdy palił się dom Szkurina, a Paweł podziwiał ten widok, Katarzyna rodziła. Odesłała syna do Bobrik i nadała nazwisko od nazwy majątku – Bobrinsky. Miał żonę i dzieci, zmarł w 1813 roku.

Katarzyna i dzisiejsza Rosja

Katarzyna II Wielka należy bez wątpienia do jednych z najwybitniejszych władców w historii. Nie bez powodu jeszcze za życia była nazywana Wielką. Nie została carycą przypadkiem – zdobyła tę władzę i to przy szerokim poparciu społeczeństwa, nie tylko dzięki faworytom i gwardzistom.

Za jej panowania Rosja rozwinęła się, przeżyła oświecenie – kulturowe i ustrojowe (absolutyzm oświecony), a caryca zapoczątkowała modernizację kraju. Rosja za jej panowania stała się potęgą – jednym z największych i najpotężniejszych państw na świecie. W Rosji postać Katarzyny II nadal jest powszechnie znana i kojarzona z potęgą, a w rosyjskiej świadomości społecznej jej osiągnięcia nadal są obecne w kulturze.

Według Machta, zarówno wtedy jak i teraz Rosji zależy na tym, by mieć jak największy wpływ na polskie państwo. Przypominam, że to rękami ostatniego króla Polski, Stanisława Augusta Poniatowskiego, caryca dokonała rozbioru Rzeczypospolitej. Gdyby dzisiaj Rosja miała taką samą możliwość, zapewne by z niej chętnie skorzystała. Zresztą Władimir Putin, nazywany nieprzypadkowo carem, sam porównywał się do cara Piotra Wielkiego. Co więcej, proszę sobie wyobrazić, że na co dzień Władimir Putin urzęduje w Pałacu Senackim.

A pałac ten zbudowano na polecenie właśnie carycy Katarzyny.

Katarzyna II Wielka w kulturze popularnej

Filmów, seriali i książek o Katarzynie II Wielkiej jest cała masa. Nie sposób wymienić wszystkie, dlatego przedstawiamy tylko wybrane. O samej Katarzynie pisano oczywiście jeszcze za jej życia – Wolter nazwał ją Semiramidą Północy. W I połowie XIX wieku jej postać pojawiła się w poemacie G. G. Byrona, Don Juan.

W 1924 roku wyszedł amerykański niemy dramat, Zakazany raj, gdzie w rolę Katarzyny pochłoniętej romansem z oficerem, wcieliła się Pola Negri. W 1945 roku film przerobiono i wyszedł pt. Królewski skandal, znany też jako Czarina (to także tytuł książki z 1922 roku, na której oparto fabułę filmów).

O życiu carycy opowiedział w 1934 roku film Imperatorowa, a o jej dojściu do władzy – w tym samym roku – film The Rise of Catherine the Great. W 1991 roku wydano miniserial Young Catherine, który opowiada o młodości Katarzyny i została w nim przedstawiona historia wydania jej za mąż – za Piotra. O życiu Katarzyny opowiada też film Katarzyna Wielka z 1995 roku (w Polsce 1996). W 2015 roku na kanale Channel One Russia wypuszczono rosyjski serial telewizyjny – Katarzyna Wielka.

W 2019 roku wyemitowano brytyjsko-amerykański miniserial telewizyjny, Catherine the Great, który w Polsce pojawił się na platformie HBO jako Katarzyna Wielka. W rolę carycy, która rządzi Rosją po śmierci Piotra, wcieliła się Helen Mirren. W rolę Potiomkina wcielił się Jason Clarke. Oceny filmu są bardzo zróżnicowane, a krytycy nie są zgodni. Serial jednakże otrzymał kilka nominacji, w tym do Złotych Globów w kategorii „najlepsza aktorka w serialu limitowanym lub filmie telewizyjnym”.

W 2020 roku natomiast wydano amerykański komediodramat The Great. W polskiej wersji – Wielka serial można obejrzeć na platformie HBO. W historii luźno opartej na faktach historycznych w rolę Katarzyny wcieliła się Elle Fanning. Serial koncentruje się na spisku i dojściu Katarzyny do władzy.

Teraz, w 2023 roku pojawiła się książka wspomnianego już Christophera Machta, Spowiedź carycy Katarzyny II. Szczera rozmowa z miłośniczką romansów. Autor zamieścił w swojej książce wszystkie wątki wspomniane w niniejszym artykule, a nawet znacznie, znacznie więcej.

W kilkunastu rozdziałach, w formie rozmowy Stanisława Augusta z Katarzyną II Wielką, poruszył takie kwestie, jak dzieciństwo i dorastanie Katarzyny (wówczas jeszcze Zofii), jej przyjazd do Rosji, relacje z ojcem i matką (niezwykle złożone i skomplikowane), jej pobyt w Rosji, nieszczęśliwe małżeństwo, okres panowania jej męża (dość krótki), zamach pałacowy, w wyniku którego przejęła władzę, ale także jej romanse, opowieści o kochankach, o pokoju rozkoszy, no i w końcu – o jej relacji z samym Stanisławem. O jego dojściu do władzy w Polsce, konfederacjach, wojnach i abdykacji. Więcej o książce dowiesz się z naszej recenzji. A poniżej możesz kupić samą książkę.

Powyższy artykuł powstał we współpracy z wydawnictwem Bellona i jest reklamą.


[1] Christopher Macht, Spowiedź carycy Katarzyny II, Ożarów Mazowiecki 2023, s. 298-299.

Spowiedź carycy Katarzyny II

Autor książki: Macht Christopher

Cena: 26,79

Dane szczegółowe:

Tytuł: Spowiedź carycy Katarzyny II
Autor: Macht Christopher
Wydawnictwo: Wydawnictwo Bellona
Język wydania: polski
Język oryginału: polski
Liczba stron: 300
Numer wydania: I
Data premiery: 2023-04-12
Rok wydania: 2023
Forma: książka

Comments are closed.